PlusAchtergrond

Tomatentekort in het VK: waarom zijn de Britse groenteschappen leeg en de onze niet?

In Nederland mogen de prijzen voor komkommers en tomaten de pan uit gerezen zijn, in het Verenigd Koninkrijk blijven groenteschappen al weken leeg. Betalen de Britten de prijs voor de brexit of zit er meer achter?

Tom Kieft
Lege groenteschalen in een Asda-supermarkt in Oost-Londen.  Beeld AP
Lege groenteschalen in een Asda-supermarkt in Oost-Londen.Beeld AP

Lege groenteschappen, een maximumaantal paprika's per klant: het Verenigd Koninkrijk kampt met een groot tekort aan verse groenten. In veel winkels zijn de groenteschappen leeg en grote supermarktketens hebben beperkingen opgelegd aan het aantal tomaten en komkommers dat klanten mogen kopen.

Het is een groeiende bron van chagrijn onder Britten. En van humor. Toen de voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen deze week naar het Verenigd Koninkrijk afreisde, gingen op sociale media grappen rond als: ‘Kun je alsjeblieft wat tomaten meenemen?’

Gevuld groenteschap in Cherson

Ook deelde een journalist van de Britse nieuwzender Channel 4 een foto van een rijkelijk gevuld groenteschap. Locatie: een supermarkt in de Oekraïense stad Cherson, waar regelmatig Russische bombardementen zijn. Zelfs dáár hebben ze wel gewoon tomaten, wilde correspondent Lindsey Hilsum maar even benadrukken.

Met die grappen wordt ook een gevoelig punt aangesneden. Want waarom kampt men elders in Europa niet met vergelijkbare groentetekorten? Is misschien het Britse vertrek uit de EU de oorzaak van het gebrek aan tomaten en komkommers daar?

(Tekst gaat door onder tweet)

Slechte weersomstandigheden

De Britse regering spreekt met stelligheid tegen dat het groentegebrek door de brexit komt. Volgens het kabinet van premier Rishi Sunak ligt het recente slechte weer in Spanje en Marokko – twee van de grootste groenteleveranciers van Europa – ten grondslag aan de tekorten.

Om diezelfde reden zijn ook in Nederland de prijzen voor tomaten, paprika’s, komkommers, aubergines, bloemkolen en sla de afgelopen tijd door het dak gegaan. Doordat het uitzonderlijk koud was in het zuiden van Europa groeiden deze groenten een stuk minder goed. Daar komt nog bij dat in Nederland de kassen leegstaan vanwege de hoge energieprijzen. Maar van lege schappen is hier nog geen sprake.

Het weer, energieprijzen en import

Ook experts noemen het weer, energieprijzen en de overafhankelijkheid van import als voornaamste redenen voor de Britse tekorten, die vermoedelijk nog een maand zullen duren. Het weer in Spanje is inmiddels weer beter, maar dat betekent niet dat er meteen geoogst kan worden.

Tegelijkertijd heeft brexit de situatie volgens econoom Timothy Harford ‘in elk geval niet beter gemaakt’. “De brexit maakt bijna elk probleem net wat erger,” zegt hij tegenover de Amerikaanse omroep NPR. Ook Michael Winter, een professor in landbouwverandering aan de Universiteit van Exeter, zegt dat de brexit de situatie ‘zonder twijfel' heeft verergerd.

Bureaucratische rompslomp

Hij wijst daarbij op de extra bureaucratische rompslomp waartegen leveranciers aanlopen sinds de brexit. “Als de transactiekosten hoger zijn voor de export naar het ene land vergeleken met het andere, dan is de keuze gauw gemaakt,” zegt hij tegen persbureau AP. “Waarom zou je extra papierwerk doen om naar het VK te exporteren, als het aanbod beperkt is?”

Andere experts menen echter dat de impact van de brexit – in elk geval op de huidige groentetekorten – minimaal is. De reden dat in het VK wel tekorten zijn, maar in bijvoorbeeld Nederland niet, zou veel eerder te maken hebben met de geografische ligging.

Oversteken van het Kanaal

“Het is voor een leverancier goedkoper om aan Nederland en andere landen in Europa te leveren, omdat dat het oversteken van het Kanaal extra kosten met zich meebrengt,” zegt Chris White van Fruit Net tegen Euronews.

Wat ook nog meespeelt, volgens Richard Diplock, directeur van Green House Growers in Zuid-Engeland: Britse supermarkten zijn terughoudender dan Europese om de hoofdprijs voor inkopen te betalen en klanten hogere bedragen in rekening te brengen.

“In het VK weet je dat de prijs van een komkommer elke week 75 pence (0,86 euro) is, ongeacht de tijd van het jaar,” aldus Diplock tegen AP. “Noord-Afrikaanse en Spaanse telers krijgen nu dus een beter rendement door aan Europese supermarkten te verkopen.”

null Beeld Reuters
Beeld Reuters

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden