Plus

Steeds vaker de doodstraf in Egypte: ‘Zonder echt bewijs’

Sinds de Egyptische president Sisi zijn machtspositie heeft versterkt, is het aantal terdoodveroordeelden fors toegenomen.

Leden van de Moslim-broeder-schap in de rechtszaal. Vorig jaar werden nog 75 mensen ter dood veroordeeld in een zaak tegen 739 verdachten. Beeld AFP

Tandarts Fatma Mustafa had haar ambitieuze zoon Mahmoud graag in Duitsland willen opzoeken, waar hij natuurkunde en wiskunde zou gaan studeren. “Hij wilde daarheen om de Nobelprijs te winnen,” vertelt ze. Maar voor zijn vertrek verdween hij. 

En een jaar later werd hij veroordeeld tot de doodstraf voor betrokkenheid bij de moord op een politieagent. Nu bezoekt Fatma haar zoon één keer per maand in de Wadi Natrun-gevangenis in Cairo.

Dagen na de verdwijning van de destijds 21-jarige Mahmoud zag ze tot haar schrik een filmpje van het ministerie van Binnenlandse Zaken waarin hij en twee anderen de moord opbiechtten. Toen ze hem weken later eindelijk kon bezoeken, omarmde ze haar zoon en vroeg: “O Mahmoud, je bent zo intelligent, hoe heb je dat kunnen zeggen?” “Je kunt je niet voorstellen hoe ze mij hebben gemarteld om mij dat te laten zeggen,” antwoordde hij.

Massaprocessen

Honderden Egyptenaren wachten net als Mahmoud op hun executie. Wereldwijd neemt de toepassing van de doodstraf af, maar in het Egypte van president Abdel Fatah al-Sisi worden steeds meer mensen ertoe veroordeeld, vaak via massaprocessen. In september werden nog 75 mensen ter dood veroordeeld in een rechtszaak tegen 739 verdachten.

Volgens mensenrechtenorganisaties komen die doodstraffen voort uit oneerlijke processen. “De dossiers van de aanklager zijn dik, maar het is allemaal knip- en plakwerk, zonder echt bewijs,” vertelt Amr Magdi, onderzoeker bij Human Rights Watch. “Dan staat er: de jongens kwamen samen om een aanslag voor te bereiden. 

Maar er staat niet waar ze elkaar ontmoetten, hoeveel keren en wat ze precies deden.” Daarbij voeren agenten vaak geheime contacten op als getuige in rechtszaken, zonder dat zij door een onafhankelijke partij worden gehoord.

Tot 2017 maakte het Hof van Cassatie veel doodstraffen die uit dat soort processen voortkwamen ongedaan. Zo hanteerde het hof de regel dat een verdachte niet op grond van de verdenkingen van een veiligheidsbeambte alleen veroordeeld kon worden. 

Maar twee jaar geleden is het hof door nieuwe wetten zijn onafhankelijkheid grotendeels kwijtgeraakt. Een grondwetswijziging die vorige maand via een omstreden referendum werd aangenomen, heeft het regime meer grip gekregen op het rechtssysteem. Sisi kan zelf rechters van het Institutioneel Hof benoemen of ontslaan.

Executies

Tijdens haar maandelijkse bezoek aan de gevangenis vertelde Mahmoud zijn moeder over de marteling die hij en anderen hadden doorstaan. “Ze kregen elektrische schokken en sigaretten werden op ze uitgedrukt,” verklaart Fatma. “Een van de jongens is verkracht met een houten stok.”

Executies vinden vaak plaats na een aanslag op politie of het leger, als vergelding. Magdi: “De mentaliteit is meer wraak dan rechtspraak.” Steeds vaker lezen familieleden in de lokale krant dat een executie is voltrokken, zonder dat ze bericht hebben gekregen van de autoriteiten.

Zo hoorde Ibrahim Khalil een jaar geleden ’s avonds dat zijn 23-jarige zoon Lotfy de volgende ochtend geëxecuteerd zou worden, voordat hij de kans had hem nog een laatste keer te zien. Lotfy was samen met acht andere jongens veroordeeld voor de moord op drie studenten van een militaire academie. 

Nog in shock probeerde Khalil na de executie het lichaam van zijn zoon op te halen. Maar dat maakten de autoriteiten heel lastig. “Ze wilden zijn lichaam al begraven,” vertelt hij.

Moslimbroederschap

Hoewel Lotfy volgens zijn vader geen aanhanger van de islamistische Moslimbroederschap was, is hij dat zelf wel. Sisi kwam aan de macht door de democratisch verkozen moslimbroeder Mohamed Morsi met een coup uit het zadel te wippen. Sindsdien betitelt zijn regime de broederschap als terroristische organisatie.

De ambitieuze student Mahmoud stond op de universiteit bekend vanwege zijn kritiek op Sisi’s staatsgreep. Wanhopig probeert zijn moeder nog steeds zijn onschuld te bewijzen. Ondertussen wacht haar zoon al vier jaar in een donkere cel van anderhalf bij anderhalf met vier anderen op de dood, gekleed in het rode uniform dat terdoodveroordeelden moeten dragen.

Gisteren bracht ze weer eten, en plastic zakken die ze als toilet gebruiken omdat ze de cel nauwelijks mogen verlaten. “Mahmoud wilde dat de vrijheid in dit land als een zon zou schijnen, maar hij mag de zon niet eens meer zien.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden