PlusAchtergrond

Status Noord-Ierland doet brexitspanningen oplaaien

De EU zint op juridische stappen tegen de Britten. Volgens de Europese Commissie hebben de Britten voor de tweede keer een protocol over Noord-Ierland geschonden.

Vicevoorzitter Maros Sefcovic van de Europese Commissie, belast met de uitvoering van de brexitakkoorden, spreekt van een ‘schending’ van het protocol over Noord-Ierland. Beeld EPA
Vicevoorzitter Maros Sefcovic van de Europese Commissie, belast met de uitvoering van de brexitakkoorden, spreekt van een ‘schending’ van het protocol over Noord-Ierland.Beeld EPA

De brexitspanningen tussen Brussel en Londen zijn weer in alle hevigheid opgelaaid. De Europese Commissie dreigt met juridische stappen nadat de Britse regering deze week eenzijdig heeft besloten nog wat langer te wachten met de vereiste interne douanecontroles langs de Ierse Zee.

De zogeheten ‘gratieperiode’, waarin vooral voedselproducten vrijelijk van het eiland Groot-Brittannië naar Noord-Ierland kunnen blijven vloeien, zou op 1 april aflopen, maar is zonder overleg met Brussel verlengd tot 1 oktober. Eerder gemaakte brexitafspraken maken douanecontroles aldaar noodzakelijk om een landsgrens op het Ierse eiland te voorkomen, tussen Noord-Ierland en EU-lidstaat Ierland.

Vicevoorzitter Maros Sefcovic van de Europese Commissie, belast met de uitvoering van de brexitakkoorden, spreekt van een ‘schending’ van het protocol over Noord-Ierland. Dat is onderdeel van de terugtrekkingsovereenkomst uit oktober 2019. Het steekt de Slowaak vooral dat hij van niets wist. Voor de oplossing van praktische brexitproblemen is het Gezamenlijk Comité bedacht, waarin Sefcovic de hoogste EU-vertegenwoordiger is. Londen heeft dat gremium geheel genegeerd bij de beslissing deze week.

“Dit is de tweede keer dat de Britse regering op het punt staat het internationale recht te schenden,” aldus Sefcovic. In september vorig jaar kwam die regering met wetsvoorstellen die schending van het Noord-Ierland-protocol mogelijk zouden maken. Die voorstellen werden ingetrokken, maar het vertrouwen van Brussel in Londen kreeg een gevoelige knak.

‘Niet te vertrouwen’

Volgens de Ierse minister Simon Coveney levert de Britse regering nu een nieuw bewijs dat de EU het Verenigd Koninkrijk ‘simpelweg niet kan vertrouwen’ als onderhandelingspartner.

Sinds de economische brexit op 1 januari een feit werd, kampen Noord-Ierse supermarkten met aanleveringsproblemen door de douanecontroles in de havens. De verlenging van de gratieperiode is bedoeld om hun tegemoet te komen. Volgens de EU is de maatregel buitensporig, omdat de Britten ruim een jaar de tijd hebben gehad om zich op de nieuwe handelsgrens voor te bereiden. Daarvoor was juist die overgangsperiode bedoeld, die Londen vorig jaar weigerde te verlengen.

Het Europees Parlement moet het tweede brexitakkoord (over de handelsrelatie), dat vorig jaar op het nippertje – 24 december – werd gesloten, nog ratificeren. Daarvoor zou binnenkort een datum bekend worden, maar het parlement schuift dat op de lange baan uit onvrede met het eenzijdige optreden van de Britten. Voor het parlement geldt het respecteren van alle eerdere brexitafspraken als harde voorwaarde voor ratificering.

Sektarisch geweld

Een woordvoerder van de Britse regering spreekt de Brusselse beschuldigingen over het schenden van afspraken tegen. De maatregel zou noodzakelijk zijn om ‘operationele redenen’ en gebruikelijk zijn ‘in andere internationale handelsregelingen’. Bovendien zou de Europese Commissie eerder deze week wel degelijk op de hoogte zijn gesteld.

Intussen hebben de Britten er een aanverwante, interne kopzorg bij, want een gezelschap van verboden paramilitaire organisaties in Noord-Ierland heeft zijn handen afgetrokken van het Goede Vrijdagakkoord uit 1998. Dat maakte een einde aan het decennialange sektarische geweld in de regio.

De soms schimmige paramilitaire clubs, die honderden doden op hun geweten hebben, eisen dat de brexithandelsgrens in de Ierse Zee komt te vervallen, omdat die de territoriale integriteit van het Verenigd Koninkrijk zou verstoren. Ze hebben er wel bij gezegd dat hun verzet ‘vreedzaam en democratisch’ zal zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden