Spoedtop VS en EU om de Iraanse kwestie

De ontmoeting vindt plaats, terwijl een Amerikaans eskader oorlogsschepen onderweg is naar de Perzische Golf. Beeld AFP

De Amerikaanse minister Mike Pompeo van Buitenlandse Zaken is maandag in Brussel om ‘dringende zaken’ te bespreken, waaronder de Iraanse kwestie. Een geplande afspraak in Moskou moest ervoor wijken. 

Als Mike Pompeo naar Brussel is gekomen om de EU te vragen koers te wijzigen ten opzichte van de nucleaire deal met Iran, staat hem een teleurstelling te wachten. Federica Mogherini, de buitenlandchef van de EU, zei voor aanvang van de vergadering van de EU-ministers van Buitenlandse Zaken dat Pompeo welkom is de kwestie te komen bespreken, maar herhaalde dat de EU ‘met al hun instrumenten en politieke wil’ achter het akkoord met blijft staan.

Oorlogsschepen

De ontmoeting vindt plaats terwijl een Amerikaans eskader oorlogsschepen onderweg is naar de Perzische Golf. Wat de intentie is met de vloot, is nog onduidelijk. 

Staat een aanval door Iran op Amerikaanse militairen op het punt van beginnen, zoals de regering-Trump zegt? Of moeten vliegkampschip USS Abraham Lincoln en een handvol bommenwerpers Iran verleiden tot een oorlogsdaad, zoals critici vrezen? Die critici wijzen met de vinger naar Trumps adviseur nationale veiligheid, John Bolton. Opvallend genoeg was hij het, en niet het ministerie van Defensie, die het vertrek van de USS Lincoln naar de Perzische Golf bekendmaakte.

De Democratische senator Dick Durbin schreef in The Washington Post dat het buitenlandse beleid van de regering-Trump in handen is gevallen van twee ‘interventionisten’. ‘Ten eerste minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo, wiens oorlogszuchtige speech na de terugtrekking van de VS uit het nucleaire akkoord met Iran een nauwelijks verhulde poging was om de weg vrij te maken voor militaire actie. En ten tweede nationaal veiligheidsadviseur John Bolton, een ultrarechtse voorstander van het afzetten van regeringen in andere landen, die al jaren oproept tot een oorlog met Iran.’

Onlangs lekte uit dat het Witte Huis vorig jaar aan het ministerie van Defensie had gevraagd om concrete plannen voor gewapende actie tegen Iran. Dat was naar aanleiding van raketaanvallen in de buurt van Amerikaanse troepen in Irak. Iran steunt milities in Irak, en de VS houden Iran verantwoordelijk voor zijn daden.

Dat in Irak de lont in het kruitvat zal gaan, is ook de vrees van de partijloze senator Angus King. Tijdens een recent bezoek aan Irak kreeg hij te horen dat Iran de sjiitische milities daar juist in toom houdt, vertelde hij het tijdschrift Foreign Policy. “De boodschap uit Iran is: val geen Amerikanen aan. Het gevaar nu is dat Iran die opdracht intrekt.”

Volgens King heeft de regering-Trump de spanning tussen de twee landen opgejaagd, door zich terug te trekken uit het nucleaire akkoord, de Iraanse Revolutionaire Garde als terreurorganisatie te bestempelen, de economische sancties aan te scherpen en nu oorlogsschepen en bommenwerpers te sturen. “Mijn zorg is dat we dit zien als antwoord op kwaadwillige acties van Iran – en die zijn er – maar dat zij dat zien als provocaties, waarop ze zullen antwoorden.”

Doorbraken forceren

Dat president Trump kennelijk bereid is dat risico te lopen, past in zijn aanpak van andere buitenlandse problemen: in plaats van de kleine stappen van vorige regeringen, probeert hij doorbraken te forceren – tot nu toe zonder succes. Zo zocht hij vorige week de confrontatie met China door nog tijdens onderhandelingen over het handelsverkeer de invoerrechten flink op te schroeven.

Bij zijn pogingen het nucleaire arsenaal van Noord-Korea uit de wereld te helpen, zette hij op een andere manier groot in, namelijk door Kim Jong-un twee topontmoetingen te gunnen. Tot iets dergelijks probeerde hij donderdag Iran ook te verleiden: terwijl de USS Lincoln gestaag dichterbij kwam, stuurde hij via de Zwitserse ambassade in Teheran de Iraanse leiders zijn telefoonnummer.

Iran in zwaar weer

De Iraanse president Hassan Rouhani heeft het zwaar te verduren in eigen land door de sancties. Sinds Donald Trump zich terugtrok uit het akkoord over Irans nucleaire programma en nieuwe sancties afkondigde, verkeert de Iraanse economie in zwaar weer.

“De druk die onze vijanden ons opleggen, is ongekend in de geschiedenis van onze Islamitische Revolutie,” sprak hij zijn volk toe. “Maar ik wanhoop niet, ik houd vertrouwen in de toekomst en ga ervan uit dat we door deze zware tijden komen als we verenigd zijn.” Het olie-embargo berooft het land van miljarden aan inkomsten, de inflatie stijgt en het aanbod aan producten verschraalt, dat terwijl burgers de president willen houden aan zijn belofte dat het onder hem beter zou gaan met de economie. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden