PlusInterview

Topman AstraZeneca: ‘Eind van het jaar weten we of Oxfordvaccin werkt’

De Nederlander Ruud Dobber is topman bij de Brits-Zweedse farmaceut AstraZeneca. Al het hele jaar bevindt hij zich in het oog van de storm. De reden: het coronavaccin. Een klein voorbehoud: ‘Het gaat niet meteen de crisis oplossen.’

Ruud Dobber is lid van de Raad van Bestuur van AstraZeneca.Beeld AstraZeneca

Dobber zit in 2020 met zijn neus boven op het wereldnieuws. De Nederlandse immunoloog is lid van de raad van bestuur van AstraZeneca, de farmaceut die al het hele jaar de schijnwerpers op zich gericht weet met een kansrijk en zeer snel ontwikkeld coronavaccin, het Oxfordvaccin.

Vanuit het Amerikaanse hoofdkantoor van AstraZeneca in Wilmington, in de Amerikaanse staat Delaware, ziet hij regelmatig een escorte auto’s passeren die Joe Biden – verkozen tot nieuwe president van de VS – van huis ophaalt of thuisbrengt. “Hij woont hier letterlijk vijf minuten vandaan,” zegt Dobber vanuit Wilmington. Dit gesprek  vindt plaats op 5 november, twee dagen vóór Amerikaanse media Biden tot winnaar uitroepen. “Heel Delaware is enorm excited, de staat levert voor het eerst een president.”

Witte Huis

Dobber bevindt zich als executive vice president in de zeldzame positie dat de naderende machtswisseling in Amerika direct invloed heeft op zijn werkzaamheden. Hij staat namelijk in direct contact met het Witte Huis.

“Trump staat niet in mijn mobieltje,” zegt hij. “Maar mensen die heel dicht bij hem staan wel. Ik stel me continu beschikbaar, ook voor andere Amerikaanse politici, om uit te leggen waar we staan met ons vaccin, wat de risico’s zijn. We proberen zo transparant mogelijk te zijn, zodat niemand voor verrassingen komt te staan. Ik kan alleen maar zeggen dat we tot nu toe heel goed samenwerken met de Amerikaanse overheid. De snelheid waarmee ze handelen en de steun die we krijgen zijn indrukwekkend. Ik heb daar geen klachten over.”

Nieuwe nummer één

Het aan de universiteit van Oxford ontwikkelde coronavaccin van AstraZeneca werd al sinds april gezien als grote kanshebber om als eerste de eindstreep te halen. Dat veranderde deze week opeens, toen Pfizer en BioNTech veelbelovende tussentijdse resultaten presenteerden. Deze Amerikaans-Duitse combinatie is daarmee de nieuwe nummer één in de race.

Maar niet getreurd: er zijn meerdere vaccins nodig om de wereld van genoeg doses te voorzien, dus ook die van AstraZeneca. En, zei Dobber maandag tijdens een online congres van de Financial Times: de tussentijdse resultaten van Pfizer en BioNTech geven hem juist goede moed dat ook de uitkomsten van het Oxfordvaccin gunstig zullen zijn.

Dat vaccin ondervond dit najaar flinke vertraging bij de allesbeslissende fase 3-studie onder tienduizenden mensen. Een proefpersoon ontwikkelde onverklaarbare neurologische klachten, naar verluidt een ontsteking aan het ruggenmerg. De studie lag vooral in de VS lang stil, maar mocht uiteindelijk overal worden hervat.

Wanneer verwacht u de allesbeslissende resultaten van de fase 3-studies?

“We hebben heel goede hoop dat we voor het einde van het jaar de resultaten van de studie in Engeland, Zuid-Afrika en Brazilië hebben. Die zijn ongelooflijk belangrijk voor de gezondheidsautoriteiten in Engeland en Europa. De resultaten in de VS zullen waarschijnlijk wat langer op zich laten wachten. Het is de vraag of de Europese uitkomsten ook voor de Amerikaanse autoriteiten voldoende zijn om het vaccin daar eventueel toe te laten. Maar dat is niet aan ons.”

Eigenlijk zijn jullie aan het wachten tot er genoeg deelnemers besmet zijn met het coronavirus.

“Ja. Niet iedereen zal misschien begrijpen dat dit soort studies op die manier zijn ingericht. Je moet een bepaald aantal infecties bereiken in de twee groepen deelnemers, in de groep die het vaccin heeft gekregen en in de groep met het placebo. Hoeveel dat er precies zijn, daar doe ik geen uitspraken over, maar het gaat om tientallen. In de zomer was het aantal besmettingen op de plekken waar de studie liep ontzettend laag. Het goede nieuws – al klinkt dat raar – is dat dat aantal dramatisch omhoog is gegaan. Daardoor denken we dat we aan het eind van het jaar genoeg besmettingen hebben om conclusies te trekken.”

Medewerkers van het Australische biotech bedrijf CSL zullen vanaf maandag beginnen met de productie van het coronavaccin van AstraZeneca.Beeld Getty Images

Dobber is nog even optimistisch over de kans dat het vaccin het gaat redden als in de zomer, toen bleek dat proefpersonen door het vaccin neutraliserende antistoffen opbouwen tegen het virus, net als T-cellen, die ook actief meestrijden om het virus de deur uit te werken. Onlangs maakte de farmaceut bekend dat het vaccin ook goed aanslaat bij 55-plussers. En dat is belangrijk: ouderen zijn immers extra kwetsbaar bij een besmetting met het virus.

Dobber: “Ik heb geen enkele aanleiding om te zeggen dat het vaccin níet gaat werken. Maar ik blijf heel voorzichtig. Zolang je niet in de fase 3-studies hebt gezien dat het veilig en effectief is, moet je een slag om de arm houden.”

De Nederlandse arts en hoogleraar Marcel Levi riep onlangs op om het vaccin nu al op de markt te brengen. Hij stelt dat de prijs daarvan, mogelijke bijwerkingen, altijd kleiner is dan de enorme schade die we nu als maatschappij oplopen.

“Ik vond het een verfrissend betoog. Toch ben ik er absoluut van overtuigd dat het echt aan registratieautoriteiten is om een onafhankelijk oordeel te vellen over de veiligheid en effectiviteit van een vaccin. Maar ik begrijp wel waar de oproep van Levi vandaan komt. Er wordt enorm ingezoomd op bijwerkingen van een vaccin, en dat is heel terecht, maar tegelijk praat je over een enórme crisis waarbij heel veel mensen overlijden, en een andere grote groep gezondheidsschade oploopt. Dat zal uiteindelijk meewegen in de balans die opgemaakt moet worden door gezondheidsautoriteiten en, als ik dat mag zeggen, niet door de politiek.”

Wat is realistisch om te verwachten van het vaccin? Kan het een einde maken aan de pandemie?

“Nee, het gaat niet meteen de oplossing zijn van de crisis. Amerikaanse autoriteiten hebben gezegd dat ze het vaccin toe zullen laten als de effectiviteit ervan minstens 50 procent is (Pfizer en BioNTech komen voorlopig  uit op  90 procent). Dat zou betekenen dat het vaccin nog steeds bij de helft van de mensen die het neemt niet werkt. Daarom is het ook zo belangrijk om ook in te zetten op de ontwikkeling van medicijnen. Ook daar zijn we druk mee bezig, en erg hoopvol over.”

Hoe gaat het met de productie?

“Heel goed. Het is natuurlijk een onwaarschijnlijk grote opdracht, het produceren van meer dan drie miljard doses vaccin. Het produceren van vaccin is heel complex, maar tot nu toe gaat het goed. Onder meer in Leiden, waar een belangrijke bijdrage wordt geleverd aan de Europese productie. Het vaccin wordt in bulk geproduceerd en vervolgens ingevroren op heel lage temperaturen. Mocht blijken dat het straks veilig en effectief is, dan gaan we het ontdooien en uitvullen in glazen flesjes, waar tien doseringen inzitten die door verpleegkundigen of artsen kunnen worden toegediend.”

Wat is u tot nu toe het meest bijgebleven van de afgelopen maanden?

“Dat zijn meerdere momenten. Het moment dat we voor het eerst zagen dat het vaccin echt zou kunnen werken. Maar ook het moment dat Oxford voor het eerst aan de deur klopte met de vraag of we wilden helpen met dit enorme project. Dat was voor AstraZeneca heel bijzonder, want we zijn geen grote speler op het gebied van vaccins. Het kan nog steeds falen. Maar het is heel mooi om te zien hoe 75.000 werknemers, inclusief mezelf, ongelooflijk trots zijn om hieraan mee te werken. Dat gevoel zal ik nooit vergeten. Laten we hopen dat het vaccin gaat werken en dat we daarmee een oplossing gaan vinden voor deze crisis.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden