PlusInterview

Staatsbezoek aan Indonesië: ‘Dit moet geen lege huls zijn’

Het staatsbezoek aan Indonesië, begin maart, moet om de toekomst draaien. Toch kan ook nu het moeilijke verleden met Nederland als kolonisator niet genegeerd worden. ‘Dat is evident.’

Premier Rutte met president Widodo tijdens het bezoek vorig jaar. De premier werd gevraagd een batikshirt aan te trekken.Beeld Bart Maat/ANP

Ambassadeur zijn in het land waar je bent geboren. Lambert Grijns weet dat het een bijzonder voorrecht is, binnen het ministerie van Buitenlandse ­Zaken. “Je krijgt niet vaak de kans om te werken op een plek die je zo na aan het hart ligt.”

Die plek is Indonesië, waar hij in 1962 in Bogor werd geboren, toen de eerste president van het onafhankelijke Indonesië, Soekarno, nog aan de macht was en zijn ouders het moeilijk hadden, omdat Nederlanders eigenlijk niet welkom waren. Onder Soeharto, in de jaren tachtig, keerde hij terug als student. En nu, op zijn 57ste, vertegenwoordigt hij het Koninkrijk der Nederlanden bij president Joko Widodo – beter bekend als Jokowi.

In de week van 9 maart zijn alle ogen op het land gericht. Dan brengen koning Willem-Alexander en koningin Máxima een staats­bezoek aan Indonesië. In hun kielzog reizen vijf ministers en een grote handelsdelegatie van zo’n 130 bedrijven mee. “Een bekroning van een goede relatie,” noemt Grijns de uitnodiging aan het Nederlandse koninklijk paar.

Van die ministers heeft minister Stef Blok van Buitenlandse Zaken, die het paar begeleidt, zelf een band met het land. Zijn vader overleefde een jappenkamp, zijn opa overleed in een ander kamp. Hij is niet de enige die een link heeft met Indonesië. De vader van premier Rutte werkte in Nederlands-Indië en verloor er zijn eerste vrouw, die in een jappenkamp zat. De uitnodiging voor het staatsbezoek is ook mede aan Rutte te danken, zegt Grijns. De premier reisde in 2013, 2016 en 2019 naar Indonesië. Er zat een opbouw in, signaleerde de ambassadeur, intensiever en dus beter.

Batikshirts

Grijns noemt het bezoek van oktober vorig jaar bijzonder. “Rutte werd uitgenodigd om bij Jokowi in het paleis in dezelfde kledij als de gastheer te komen, een traditioneel batikshirt. Een eervol teken. Maar dat betekende dat iederéén in batikshirts moest verschijnen. De hele delegatie rende naar de winkel.”

Het staatsbezoek is gepland in het jaar waarin beide landen herdenken: Nederland de bevrijding, Indonesië de ‘proclamatie’, de onafhankelijkheid, van 75 jaar geleden. Op zijn ambassade staat sinds oktober 2019 bijna alles in het teken van het staatsbezoek. Er is versterking uit Nederland ingevlogen, inclusief een medewerker die de relaties met het koninklijk huis onderhoudt. Toch is het volgens Grijns vooral business as usual. “We hebben hier heel vaak delegaties. Alleen is deze heel groot en het staatshoofd komt maar één keer per pakweg 25 jaar.”

Het meeste werk heeft hij aan de handelsmissie. Het koninklijk paar gaat ook eilandhoppen – zij het bescheiden. Van de meer dan 16.000 eilanden die Indonesië telt, doet het gezelschap er drie aan: Java, Sumatra (het christelijke deel) en Kalimantan. “Het mooie, groene deel waar iedereen verliefd op is,” beschrijft Grijns. Daar wordt de palmolieproblematiek inzichtelijk gemaakt.

Rutte en Jokowi zijn zelf bij elkaar gaan zitten om te bespreken welk staatsbezoek zij wilden, weet Grijns. “Zij wilden geen lege huls, geen cere­monieel staatsbezoekje van één dag.” In plaats daarvan moest het staatsbezoek in het teken staan van een toekomstgerichte relatie, die is gericht op handel, maar ook op wetenschap, cultuur en natuurbeheer.

Zelf geniet de ambassadeur het meest van de menselijke contacten, zegt hij. Het helpt dat hij de taal ‘een beetje’ spreekt. “Al is mijn uitspraak beter dan mijn woordenschat. De taal verandert hier ook zo snel. Er zijn woorden die ik nog nooit gehoord heb, maar ook woorden die helemaal niet meer gebruikt worden. Ze lachen me geregeld uit.”

Bloedbanden

Van de Nederlanders heeft een kwart via bloedbanden of niet-bloedbanden ‘iets’ met Indonesië, doceert Grijns. Maar, benadrukt hij, Indonesiërs zijn ook zeer geïnteresseerd in Nederland. “Als wij een bazaar organiseren – een pasar belanda noemen we dat – komen er zevenduizend mensen op af. En dat zijn niet alleen de oude dametjes, die nog een beetje Nederlands kunnen, op zoek naar stroopwafels en kaas. Nee, het zijn jongeren. Nederland wordt gezien als innovatief en creatief, als een hip en cool land.”

Grijns begrijpt het heus, dat mensen in Nederland denken dat er ook wanklanken te beluisteren zijn. Van mensen die helemaal niet zitten te wachten op een staatsbezoek van de voormalige kolonisator. “Dat is niet zo. Er is veel goodwill voor Nederland. We zijn zo welkom hier.”

Dat is wel anders geweest. Maar het is nu niet meer zo moeilijk als een paar jaar geleden. “Dat we naar een toekomstgerichte relatie willen, betekent ook dat we de nadruk kunnen leggen op economische samenwerking. What’s in it for us, aan beide kanten. Indonesië is het vierde grootste land ter wereld, het grootste moslimland, de derde democratie, lid van de G20, lid van de Veiligheidsraad. Dit jaar zijn ze ons voorbijgestreefd op de ranglijst van grote economieën. Wij zijn 17de, zij 16de. Zij willen ons graag binnenhalen, wij zien de kansen. Die toekomst is zo logisch, maar dat betekent niet dat je voorbijgaat aan het verleden.”

Een goed aanknopingspunt kan het onderzoek zijn over dekolonisatie, geweld en oorlog in Indonesië waar het Niod mee bezig is. Dat zou koning Willem-Alexander kunnen aankaarten in zijn speech. Komen er misschien excuses? Of moet het eindrapport, gepland voor het najaar van 2021, eerst af zijn? Grijns wil er niet op vooruitlopen. “Maar het is evident dat wij als gast, in het jaar dat Indonesië 75 jaar bevrijding viert, zullen stilstaan bij dat verleden.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden