Plus Achtergrond

Spanje krijgt eerste coalitieregering in bijna negentig jaar

Demissionair premier Pedro Sánchez spreekt het Spaanse parlement toe, in de aanloop naar zijn nieuwe regering. Beeld Getty Images

Weer krijgt Spanje een nieuwe regering. De sociaaldemocratische premier Sánchez van de PSOE gaat door in een linkse coalitie met Unidas Podemos. Coalitie? Dat is onbekend terrein in Spanje. 

Spanje krijgt zijn eerste coalitieregering sinds het herstel van de democratie na de Franco-dictatuur. Het Spaanse parlement geeft dinsdag sociaaldemocraat Pedro Sánchez, met zijn PSOE de grootste in het parlement, groen licht om met het activistisch linkse Unidas Podemos een progressieve regeringsploeg te vormen.

Dat is een doorbraak. Want nadat Spanje decennialang af en aan door conservatieven ofwel sociaaldemocraten werd bestuurd, veroorzaakte de opkomst van nieuwe partijen de afgelopen jaren een politieke blokkade. Spanje moest daarom in vier jaar tijd maar liefst viermaal naar de stembus. Dat leidde met pijn en moeite tot instabiele minderheidsregeringen van één partij die al snel ten onder gingen. 

Anti-establishment

Ook de nieuwe linkse regering heeft geen meerderheid, maar steunt wel op veel meer zetels in het parlement dan de eenpartij-voorgangers. Na de jongste parlementsverkiezingen op 10 november vlogen Sánchez en Unidas Podemos-leider Pablo Iglesias elkaar noodgedwongen om de hals: hun partijen verloren stemmen, rechts won, en zo was er voor hen geen andere keus dan de handen ineen te slaan.

De twee partijen zijn met 155 van de benodigde 176 zetels voor een meerderheid aangewezen op de steun van enkele kleinere (regio-)partijen. De PSOE sloot onder meer een omstreden pact met Catalaans Republikeins Links (ERC). Deze Catalaanse separatisten helpen Sánchez dinsdag in het zadel in ruil voor een dialoogtafel over Catalonië die een einde moet maken aan het conflict tussen Madrid en de noordoostelijke regio.

De steun van de Catalanen – maar ook van Baskische separatisten – voor Sánchez II is een doorn in het oog van (centrum-)rechts, dat stelt dat het einde van de eenheid van Spanje nu nabij is. Sánchez en de zijnen kregen de afgelopen dagen dan ook felle kritiek te verduren tijdens de debatten voorafgaand aan de beslissende stemmingsronde. Pablo Casado, leider van de conservatieve Volkspartij PP, sprak van een ‘nachtmerrie-regering’.

Sánchez’ coalitiepartner, Unidas Podemos, dat voortkwam uit straatprotesten tijdens de crisisjaren, positioneerde zich aanvankelijk als een radicale anti-establishmentpartij. Maar hoewel leider Iglesias zijn paardenstaart heeft behouden, is de formatie haar meest wilde haren inmiddels wel kwijt. Zo zinspeelt de partij allang niet meer op het verlaten van de Europese Unie of de Navo.

Stevig linkse agenda

Dat neemt niet weg dat de coalitie een stevig linkse agenda heeft: zo wil de nieuwe regering het minimumloon ophogen, optreden tegen hoge huurprijzen, en meer arbeidszekerheid bieden. Hogere inkomens kunnen rekenen op meer belastingheffingen en er komt een einde aan de omstreden zogenoemde ‘muilkorfwet’ die demonstraties aan strenge regels bindt. Sánchez II breekt met deze forse uitgaven met de lijn van de conservatieve premier Mariano Rajoy, die in het vorige decennium tijdens de crisis hard bezuinigde om een bankroet van het land af te wenden.

Hoe houdbaar Spanje’s eerste coalitieregering sinds de jaren dertig is, zal moeten blijken. Ideologisch staan de neuzen van de coalitiepartners dezelfde kant op. Maar als de linkse minderheidscoalitie genoeg steun in het parlement wil behouden, zal het behendig moeten laveren. Vooral rond het heikele dossier Catalonië.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden