PlusAchtergrond

Trump heeft een impeachment aan zijn broek. Hoe nu verder?

Donald Trump heeft als derde Amerikaanse president een impeachment aan zijn broek. Verrassend is het niet, een direct effect op zijn presidentschap zal het evenmin hebben. 

→ Voorzitter van het Huis van Afgevaardigden Nancy Pelosi sprak van een ‘trieste dag’ voor de geschiedenis van de VS.Beeld AFP

Zoals verwacht heeft het Huis van Afgevaardigden ingestemd met het afzettingsproces tegen de Amerikaanse president Donald Trump. Dat gebeurde strikt langs partijlijnen: vrijwel de gehele Democratische meerderheid in het Huis ging akkoord met de twee aanklachten tegen Trump. Elke Republikein was tegen.

Dat betekent dat ergens begin volgend jaar door de Senaat zal worden beslist of Trump schuldig is en wordt afgezet. Dat dat gebeurt lijkt uitgesloten.

Nog nooit is een Amerikaanse president uit zijn ambt gezet door impeachment. Daarvoor is een twee derde meerderheid nodig in de Senaat, en dat zou met de huidige zetelverdeling betekenen dat 20 Republikeinen zich tegen de president moeten keren. Geen van hen heeft aangegeven dat te zullen doen.

Geen eerlijk proces

Mitch McConnell, de leider van de Republikeinse partij in de Senaat, zei dat er ‘geen enkele kans’ is dat Trump zal worden afgezet. Nancy Pelosi, de Democratische voorzitter van het Huis, zei na afloop van de stemming te zullen wachten met het indienen van de aanklachten bij de Senaat tot er meer duidelijkheid is over het procesverloop. “Tot nog toe hebben we van de Republikeinen niets gezien dat erop duidt dat het een eerlijk proces wordt.”

Dat is geen onterechte veronderstelling. Republikein McConnell liet zich er deze week op voorstaan dat hij geen ‘onpartijdige rechter is’. “Het is een politiek proces,” aldus de senator uit Kentucky.

Trump is door het Huis in staat van beschuldiging gesteld voor machtsmisbruik en belemmering van de rechtsgang. De afzettingsprocedure werd eind deze zomer in werking gezet door de Democraten, en gaat over het contact tussen president Trump en de Oekraïense president Volodimir Zelenski. 

Volgens verscheidene getuigen die het Huis de afgelopen maanden verhoord heeft, zou Trump zijn ambtsgenoot onder druk hebben gezet om onderzoek te doen naar de Democratische presidentskandidaat Joe Biden en diens zoon Hunter. Misbruik van zijn ambt, volgens de Democraten, ‘een heksenjacht,’ volgens Trump.

Wetteloos en partijdig

Terwijl het Huis zich woensdag opmaakte voor de historische stemming, hield Trump in een bomvol stadion in Michigan een van zijn kenmerkende rally’s. In een ruim twee uur durende toespraak – zijn één na langste tot nu toe – gaf hij de Democraten een veeg uit de pan en noemde het impeachmentproces ‘beschamend’. “Dit wetteloze, partijdige proces is politieke zelfmoord voor de Democraten.”

Dat zou wel eens waar kunnen zijn. Een aantal Democratische afgevaardigden uit overwegend Republikeinse districten hebben hun zetel in de waagschaal gesteld door gisteren voor impeachment te stemmen. De Republikeinen dromen van een vergelijkbare uitkomst van het impeachmentproces als destijds bij dat van president Bill Clinton: nadat hij in de Senaat werd vrijgepleit steeg zijn populariteit tot een recordhoogte en werden de Republikeinen die de impeachment in werking hadden gezet massaal gezien als machtsbeluste fanatiekelingen.

Pelosi en de Democraten zien dat anders. Volgens hen heeft Trump de nationale veiligheid te grabbel gegooid met zijn praktijken in Oekraïne. Zij noemen het hun grondwettelijke plicht Trump te impeachen. Pelosi: “Als we nu niet zouden handelen, zouden we onze democratische plicht verzuimen.”

Onder de oppervlakte speelt mee dat de Democraten de impeachment van de president in hun voordeel zullen proberen te gebruiken tijdens de campagne voor de verkiezingen in 2020, waar Trump herkozen hoopt te worden.

Het uiteindelijke effect van het impeachmentproces zal naar alle waarschijnlijkheid pas duidelijk worden na de verkiezingen van volgend jaar november. Op korte termijn heeft het vooral laten zien hoezeer de Verenigde Staten in twee kampen is verdeeld.

Geen afzettingen

In de 243 jaar dat de Verenigde Staten bestaan, is nog nooit een president door impeachment afgezet. Bij Andrew Johnson, die in staat van beschuldiging werd gesteld in de periode van de Reconstructie van de Amerikaanse Burgeroorlog, kwam de Senaat in 1868 een stem tekort voor een veroordeling. Bill Clinton werd door het Huis van Afgevaardigden, dat destijds door de Republikeinen werd gedomineerd, in staat van beschuldiging gesteld in verband met leugens in de Lewinsky-affaire. Maar Clinton werd in 1999 vrijgepleit van veroordeling door de Senaat waar de Democraten de overhand hadden. Voor Richard Nixon leidde impeachmentonderzoek vanwege het Watergateschandaal wel tot het einde van zijn presidentschap. Hij hield in 1974 echter de eer aan zichzelf en stapte op voordat het Huis van Afgevaardigden zou stemmen over de afzettingsprocedure. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden