Steun voor Rutte na oproep aan Hongaarse premier Orbán exitprocedure EU te starten

Als de Europese waarden hem niet bevallen, kan de Hongaarse premier de EU maar beter verlaten. Zo hard kwam Rutte internationaal nooit eerder uit de hoek.

null Beeld ANP
Beeld ANP

Nee, heel gezellig was het niet, afgelopen nacht bij de EU-top in Brussel. De emoties liepen hoog op, al werd er – volgens premier Rutte – niet geschreeuwd. Bijzonder was het wel. In de elf jaar dat Rutte rondloopt op Europese topontmoetingen, had hij niet eerder meegemaakt dat een collega zo ‘stevig en diepgravend’ wordt aangesproken op ‘iets wat gebeurt in dat land’.

Het zal duidelijk zijn: de berisping was voor Viktor Orbán. De Hongaarse premier ligt al tijden onder vuur over zijn anti-lhbtq-wetgeving. Een wet die eerst ging over pedofilie, maar in een herziene versie ook de ‘promotie’ van homoseksualiteit en geslachtsverandering verbiedt. Doel van de wet, volgens Orbán: jongeren ‘beschermen’ tegen kwalijke invloeden.

Regenboogkleuren

De wet leidt in veel Europese landen tot felle protesten. Al de hele week worden gebouwen gehuld in regenboogkleuren. De discussie centreert zich rond het EK voetbal. Vanochtend kondigde vicepremier Sigrid Kaag aan zondagmiddag dertien lhbtq-vlaggen te zullen hijsen bij de Hofvijver. Twee uur later speelt het Nederlands elftal tegen Tsjechië, in Boedapest.

Ook EU-leiders namen de afgelopen dagen stelling. Rutte noemde de wet ‘onacceptabel en vreselijk’, de Belgische premier Alexander De Croo koos voor ‘achterlijk’ en een deel van de leiders, 17 van de in totaal 27, sprak zich in een brief uit vóór de lhbtq-rechten. Dat laatste overigens zonder Hongarije expliciet te noemen.

Daar deed een aantal EU-leiders, Rutte voorop, de afgelopen nacht een schepje bovenop. Rutte riep Orbán op de EU te verlaten als hij zich niet kan vinden in de Europese waarden. Een opmerkelijk felle uitspraak. “Dat heb ik niet eerder gedaan,” zei hij achteraf.

Emotioneel betoog

De Luxemburgse premier Xavier Bettel, die zelf met een man is getrouwd, hield een emotioneel betoog. “Ik ben geen homoseksuele man geworden, ik was het al. Het is geen keuze.” Hij stelde dat Orbán een grens heeft overschreden. “Dit gaat over basisrechten.” Volgens Rutte hadden de aanwezigen tranen in hun ogen.

Helemaal alleen stond Orbán echter niet. Polen, Slovenië en Bulgarije zouden de Hongaarse premier ten minste deels zijn bijgevallen. Dat het juist die landen zijn, is geen verrassing: met name Polen en Hongarije botsen vaker met andere EU-lidstaten. Niet alleen over lhbtq-rechten, maar bijvoorbeeld ook over de stand van de rechtsstaat en over abortuswetgeving.

De kloof tussen de kampen loopt ergens door het midden van Europa: vaak staan West-Europese landen tegenover hun Hongaarse en Poolse collega’s. Die laatsten, Orbán voorop, werpen zich op als verdedigers van traditionele waarden zoals het gezinsleven. Orban zegt dat de nieuwe wet ouders ‘zelf laat beslissen over de seksuele voorlichting van hun kinderen’. “Zoals het zou moeten zijn.”

Koloniale arrogantie

Een ander argument dat vaak wordt opgebracht: de EU moet zich niet bemoeien met Hongaarse of Poolse binnenlandse aangelegenheden. Ook afgelopen nacht kwam dat argument voorbij. De Hongaarse minister van Justitie Judit Varga verweet Mark Rutte ‘koloniale arrogantie’. Op Twitter schrijft ze haar ‘hele leven te zullen vechten om te voorkomen dat de Hongaren moeten knielen voor Rutte en andere kolonisators’.

Een aantal Europese leiders ergert zich aan de Hongaarse en Poolse opstelling, maar instrumenten om er iets tegen te doen hebben ze amper. Tegen Polen en Hongarije lopen al jaren procedures, wegens schending van de rechtsstaatregels. Slagen die procedures, dan verliezen beide landen hun stemrecht in Europa. Eén probleem: het besluit tot schorsing kan alleen unaniem worden genomen – en Polen en Hongarije houden elkaar stevig vast.

Mede daarom gooide Rutte het afgelopen nacht dus over een andere boeg: hij legde de bal bij de Hongaren. Het is maar de vraag of Orbán op zijn voorstel zal ingaan. Hongarije ontvangt veel geld van de EU en profiteert volop van de interne markt. Ook Rutte ziet dat in: Orbán was afgelopen nacht ‘niet onmiddellijk van plan’ om aan de oproep gehoor te geven, dacht hij. Maar het statement was gemaakt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden