PlusExclusief

Trump omarmt de samenzwerings-theorieën van QAnon steeds openlijker

Voormalig president Donald Trump hengelt tegenwoordig vrij openlijk naar de steun van aanhangers van complottheorie QAnon. Van verkiesbare Republikeinen krijgt hij weinig tegengas.

Seije Slager
Oud-president Donald Trump tijdens de verkiezings­bijeenkomst voor de Republikeinse Senaatskandidaat James David Vance waar ook de tune van de QAnonbeweging te horen was, afgelopen zaterdag in Youngstown in de staat Ohio.  Beeld Gaelen Morse/REUTERS
Oud-president Donald Trump tijdens de verkiezings­bijeenkomst voor de Republikeinse Senaatskandidaat James David Vance waar ook de tune van de QAnonbeweging te horen was, afgelopen zaterdag in Youngstown in de staat Ohio.Beeld Gaelen Morse/REUTERS

Een ietwat onheilspellende ondertoon hebben ze wel vaker, de spreekbeurten van de Amerikaanse oud-president Donald Trump, maar zo apocalyptisch als afgelopen weekend in de staat Ohio waren ze zelden. Trump hield daar een toespraak om James David (JD) Vance te ondersteunen, de Republikeinse senaatskandidaat die het moeilijk heeft in de peilingen. Maar hij sprak er ook om zichzelf in beeld te houden – Trump heeft er al meermaals op gezinspeeld dat hij in 2024 weer president wil worden.

Niet alleen was zijn treurzang over de teloorgang van Amerika (“We zijn een natie in verval, we zijn een mislukte natie”) ongemeen grimmig getoonzet richting zijn tegenstanders, die als ‘vijanden van het volk’ en ‘tirannen’ werden weggezet. Het geheel werd deze keer ook voorzien van een bombastische soundtrack met aanzwellende strijkers.

Die muziek werd door veel mensen in het publiek en online direct herkend als een van de lijfliederen van de QAnonbeweging die bestaat uit aanhangers van de extreemrechtse samenzweringstheorie die tijdens het presidentschap van Trump opkwam. QAnon verwijst naar de anonieme bedenker van de ­theorie.

Steun van samenzweringsdenkers

Trumps medewerkers ontkenden naderhand dat er een verband was. De muziek zou een rechtenvrije compositie zijn. Maar die compositie kwam vrijwel precies overeen met het QAnonlied, en werd op QAnoninternetfora ook als zodanig ontvangen. Het past in een patroon waarbij Trump de afgelopen tijd steeds explicieter hengelt naar steun van de complotdenkers.

Als president hield hij altijd gepaste afstand van de samenzweringstheorie, zonder die te veroordelen. Hij wist er niet zo veel van, antwoordde hij desgevraagd, en voegde er dan iets aan toe in de trant van: “Maar ik heb gehoord dat ze tegen pedofielen zijn en dat ben ik ook.”

Tegenwoordig werkt hij actief mee aan het verspreiden van QAnonideeën, met name sinds de FBI zijn huis binnenviel om overheidsdocumenten veilig te stellen die hij clandestien had meegenomen. Op Truth Social, Trumps eigen sociale netwerk, plaatst hij veelvuldig berichten door van kanalen van complotdenkers.

Vorige week plaatste hij nog een afbeelding door waarin hij was afgebeeld met een Q-speldje in zijn revers, en de tekst ‘The storm is coming’ (De storm is in aantocht). Met ‘de storm’ wordt in QAnonkringen een gewelddadige opstand bedoeld die Trump terug aan de macht zal brengen.

De vermoorde onschuld

Tegelijkertijd is storm natuurlijk ook een veelgebruikt woord dat mensen in staat stelt de vermoorde onschuld te spelen. “Als Trump ‘de storm is in aantocht’ zegt, dan is dat codetaal voor iets heel donkers dat hij niet hardop zegt,” aldus Janet McIntosh tegenover persbureau AP. McIntosh is antropoloog aan Brandeis University en bestudeert QAnonsymboliek. “Dit is een manier voor hem om in de richting van geweld te wijzen zonder er expliciet toe op te roepen.”

Volgens QAnonaanhangers regeert een elite van pedofielen de wereld en is Donald Trump achter de schermen bezig met een strijd tegen die samenzwering. De complotdenkers baseren zich op cryptische boodschappen die sinds 2017 met flinke regelmaat door ene Q op internetfora werden achtergelaten. Deze Q beweerde een invloedrijke persoon in de regering-Trump te zijn, en stelde dat de toenmalige president uiteindelijk aan de macht zou blijven.

Toen dat niet gebeurde, stopten de boodschappen van Q, al werd er deze zomer nog eenmalig iets van hem vernomen. Bovendien gingen veel sociale media onder publieke druk desinformatie verwijderen. Zo verslapte de aandacht voor de beweging. Een deel van de beweging raakte volkomen van het padje. Zo stonden er een jaar geleden in Dallas wekenlang honderden QAnonvolgelingen te wachten op de wederopstanding van de in 1999 overleden John F. Kennedy junior.

Radicalisering

Andere QAnonvolgelingen verdwenen van Twitter en Facebook naar andere sociale media met een minder groot bereik, maar ook een minder streng moderatiebeleid, zoals Telegram, Gab en Truth Social. Daar hielden ze zich bezig met andere samenzweringstheorieën, zoals het aanhoudende geloof dat de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2020 door Democraten ‘gestolen’ zijn. Dat is een thema waar ook Trump de afgelopen jaren niet over ophoudt, en dat rond de komende midtermverkiezingen weer op zal spelen.

Trumps verdere radicalisering doet sommigen binnen de Republikeinse Partij de wenkbrauwen fronsen. Of je er de kiezers uit het midden mee terugwint, die twee jaar geleden op Joe Biden stemden, is de vraag. Sommige filmpjes uit Ohio toonden dat de zaal die Trump had afgehuurd bij lange na niet vol zat.

Maar het is voor de politieke carrière van Republikeinen nog steeds gevaarlijk Trump openlijk te bekritiseren. Kritiek komt vooral van oud-politici, zoals Barbara Comstock, voormalig afgevaardigde uit Virginia, die op CNN de rally van Trump een QAnonfest noemde, en ‘de laatste stuiptrekkingen van een cult die op zijn einde loopt’. Dat weinig verkiesbare Republikeinen haar dat nazeggen, laat zien dat de wens bij haar op dit moment nog de vader van de gedachte is.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden