PlusAchtergrond

Sri Lanka verjaagt president, maar het land is nog lang niet uit de problemen

Nadat demonstranten dit weekeinde het presidentiële paleis in Colombo hadden bestormd, kondigde het staatshoofd van Sri Lanka Gotabaya ‘Gota’ Rajapaksa aan woensdag af te treden. Waarom is er zoveel onvrede en hoe gaat het verder? Vijf vragen.

Bob van Huët
Duizenden demonstranten kwamen maandag bijeen voor het presidentiële paleis van Gotabaya Rajapaksa. Beeld AP
Duizenden demonstranten kwamen maandag bijeen voor het presidentiële paleis van Gotabaya Rajapaksa.Beeld AP

Honderden demonstranten bezetten zaterdag het terrein van het presidentiële paleis. De stemming was uitbundig met nu al iconische beelden van verarmde Sri Lankanen die op het hemelbed van de president lagen of vrolijk spartelden in zijn zwembad. Sommigen keken naar hun eigen demonstratie in de presidentiële tv-kamer van Gota’s paleis. De president en de interim-premier Ranil Wickremesinghe hadden kort daarvoor hun toevlucht gezocht op een militaire basis. President Rajapaksa zou maandagavond geprobeerd hebben per vliegtuig naar Dubai te vluchten maar werd in eigen land door de douane tegengehouden.

1. Gotabaya ‘Gota’ Rajapaksa werd nog maar drie jaar geleden gekozen en was toch heel populair. Hoe kon het tij zo snel keren?

Rajapaksa – een telg uit een familie die al decennialang aan de touwtjes trekt - werd gevierd omdat hij als legercommandant in 2009 de terroristische Tamil Tijgers versloeg. Daarmee eindigde een burgeroorlog die 70.000 levens kostte en 100.000 ontheemden opleverde. Direct na zijn aantreden voerde hij omstreden belastingverlagingen door. Tegelijk was Gota ambitieuze infrastructuurprojecten gestart, samen met China, waarvoor eigenlijk geen geld was. Corruptie en vriendjespolitiek maakten het er niet beter op. De ergste economische crisis, sinds de onafhankelijkheid van het voormalige Ceylon van Groot-Brittannië in 1948, werd aangejaagd door een gebrek aan buitenlandse valuta. De invoer van essentiële goederen, zoals brandstof, voedsel en medicijnen, staakte, wat leidde tot veel boosheid onder de bevolking.

2. Hoe raakt dat de gewone burgers van het eiland?

Er heerst honger. Het voedselprogramma van de Verenigde Naties zegt dat 90 procent van de Sri Lankanen ten minste één maaltijd per dag overslaat om geld en voedsel te sparen. Ongeveer 15 procent van de twintig miljoen inwoners is aangewezen op humanitaire voedselhulp.

3. We kennen Sri Lanka vooral als een populaire toeristische bestemming. Leverde dat toerisme dan niet voldoende valuta op?

Ruim 10 procent van het bruto binnenlands product komt uit het toerisme. Maar vanwege de corona-reisbeperkingen stortte die markt in. Toeristen bleven ook al weg na een reeks zelfmoordaanslagen op hotels en kerken in 2019 door een islamitische splintergroep. Daarbij kwamen minstens 260 mensen om. Het wantrouwen in de regering van premier Rajapaksa was zo groot dat de miljoenen Sri Lankanen die elders in de wereld werken geen geld meer naar huis stuurden, omdat ze bang waren dat de regering het geld zou stelen. Familieleden kwamen daardoor in acute financiële problemen. De situatie werd verergerd door de stijgende olieprijzen én een verbod op de invoer van kunstmest vorig jaar, waardoor ook de landbouw instortte. De inflatie bereikte vorige maand al ruim 50 procent, volgens de centrale bank zal die nog oplopen naar 70 procent.

4. Wat was er aan de hand met die kunstmest?

In april 2021 besloot de regering plots om de import van kunstmest te bannen. Er was een revolutionair plan de lokale landbouw – die vooral thee en specerijen als kaneel exporteert – in een keer om te zetten naar biologische productievormen. De ingreep verraste de boeren en zorgde meteen voor veel minder rijst en groenten. De prijzen schoten omhoog, wat ook nog eens werd aangewakkerd door de oorlog in Oekraïne. Inmiddels is het kunstmestverbod overigens alweer teruggedraaid.

5. Hoe nu verder?

Sri Lanka staat een dikke 50 miljard euro rood en kan de rente daarop niet meer betalen. De Sri Lankaanse roepie is in de loop der jaren 80 procent in waarde gedaald waardoor importproducten als benzine, melk en zelfs wc-papier almaar duurder worden. Daarbij zijn de chronische corruptie en mismanagement enorme blokken aan het been, want niet alleen wordt de economie van het land erdoor geplunderd, het bemoeilijkt ook onderhandelingen over reddingsplannen, omdat donors de lokale bestuurders wantrouwen. Niettemin zijn er gesprekken gaande met het Internationaal Monetair Fonds (IMF) om de omvallende economie te ondersteunen. Waarschijnlijk komt er een interim-president. De familie Rajapaksa zou wel willen terugtreden om ruimte te maken voor een regering van nationale eenheid. Sri Lanka, dat de afgelopen jaren afwisselend geld leende van China en India, heeft vorige week Vladimir Poetin om steun gevraagd. Rusland onderhoudt goede handelsbetrekkingen met het land en is een groot afnemer van de beroemde Ceylonthee.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden