PlusAchtergrond

Tegenstribbelende Poolse premier Morawiecki krijgt de wind van voren in Europa

De Poolse premier Mateusz Morawiecki wilde in Straatsburg uitleggen wat hem dwarszit aan de omgang door Europa met zijn land. Het betoog viel in dorre aarde: Europa bleek meer nog veel meer geërgerd over de Poolse halstarrigheid.

Het optreden van premier Mateusz Morawiecki in het Europees Parlement heeft Polen geen nieuwe vrienden bezorgd. Beeld EPA
Het optreden van premier Mateusz Morawiecki in het Europees Parlement heeft Polen geen nieuwe vrienden bezorgd.Beeld EPA

Hij zou het wel even uitleggen, de Poolse premier Mateusz Morawiecki. Hij is namelijk helemaal niet tegen een verenigd Europa. Hij is er juist vóór. Maar dan wel een tikje anders dan het verenigd Europa van dit moment.

Het zou bijvoorbeeld goed zijn als Europa zijn land wat minder vaak op de vingers zou tikken over de rechtsstaat, dat het ook wat minder vaak zou dreigen zijn Europese subsidies in te houden vanwege het gebrek aan onafhankelijkheid van de rechterlijke macht. Morawiecki, kortom, wil liever een andere EU dan die waar zijn land al sinds 2004 lid van is.

Het betoog van Morawiecki in Straatsburg was even vreemd als de brief die hij een dag eerder naar de Europese Commissie had gestuurd. Daarin noemt hij het bijvoorbeeld ‘illegaal’ dat de Europese Commissie sinds 1 januari een extra voorwaarde verbindt aan de ontvangst van Europese subsidies: dat de rechtsstaat in het ontvangende land in orde is. Met die bepaling is Polen het niet eens, maar illegaal is iets anders.

In Straatsburg nam Morawiecki uitgebreid het woord. Over de recente uitspraak van het (door de staat benoemde) Pools grondwettelijk hof dat het Poolse recht boven het Europese gaat. “Ons land wordt op een oneerlijke manier aangevallen,” zei de Poolse premier.

Sfeer om te snijden

Het maakte de verhoudingen er niet beter op. De sfeer was al om te snijden voordat hij het woord nam. Commissievoorzitter Ursula von der Leyen had geweigerd Morawiecki’s vriendschappelijke boks te beantwoorden.

Aan Morawiecki was te zien hoe hij zichzelf bijna letterlijk oppompte, zijn rechtervuist meermaals op en neer schuddend. Daarna ging het hard tegen hard. “We zullen maatregelen nemen,” zei Von der Leyen. “We laten ons niet chanteren,” zei Morawiecki.

Zelfs met de parlementsvoorzitter kreeg de Poolse premier het aan de stok, toen hij veel langer bleef doorpraten dan afgesproken. “Onderbreek mij toch niet steeds,” zei Morawiecki tegen hem, toen hij werd gewezen op een flinke overschrijding van zijn spreektijd. “U kunt uw respect voor het Europees Parlement ook tonen door u aan de voorgeschreven tijd te houden,” werd hem toegevoegd.

Leugens

Ook onder de ruim zevenhonderd leden van het Europees parlement had Morawiecki weinig vrienden. Alleen uit de uiterst rechtse hoek was er bijval, maar de grote fracties hadden geen goed woord over voor het Poolse betoog.

“Er was eens een Poolse man die een boek schreef over het primaat van de Europese wet boven de Poolse,” zei CDA’er Jeroen Lenaers. “Die man werd politicus, is vandaag bij ons op visite en vertelt nu tot mijn verbazing precies het omgekeerde van wat hij destijds schreef.”

VVD’er Malik Azmani noemde de woorden van Morawiecki leugens. “Al jaren bent u de geesten van het Poolse volk aan het verzieken met leugens over Europese regels,” zei hij. “U bent niet eerlijk tegen het Poolse volk en u weet dat.”

Maar de woede van het Europarlement richtte zich niet alleen tegen Polen, maar ook tegen Von der Leyen en haar collega’s van de Europese Commissie en tegen de collega-lidstaten in de Europese Raad, omdat zij Polen alleen nog hebben berispt. “De tijd is op,” zei Ska Keller van de Groenen bijvoorbeeld. “Als een lidstaat de fundamenten van de Europese Unie zo aanvalt als Polen, dan móet de Commissie iets doen.”

Stemrecht ontnemen

De Europese Raad, zei Keller ook, moet de top van later deze week gebruiken om voort te maken met de procedure om Polen zijn stemrecht te ontnemen. De Europese Raad wil deze zogenoemde artikel 7-procedure pas in december bespreken, maar of dat lukt is nog maar de vraag. De Nederlandse premier Rutte heeft al gezegd dat hij er deze week al over wil praten.

Eurocommissaris Didier Reynders zei na afloop van een andere vergadering, in Luxemburg, dat de Commissie ‘zeer binnenkort’ zal starten met een procedure waarbij Polen zijn miljarden aan Europese steun kan kwijtraken. “Het gaat om fundamentele principes die we moeten beschermen,” zei hij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden