Trump en veiligheidsadviseur Bolton zijn het zelfs over ontslag niet eens

Donald Trump heeft zijn nationaal veiligheidsadviseur John Bolton ontslagen, zo meldt de Amerikaanse president op Twitter. ‘Ik heb John Bolton geïnformeerd dat zijn diensten niet langer nodig zijn in het Witte Huis.’ 

John Bolton is de derde nationale veiligheidsadviseur die het aflegt tegen Trump. Beeld REUTERS

Bolton, die regelmatig met Trump overhoop lag, zegt de eer aan zichzelf te hebben gehouden. ‘Ik bood mijn ontslag aan, maar de president wilde er nog over praten,’ klinkt het.  

De twee hadden het al maanden met elkaar aan de stok over buitenlands beleid en veiligheidspolitiek. “Ik was het samen met velen in de regering zeer oneens met veel van zijn suggesties, en daarom heb ik hem om zijn ontslag gevraagd, dat hij me vanmorgen heeft gegeven. Ik dank John voor zijn diensten. Ik zal volgende week een nieuwe nationale veiligheidsadviseur aanstellen,” laat Trump weten.

Bolton vertelt op Twitter zelf een ander verhaal. Hij heeft gisteren zelf zijn ontslag aangeboden, zo schrijft hij, maar de president stelde voor om de zaak dinsdag te bespreken. 
Bolton, die sinds april 2018 aan de slag was in het Witte Huis, was al de derde nationale veiligheidsadviseur onder Trump.

Eerder stapten Michael Flynn (na amper 24 dagen) en H.R. McMaster ook al op. Bolton wordt gezien als een havik op het vlak van buitenlands beleid. Zo is hij een tegenstander van de nucleaire deal met Iran, waar de VS ook zijn uitgestapt. Ook wilde hij een strengere aanpak van Rusland, Noord-Korea en Afghanistan. 

Stunt met taliban

Sinds 2001 zijn er tientallen vredesinitiatieven geweest voor Afghanistan die allemaal mislukten. Trump leek echter op weg naar een sensationele doorbraak. Dit weekeinde zou hij talibankopstukken én de Afghaanse president Ashraf Ghani ontvangen op het presidentiële buitenverblijf Camp David.

Trump annuleerde de historische bijeenkomst – op dezelfde plek waar president Clinton ooit hoopvol poseerde met de Palestijnen en Israëliërs – echter met een paar tweets, nadat de 34-jarige sergeant Elis Baretto omkwam bij een door de taliban opgeëiste zelfmoordaanslag in Kabul.
Bij die aanslag kwamen ook een Roemeense soldaat en een tiental burgers om.

De resten van de auto, gebruikt bij een bomaanslag door de taliban op 5 mei, waarbij een Amerikaanse soldaat omkwam. Beeld AP

Wat wil Trump?
Hij wil een einde maken aan een slepende oorlog die al achttien jaar duurt en die de Verenigde Staten veel geld en 2300 soldatenlevens heeft gekost. De Amerikanen vielen Afghanistan destijds binnen vanwege de jacht op Osama bin Laden en diens netwerk al-Qaeda na de aanslagen van 11 september 2001.

Al-Qaeda leed zware verliezen, maar werd niet verslagen. Geleidelijk werd de Amerikaanse troepenmacht verminderd. De laatste 14.000 Amerikaanse troepen zouden Afghanistan vanaf volgend jaar verlaten in ruil voor een langdurig staakt-het-vuren door de taliban en de belofte dat de jihadisten Afghanistan niet nog eens als uitvalsbasis zouden gebruiken voor internationale geestverwanten.

Amerikaans trauma: de aanslag van 11 september 2001 leidde tot de Amerikaanse inval in Afghanistan. Beeld AP

Dat werkte?
Bijna. Trump kwam ver, al denken critici dat de taliban hem kundig hebben bespeeld – net als de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un dat zou hebben gedaan. Voornaamste twistpunt bleef de Amerikaanse eis om, na terugtrekking van het Amerikaanse leger, wel een forse antiterreureenheid in het land te stationeren om de taliban aan hun woord te houden. Dat is zeker niet overbodig want Islamitische Staat heeft zich inmiddels gevestigd in Afghanistan. 

Hoe heeft Trump de taliban aan tafel gekregen?
Er is een jaar lang, onder leiding van de speciale gezant Zalmay Khallizad (de voormalige Amerikaanse ambassadeur in Afghanistan, Irak en de VN), gesproken in Doha, de hoofdstad van Qatar. Zónder dat de Afghaanse regering erbij was.

De taliban verkettert de Afghaanse regering, ziet ze als ‘illegaal’. Trump erkende de talibandelegatie als onderhandelaars namens Afghanistan. Hij zou ook vrijlating van een paar duizend talibanstrijders hebben toegezegd (nu nog vastgehouden door de Afghaanse regering), plus clementie hebben beloofd voor talibankopstukken die nu nog op de terroristenlijst van de VN staan.

Republikeinse haviken
Er zijn meer vragen bij Trumps riskante strategie. Ook de keuze van Camp David als ontmoetingsplek is volgens velen niet gelukkig. Te veel eer voor de taliban. Republikeinse haviken, zoals de nu ontslagen Bolton, vinden dat je sowieso niet moet onderhandelen met terroristen en ze beter kan bombarderen. Trump doet berichten over kritiek uit eigen kring van de hand als fake news.

Dat er meningsverschillen zijn, bleek wel uit het feit dat de president de onderhandelingen ‘dood’ verklaarde in een tweet, terwijl zijn minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo liet weten ‘niet pessimistisch’ te zijn over de staat van de onderhandelingen. Het ontslag van Bolton, die ook regelmatig in botsing kwam met Pompeo, is het zoveelste bewijs dat Trump geen tegenspraak duldt.

En nu?
De taliban – die tienduizenden strijders zouden hebben – hebben met grote woorden gedreigd de Amerikanen te straffen voor deze flop. Militair kunnen ze dat natuurlijk niet, maar er kunnen wel nieuwe aanslagen komen in Kabul. De beweging heeft ook een offensief ingezet in de noordelijke provincie Takhar. En dat alles in de aanloop naar de belangrijke Afghaanse presidentsverkiezingen, op 28 september.

De Afghaanse regering heeft gisteren aangeboden zelf met de taliban te praten. En het is niet uitgesloten dat Donald Trump van mening verandert en de onderhandelingen alsnog worden hervat. Voor zijn herverkiezing zou het goed zijn als Trump volgend jaar een deel van de Amerikaanse troepen naar huis brengt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden