PlusAchtergrond

Texaanse vrouwen wijken uit naar Mexico voor abortus: ‘Als jij het wilt, begeleid ik je’

Texas maakt met een vergaande nieuwe wet abortus haast onmogelijk. Net als in de jaren zeventig, wijken ook nu weer Amerikaanse vrouwen uit naar Mexico voor doe-het-zelfabortussen.

In Juarez zijn pillen die  abortus opwekken te koop bij de apotheek.  Beeld Chantal Heijnen
In Juarez zijn pillen die abortus opwekken te koop bij de apotheek.Beeld Chantal Heijnen

Meestal vragen ze eerst om geheimhouding, voordat ze bekennen dat ze hulp nodig hebben bij het afbreken van een ongewenste zwangerschap. Meisjes zijn het vaak nog, soms pas 13 jaar, vertelt Samantha Maldonado (22) in een café in Juárez, de Mexicaanse stad die tegen El Paso, Texas, ligt aangeplakt.

Maldonado, student psychologie, is wat ze in Latijns-Amerika acompañante noemen ­– een vrouw die bij gebrek aan legale klinieken andere vrouwen helpt zo veilig mogelijk zelf een abortus uit te voeren. Tot voor kort was abortus ook in grote delen van Mexico verboden en moest ze haar werk ondergronds doen. Maar het Mexicaanse hooggerechtshof oordeelde vorige maand dat vrouwen straffen voor beëindiging van hun zwangerschap niet langer mag.

Samantha Maldonado (22), student psychologie, is wat ze in Latijns-Amerika acompañante noemen ­– een vrouw die bij gebrek aan legale klinieken andere vrouwen helpt zo veilig mogelijk zelf een abortus uit te voeren. Beeld Chantal Heijnen
Samantha Maldonado (22), student psychologie, is wat ze in Latijns-Amerika acompañante noemen ­– een vrouw die bij gebrek aan legale klinieken andere vrouwen helpt zo veilig mogelijk zelf een abortus uit te voeren.Beeld Chantal Heijnen

Ze kan niet meer worden vervolgd, dus durft Maldonado nu openlijk uit te leggen wat ze kan betekenen voor meisjes en vrouwen in Juárez en omstreken – inclusief het zuiden van Texas. Want daar is net een nieuwe wet van kracht geworden die legale abortus haast onmogelijk maakt. Het mag alleen in de eerste zes weken, als de meeste vrouwen nog niet weten dat ze zwanger zijn. Afbreken van een ongewenste zwangerschap is in de VS sinds de jaren zeventig een recht, maar veel conservatieve staten tornen daaraan met strenge lokale wetten. Texas gaat verder dan ooit. Gewone burgers mogen iedereen die een abortus na de grens van zes weken faciliteert aanklagen. Texaanse bestuurders willen de nieuwe wet tot aan het hooggerechtshof verdedigen. Dat hof is relatief conservatief, dus vrezen vrouwengroepen in de VS dat een streep gaat door het recht op abortus.

Zonder recept

Maldonado helpt al geregeld meisjes uit Texas aan Mexicaanse abortuspillen – ongeveer één per maand, is haar inschatting. Dat wordt nu alleen maar meer, verwacht ze. Voorvechters van het recht op abortus in El Paso beamen dat. “Het gaat absoluut vaker gebeuren,” zegt Rachel van West Fund, een Texaans fonds dat vrouwen in de grensregio helpt om abortussen te financieren. De medewerkers blijven anoniem omdat ze onder de nieuwe wet kunnen worden aangeklaagd.

Goede klinieken in omliggende Amerikaanse staten zijn ver weg, de wachtlijsten zijn er lang en de procedures duur, zeker 600 euro. In Mexico, waar je vanuit het centrum van El Paso naartoe kunt lopen, zijn pillen die een abortus opwekken zonder recept te koop als middel tegen maagzweren. Zo’n doosje miso­prostol kost nog geen 20 euro.

Vrouwen kunnen Maldonado via Facebook en telefonisch bereiken. “Ik zeg altijd meteen: je bent me geen uitleg verschuldigd. Als jij het wilt, begeleid ik je,” zegt ze. Soms geeft ze alleen informatie stap voor stap door, omdat een vrouw de pillen zelf op de kop heeft getikt. “Ongeacht het juridische risico voor mij, is het belangrijk informatie te delen, dat redt levens.”

Illegale klinieken

Het doet denken aan de jaren zestig en zeventig, voordat abortus legaal werd in de hele VS. Toen trokken Amerikaanse vrouwen ook naar Juárez om ongewilde zwangerschappen af te breken. Een netwerk van feministen stelde destijds een lijst op van illegale, maar veilig geachte klinieken in Juárez waar ze Amerikaanse vrouwen naar konden verwijzen. “Amerikaanse dokters noemden Juárez de grootste abortusfabriek in Noord-Amerika,” zegt Lina-Maria Murillo, historicus die er onderzoek naar deed.

Het Mexicaanse hooggerechtshof oordeelde vorige maand dat vrouwen straffen voor beëindiging van hun zwangerschap niet langer mag. Beeld Chantal Heijnen
Het Mexicaanse hooggerechtshof oordeelde vorige maand dat vrouwen straffen voor beëindiging van hun zwangerschap niet langer mag.Beeld Chantal Heijnen

Nu kan Maldonado of een van haar vriendinnen abortuspillen voor je kopen en ze meegeven aan een bekende die naar Texas reist. Haar groep heeft ook een ‘misoprostolbank’, een voorraad pillen en een fonds waaruit ze medicatie betalen voor meisjes die zich zo’n uitgave niet kunnen veroorloven. “Mijn huis is de misobank,” zegt Maldonado. Haar katholieke moeder weet van niets. “Ze is heel religieus, dus het zou nogal een teleurstelling zijn.”

Hoe de abortuspillen werken, heeft ze geleerd in een cursus van een van de vele feministische groepen die Mexico rijk is. Serieuze complicaties heeft ze nog niet gezien, verzekert ze – misoprostol is in principe veilig. In abortusklinieken krijg je het ook, meestal met een tweede pil die de werking verbetert. “Wij vinden dat het juist veiliger is om het op deze manier thuis te doen, zeker emotioneel. Omdat je met je partner of je moeder of een vriendin kunt zijn.”

Als je niemand hebt, komt Maldonado naar je toe, of mag je de pillen bij haar thuis nemen. Het proces duurt ongeveer twaalf uur, zegt ze, en ja, het doet pijn. Krampen, soms overgeven, bloeden – dat hoort erbij. Als je na afloop koorts krijgt, duidt dat op een infectie en is het zaak een arts te raadplegen. Bij zware bloedingen moet je ook naar een dokter, is haar advies, maar dat is risicovol als abortus verboden is.

Protestmars

Xochitl Rodriguez raadt het alle Texaanse vrouwen af, om zo zonder toezicht van een arts zelf een abortus op te wekken. Ze vertegenwoordigt in El Paso Planned Parenthood, een netwerk van klinieken voor seksuele gezondheid. Planned Parenthood mag in Texas alleen nog maar hele vroege abortussen uitvoeren. De locatie in El Paso stopte vorig jaar al met de procedure, bij gebrek aan een geschikte arts. Rodriguez vreest voor de gevolgen. “We weten wat er kan gebeuren als vrouwen hun eigen abortus regelen; het is gevaarlijk.”

Ze leidde deze maand in El Paso een protestmars in de hoop het Amerikaanse hooggerechtshof te doordringen van het belang van veilige, legale abortuszorg. Daarbij trekken veel vrouwen door de straten die er zelf ervaring mee hebben. Alejandra Morales (33), bijvoorbeeld, moeder van vier meiden met een oproepbaan als chauffeur waarvan ze soms net wel en soms net niet de huur kan betalen. Ze heeft twee keer een abortus meegemaakt, toen ze 17 en 18 was. De verwekker was net vrij uit de gevangenis, zij was arm en wist ‘niks’, omschrijft ze zelf.

Alejandra Morales (33) heeft twee keer een abortus meegemaakt.  Beeld Chantal Heijnen
Alejandra Morales (33) heeft twee keer een abortus meegemaakt.Beeld Chantal Heijnen

‘Soms wou ik dat ik geaborteerd was’, heeft ze op haar buik gestift. Ze is opgegroeid in een instabiel gezin, waarin huiselijk geweld normaal was en haar moeder voor drugscriminaliteit jaren in de gevangenis belandde. “Misschien was het beter geweest als mijn moeder niet gedwongen was om mij te krijgen,” zegt ze. “Het creëert rancune, gebroken banden.”

Paola Soto-Montero (23) leende drie jaar geleden geld van een vriendin om een prille zwangerschap te kunnen afbreken in een kliniek in El Paso, die inmiddels is gesloten. “Nadat ik die pillen had genomen had ik college tot tien uur ’s avonds. Ik herinner me het gezicht van een vriendin. Je móet naar huis gaan, zei ze.”

Het boekje met informatie dat ze van de arts kreeg heeft ze bewaard. Nu kan ze het delen met meiden die haar om hulp vragen. Ze is geboren aan de Mexicaanse kant van de grens, reist geregeld heen en weer en heeft inmiddels ook twee jonge Amerikaanse vrouwen aan pillen geholpen. “Ik ben er vrij open over op mijn sociale media. Vrienden weten dat ik eraan kan komen.”

Pandemie

Het netwerkje van abortusmaatjes in Juárez heeft het druk gehad tijdens de pandemie, zegt Samantha. Ze kreeg meer verzoeken dan daarvoor, vermoedelijk omdat Mexicaanse vrouwen in de lockdowns niet konden ontsnappen aan misbruik in eigen huis. Het ontbreekt vaak ook aan kennis. “Het maakt ons verdrietig dat meisjes van 13, 14 jaar hiermee te maken krijgen. Er is weinig seksuele voorlichting in Mexico.”

Ze is wel eens gearresteerd door de oproerpolitie, in zo’n feministische demonstratie. Samantha is lid van de veiligheidsgroep, die met bivakmutsen op het hoofd en knuppels aan hun riem mannen buiten de groep houdt en soms de strijd aangaat met agenten.

Texaanse groepen die het recht op abortus verdedigen zouden naar hun radicalere Mexicaanse bondgenoten moeten kijken, denken de feministes uit Juárez. Met de uitspraak van het Mexicaanse hof hebben zij wél vooruitgang geboekt. “Wij breken dingen, steken dingen in brand. Want dansjes enzo, dat hebben we al geprobeerd. Die worden alleen maar belachelijk gemaakt,” merkt Paola Soto-Montero. “We hebben al vriendelijk om meer rechten en bescherming gevraagd en daar werd niet naar geluisterd”, zegt Samantha Maldado. “Op deze manier moeten ze ons wel zien.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden