Staatsgreep in Myanmar, leider Aung San Suu Kyi opgepakt door het leger

Na dagen van aanzwellende geruchten heeft het leger van Myanmar in de nacht van zondag op maandag een staatsgreep gepleegd. Regeringsleider Aung San Suu Kyi is opgepakt, samen met andere prominente politici van haar regeringspartij.

Aung San Suu Kyi  Beeld REUTERS
Aung San Suu KyiBeeld REUTERS

Het leger van Myanmar heeft vannacht de burgerregering afgezet bij een staatsgreep. De militairen zeggen in te grijpen vanwege stembusfraude in november vorig jaar en de weigering de verkiezingen uit te stellen ondanks de coronapandemie. Ze zouden het land een jaar willen regeren.

Legerleider Min Aung Hlaing, die toch al gold als sterke man achter de schermen, heeft nu alle macht in handen. De afgezette regeringsleider Aung San Suu Kyi, president Win Myint en andere prominente leden van regeringspartij de Nationale Liga voor Democratie (NLD) zijn gearresteerd. Politieke activisten meldden ook arrestaties van vooraanstaande mensen uit de cultuurwereld en veteranen uit de studentenbeweging die in 1988 het verzet aanvoerden tegen de toenmalige dictatuur. De berichten zijn moeilijk te verifiëren doordat telefoon- en internetverkeer door het leger zijn lamgelegd.

De NLD roept de bevolking op te protesteren. In een verklaring die al was opgesteld met het oog op een coup stelt Suu Kyi dat de legeracties van het land opnieuw een dictatuur maken. ‘Ik spoor mensen aan dit niet te accepteren en met hun hele hart te protesteren tegen de staatsgreep.’ De Amerikaanse president Joe Biden dreigt met maatregelen: ‘De VS zullen actie ondernemen als de verantwoordelijken deze stappen niet terugdraaien,’ aldus een verklaring van het Witte Huis.

Huisarrest

De coup maakt een voorlopig einde aan het broze democratiseringsproces in Myanmar van de afgelopen jaren, na vijf decennia onder militair regime. De staatsgreep markeert ook de val van Suu Kyi, die de strijd voor democratie leidde gedurende haar vijftien jaar huisarrest. In 1991 won ze de Nobelprijs voor de Vrede.

De 75-jarige Suu Kyi is nog altijd afgetekend de populairste politicus in het land. Sinds 2015 was ze er de hoogste civiele bestuurder, hoewel de grondwet verhinderde dat ze president werd. Als dissident was ze fel criticaster van het leger, maar na haar vrijlating sloeg ze een mildere toon aan, ingegeven door het feit dat de door de militairen gedicteerde grondwet hen tal van privileges gaf.

Haar internationale reputatie lag in scherven sinds ze in 2017 weersprak dat de islamitische Rohingya’s doelwit waren van een door het leger geleide terreurcampagne, die honderdduizenden mensen op de vlucht deed slaan. In het Westen werd gesproken van poging tot genocide. Suu Kyi was medeverantwoordelijk voor vergaande inbreuken op grondrechten, zoals persvrijheid. En hoewel haar regering niet de macht had het leger te commanderen, werkte ze mee aan het met de grond gelijk maken van door Rohingya’s verlaten dorpen.

Scheve gezichten

Toch won haar partij bij de laatste verkiezingen 396 van de 476 zetels. Een aan het leger gelieerde partij kwam niet verder dan 33 zetels en klaagde over stembusfraude, net als partijen die grote etnische minderheden vertegenwoordigen. De gebieden waar zij wonen waren uitgesloten van deelname omdat het er te onrustig zou zijn. Ook Rohingya’s konden niet stemmen.

Het reusachtige kiezersmandaat van Suu Kyi leidde tot scheve gezichten bij de legertop. De generaals verloren hun geduld met de door hen ontworpen façade van burgerbestuur. Al sinds het najaar waarschuwden analisten voor een coup. Die kan generaal Min Aung Hlaing verzekeren van een langere periode aan de macht. Hij zou deze zomer met pensioen moeten, maar dat zou een bedreiging kunnen inhouden voor zijn lucratieve zakelijke imperium, waarvan zijn familie en vertrouwelingen meeprofiteren.

John Sifton, Human Rights Watch:

“De militaire junta die Myanmar decennia regeerde heeft de macht nooit echt afgestaan. Ze hebben zich nooit echt geschikt naar de burgerregering, dus de gebeurtenissen van vandaag leggen in een bepaald opzicht een politieke realiteit bloot die al bestond. De Verenigde Staten en andere landen moeten een sterk signaal uitzenden en teruggedraaide sancties weer hervatten tegen de militaire leiding en hun enorme economische conglomeraten.”

Murray Herbert, Centrum voor Strategische en Internationale Studies, Washington:

“China zal Myanmar steunen, net zoals het deed toen de militairen de Rohingya’s verjoegen. De regering-Biden zegt democratie en mensenrechten te zullen steunen. Maar er gelden al sancties tegen de militaire top dus het is onduidelijk wat de Verenigde Staten op korte termijn kan doen.” (AP)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden