Plus Achtergrond

Te koop: vervuilende staalfabriek in Zuid-Italië

De staalfabriek in Taranto staat midden in een woonwijk. Beeld Andreas Solaro/AFP

De grootste staalfabriek van Europa zou een nieuwe, Indiase eigenaar krijgen, ArcelorMittal. Maar die wil niet meer. Het megavervuilende bedrijf is niet langer door de regering beschermd tegen mogelijke rechtszaken over milieukwesties.

De Italiaanse regering heeft er sinds kort een dik hoofdpijndossier bij gekregen: de buitenlandse overname van de grote staalfabriek Ilva in het zuiden van het land gaat niet door. De Frans-Indiase staalgigant ArcelorMittal, die op het punt stond om de verlieslijdende en vervuilende staalfabriek te kopen, trekt zich terug. Dat bezorgde de regering acuut een migraineaanval. Want het voortbestaan van deze voor de Italiaanse maakindustrie zo belangrijke fabriek is nu onzeker. Zo’n 10.000 werknemers dreigen hun baan te verliezen in een streek waar de werkloosheid toch al hoog is.

ArcelorMittal zegt af te zien van de overname omdat het bedrijf niet langer beschermd is tegen mogelijke rechtszaken. De multinational had van een vorige regering de garantie gekregen dat de managers die de Ilva-staalfabriek zouden gaan leiden niet voor milieudelicten vervolgd konden worden. Eerdere eigenaren hebben de milieuregels decennia aan hun laars gelapt, waardoor die nu te vervuilend is.

De afspraak met Rome was dat ArcelorMittal de fabriek voor 2 miljard euro zou kopen en ruim een miljard in de schoonmaakoperatie zou stoppen, en geen aanklagers achter zich aan zou krijgen terwijl het daarmee bezig zou zijn. Maar de nieuwe regering van Giuseppe Conte, waarin de Vijfsterrenbeweging de grootste coalitiepartner is, heeft dit ‘juridische schild’ begin deze maand opgeheven. Waarop ArcelorMittal zich terugtrok.

Binnen de regering wilde met name de Vijfsterrenbeweging af van die immuniteit. De anti-establishmentpartij wantrouwt multinationals en wil een groene partij zijn. De staalfabriek in kwestie staat in Taranto, een stad in het zuidelijke gewest Apulië, de hak van de Italiaanse laars. En in Apulië zei Alessandro Di Battista, een van de zwaargewichten van de Vijfsterrenbeweging, vorig jaar op verkiezingscampagne: “Als wij eenmaal in de regering zitten, is Ilva binnen twee weken dicht.” De partij beloofde voor andere banen te zorgen.

Longziektes

Dat deze grootste staalfabriek van Europa zwaar vervuilend is, betwist niemand: veel inwoners van Taranto moeten zwart, giftig stof van hun balkons vegen en als de wind verkeerd staat hun ramen dichthouden. Medische experts constateren dat er in de havenstad meer mensen dan gemiddeld aan kanker sterven en longziektes krijgen.

Vorig jaar, bij de landelijke verkiezingen, kreeg de Vijfsterrenbeweging in Apulië maar liefst 45 procent van de stemmen. Maar toen de partij ging regeren, bleef Ilva gewoon open en kreeg ArcelorMittal alvast de leiding over de staal­fabriek, die sinds 2015 door overheidscommissarissen is bestuurd. Omdat de Vijfsterren­beweging nu wegzakt in de peilingen, is het ‘juridische schild’ op 4 november geschrapt. Ook een buitenlandse koper mag niet boven de wet staan, is de redenering van de regeringspartij.

Vakbonden reageren woedend op de draai van het kabinet. Dagblad La Stampa citeert de lokale vakbondsman Marco Bentivogli: “Wie komt hier nu nog investeren? Het is alsof we een bord op ons land hebben gehangen waarop staat: als jullie geld hebben om te investeren, blijf dan weg uit Italië.”

Nogal wat commentatoren denken dat ArcelorMittal om andere redenen onder de deal uit wil en het wegvallen van de immuniteit slechts als aanleiding gebruikt. De staalgigant heeft namelijk wereldwijd zwaar last van een dalende omzet; de prijs van staal is gezakt, onder meer door de magere automarkt in Europa.

‘Stelletje amateurs’

Ook premier Giuseppe Conte zei na crisisoverleg met de directie van ArcelorMittal dat het juridische schild niets met het besluit van de multinational te maken heeft. Conte zei dat de staalproducent het huidige productieniveau van 4 miljoen ton staal per jaar in Taranto te laag vindt. Het bedrijf wil dat 5000 werknemers worden ontslagen omdat de investering anders niet loont. De Italiaanse premier noemt die eis ‘onacceptabel’.

Op televisie zeggen opgetrommelde economen niet te weten hoe het nu verder moet. Alessandro Marenzi, de adjunct-hoofdredacteur van tv-zender Sky Italia, wond zich zichtbaar op: “Het was te voorzien dat ArcelorMittal het wegvallen van de immuniteit als aanleiding zou gebruiken om onder de overname uit te komen. Hoe kon de regering dan zo stom zijn om ze dat alibi te verschaffen?”

Carlo Calenda, een voormalige minister van industrie die lang over de deal met ArcelorMittal heeft onderhandeld, viel de Vijfsterrenbeweging aan: “Zij hebben nooit een dag buiten de politiek gewerkt. Ze weten niet wat een fabriek is, wat dingen kosten. Het zijn een stelletje amateurs.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden