PlusExclusief

Stembusuitslag schudt de verhoudingen in Noord-Ierland op

Sinn Féin is voor het eerst de grootste fractie in het Noord-Ierse parlement. De pro-Ierse partij wacht lastige coalitiebesprekingen met de pro-Britse DUP. Het Noord-Ierlandprotocol is een struikelblok.

Niels Posthumus
Michelle O'Neill, leider van Sinn Fein in Noord-Ierland, wordt geflankeerd door Mary Lou McDonald, leider van de partij in de Ierse republiek, als ze poseert voor een selfie, zaterdag kort na het bekend worden van de uitslag van de verkiezingen van afgelopen donderdag. Beeld Getty Images
Michelle O'Neill, leider van Sinn Fein in Noord-Ierland, wordt geflankeerd door Mary Lou McDonald, leider van de partij in de Ierse republiek, als ze poseert voor een selfie, zaterdag kort na het bekend worden van de uitslag van de verkiezingen van afgelopen donderdag.Beeld Getty Images

De partij Sinn Féin mag na de verkiezingen in Noord-Ierland van donderdag voor het eerst ooit de premier voor het land leveren. Vanwege het complexe kiesstelsel in Noord-Ierland, dat samen met Schotland, Wales en Engeland het Verenigd Koninkrijk vormt, duurde het tellen van de stemmen ruim twee dagen. Maar nu de uitslag er is, blijkt Sinn Féin, zoals verwacht, de grootste. De partij wil dat Noord-Ierland zich afscheidt van het VK en zich herenigt met Ierland.

Net als vijf jaar geleden bemachtigde Sinn Féin 27 van de 90 parlementszetels. De pro-Britse DUP, die de afgelopen jaren de premier leverde, verloor echter drie zetels, en komt daardoor uit op 25. Dat verlies is overigens kleiner dan werd voorspeld.

Grootste winnaar is Alliance. Die partij profileert zich niet als pro-Iers (nationalistisch) en ook niet als pro-Brits (unionistisch), maar zoekt juist naar verbinding. Noord-Ierland werd in de tweede helft van de twintigste eeuw verscheurd door geweld tussen unionisten en nationalisten. Alliance verdubbelde haar aantal zetels ruimschoots, tot zeventien.

Mogelijk gunstig voor de EU

De uitslag kan gunstig zijn voor de Europese Unie. Zowel Sinn Féin als Alliance staat positief tegenover het zogenoemde Noord-Ierlandprotocol. Dit bepaalt dat de grens voor goederen tussen de Europese Unie en Groot-Brittannië na Brexit in de Ierse Zee ligt: tussen Noord-Ierland en de rest van het Verenigd Koninkrijk in dus. Dit om een terugkeer van een harde grens op het Ierse eiland te voorkomen, wat zou kunnen leiden tot een heropleving van het vroegere geweld. Door het protocol blijft Noord-Ierland onderdeel van de Europese interne markt. Maar het zorgt dus wel voor handelsbarrières tussen Noord-Ierland en de rest van het Verenigd Koninkrijk.

Voor het eind van 2024 moet het Noord-Ierse parlement stemmen over de grens in de Ierse Zee. Met 44 van de 90 zetels lijken Sinn Féin en Alliance hard op weg naar een meerderheid voor handhaving van het Noord-Ierlandprotocol. Het zou het VK een fikse ruzie met de Europese Unie besparen.

Starre unionisten

Maar de DUP en andere unionistische partijen, die Noord-Ierland bij het VK willen houden, is het protocol een doorn in het oog. De DUP heeft aangegeven binnen een nieuwe regering te zullen blijven strijden voor aanpassing van het protocol. De partij verloor veel stemmen aan de uiterst starre unionistische partij TUV, die de slogan ‘Geen grens op zee’ zelfs in haar partijlogo heeft verwerkt.

Het zal de coalitiebesprekingen tussen Sinn Féin en DUP ernstig bemoeilijken. De twee zijn volgens de politieke regels in Noord-Ierland, als grootste nationalistische en grootste unionistische partij, verplicht samen een coalitie te vormen. De DUP zal het hard spelen.

Begin dit jaar blies zij de coalitieregering nog op vanwege haar onvrede over het protocol. “We moeten de grens in de Ierse Zee weg zien te krijgen”, benadrukte DUP-leider Jeffrey Donaldson onlangs opnieuw tegen de BBC.

De formatie kan dus lang gaan duren. Want de DUP zal van Sinn Féin ongetwijfeld ook garanties willen dat die partij niet meteen zal oproepen tot een referendum over afscheiding van het VK en aansluiting bij de Ierse republiek. Wie weet dat de DUP in ruil daarvoor op termijn toch bereid zal zijn een beetje water bij de wijn te doen met betrekking tot het protocol.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden