Studie Harvard: ‘Komende 2 jaar nog 7 tot 8 lockdowns nodig’

Beeld Martin Dijkstra

Om het coronavirus het hoofd te bieden en overbelasting van de intensive cares te voorkomen, zullen we tot 2022 drie tot vier keer per jaar in lockdown moeten.

Dat schrijft een onderzoeksgroep onder leiding van Harvard-hoogleraar epidemiologie Marc Lipsitch, dat dinsdagavond een nieuwe modelstudie publiceerde in Science. Bij het niet herhalen van maatregelen zoals social distancing zouden er niet genoeg bedden op de intensive care beschikbaar zijn.

Het coronavirus kan net als veel verkoudheidsvirussen in bepaalde periodes heftig onder de bevolking aanwezig zijn. Voor de mensen die hopen dat de hete temperaturen in de zomer een einde maken aan het verspreiden van het virus, had de Harvard-hoogleraar dan ook slecht nieuws. “Dat is niet wat we zien in bijvoorbeeld Australië en in het zuiden van Afrika,” zo zei hij tijdens een persconferentie. “Verspreiding zal in de zomer waarschijnlijk vertragen, maar het zal het virus niet stoppen.”

Na een mogelijk langzamere verspreiding van het virus in de zomer, zal deze in de herfst weer extra heftig de kop op steken. Om te voorkomen dat de druk op de zorg dan niet weer te groot wordt, is het volgens de onderzoekers nodig om in september en december als land opnieuw op slot te gaan en de 1,5-meter samenleving te handhaven. Het ‘kan nodig zijn’ om de maatregelen het jaar erop ook in januari en maart weer te herhalen en dit te blijven doen zolang er geen vaccin is. Geleidelijk aan zullen de periodes wel steeds korter worden en zullen ze steeds verder uit elkaar liggen, is de verwachting.

Belangrijk is dat de periodes van social distancing worden afgewisseld met termijnen waarin dit niet gebeurt. Zo laat een van de modellen in het onderzoek een ongunstig scenario zien waarin de sociale inperking ‘zo effectief was dat er geen groepsimmuniteit werd opgebouwd’. Daarom stellen de onderzoekers dat periodieke sociale onthouding nodig is.

Computersimulatie

Lipsitch en zijn team zijn tot hun ontdekkingen gekomen na het verspreidingsverloop van twee reeds bekende coronavirussen te onderzoeken met gebruik van een computersimulatie. Het toevoegen van het nieuwe coronavirus aan de modellen gaf een zorgwekkend resultaat. SARS-CoV-2, zoals het virus officieel heet, veroorzaakte extreme pieken in de verspreiding tot ver voorbij 2024.

Enkel door sociale inperking slaagden de onderzoekers erin het verspreidingsniveau te laten dalen. Dit betekent dat een maatregel zoals de 1,5 meter-samenleving dus om de zoveel tijd nodig is om forse toenames van het aantal coronabesmettingen terug te dringen.

Daarbij, schrijven de onderzoekers, kan het virus een ‘heropleving’ krijgen tot 2024 − zelfs na ‘duidelijke eliminatie’. Ook bestaat er een kans dat mensen die het virus al hebben gehad later opnieuw besmet raken. Dat zou er volgens de berekening van de onderzoeksgroep voor kunnen zorgen dat het nieuwe coronavirus om het jaar of om de paar jaar hoe dan ook terugkeert.

Uitbreiding aantal ic-bedden

Tegelijkertijd zouden landen zich kunnen richten op het vergroten van zorgaanbod zodat de druk op de zorg vermindert. En inderdaad, melden de onderzoekers, het ophogen van de ic-capaciteit zou het tempo waarin het virus slachtoffers maakt vertragen. In dat geval zouden landen tot half 2022 dan zeven in plaats van acht keer op slot moeten. Ook zou het de lengte van lockdowns verkorten naar ‘slechts’ enkele weken.

Maar ‘veel blijft nog onduidelijk’, schrijven de onderzoekers. Zo is er weinig bekend over het niveau van immuniteit die er ontstaat na eerder besmet te zijn geweest. Bovendien is het niet bekend voor hoelang immuniteit standhoudt.

Hoewel de berekeningen van het onderzoeksteam zijn losgelaten op de situatie in de Verenigde Staten, denkt Lipsitch dat het in andere landen niet anders zal zijn. De hoop is dan ook dat er snel een vaccin wordt ontwikkeld die de strijd wint met het virus.

Amsterdam UMC-viroloog: ‘Ik denk dat we al voor 2021 optimistischer kunnen zijn’

Viroloog binnen het Amsterdam UMC Menno de Jong verwacht echter niet dat er in de komende jaren ‘elk kwartaal’ een lockdown zal moeten worden ingevoerd. “De periodieke sociale onthouding waar het Harvard-onderzoeksteam over schrijft komt eigenlijk neer op het aan de knoppen draaien, zoals in Nederland gebeurt en wellicht gaat gebeuren. Op deze manier ontlast de overheid de druk op de zorg en brengt het de maatschappij weer op gang waardoor groepsimmuniteit zal worden opgebouwd.”

Belangrijk is te realiseren dat de Harvard-studie uitgaat van het scenario waarin er in de komende jaren geen vaccins of behandelingen worden ontwikkeld die het nieuwe coronavirus kunnen bestrijden, zegt De Jong. “Zonder een vaccin kan het - afhankelijk van de striktheid van de sociale inperking - inderdaad lang duren voordat er voldoende groepsimmuniteit ontstaat. Maar we gaan er stilletjes aan wel vanuit dat er ergens in het komend jaar tot anderhalf jaar vaccins beschikbaar komen die de groepsimmuniteit in korte tijd een boost kunnen geven.”

Dat wil volgens de viroloog niet zeggen dat het vaccin honderd procent bescherming gaat bieden, maar ‘zelfs als het voor tachtig procent bescherming biedt dan kom je sneller bij een grotere groepsimmuniteit’. “Ik denk dat we door al het onderzoek dat gaande is al voor 2021 een stuk optimistischer kunnen zijn.”

De veronderstelling van het Harvard-onderzoeksteam dat SARS-CoV-2 zal blijven bestaan, wordt door De Jong bevestigd. Dat het virus op bepaalde momenten, bijvoorbeeld gedurende de wintermaanden, heviger aanwezig zal zijn, is dan ook een logisch verloop. “‘Het zal een seizoensgebonden verkoudheidsvirus blijven waar een deel van de mensen ook in de toekomst nog ziek door worden, net als de bekende, langer bestaande humane coronavirussen die vrijwel elk jaar circuleren.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden