PlusExclusief

Slecht nieuws voor Kazachstan: Rusland blokkeert Kazachse olie richting EU

Rusland knijpt Kazachstans olielevering aan Europa af. Dat is slecht nieuws, vooral voor Kazachstan zelf.

Eric Brassem
Een tanker met Kazachse olie voor de Russische havenstad Novorossiejsk in de Zwarte Zee.  Beeld AP
Een tanker met Kazachse olie voor de Russische havenstad Novorossiejsk in de Zwarte Zee.Beeld AP

Kazachstan kan voorlopig geen, of nauwelijks, olie leveren aan Europese afnemers. Dat zal de olieprijs verder opdrijven en is slecht nieuws voor het land, dat voor zijn inkomsten grotendeels afhankelijk is van olie-export via Rusland. Zo’n 80 procent van de Kazachse export verloopt via een pijplijn naar Novorossiejsk. Uit die Russische havenstad aan de Zwarte Zee vervoeren tankers de olie verder.

Een Russische rechtbank heeft dinsdag bepaald dat de terminal in Novorossiejsk een maand lang moet worden stilgelegd. Het Kaspisch Pijpleidingenconsortium (CPC), dat de pijplijn beheert, zou zijn veiligheidsvoorschriften niet op orde hebben, oordeelde de rechter.

Het vermoeden bestaat dat Rusland met dit vonnis Kazachstan op de vingers tikt vanwege de eigengereide koers van het land, dat Moskou niet steunt in de oorlog tegen Oekraïne. Het vonnis kwam heel toevallig twee dagen na een telefoontje van president Kassym-Jomart Tokajev van Kazachstan aan de voorzitter van de Europese Raad Charles Michel. Daarin meldde Tokajev dat zijn land graag bijspringt als eind dit jaar de EU-boycot van Russische olie over zee ingaat.

Brutaliteit

Al twee keer eerder sinds de Russische inval in Oekraïne werd de Kazachse olie-export via Novorossiejsk lamgelegd. In maart zou een storm twee van de drie aanlegsteigers voor de olieterminal hebben beschadigd. Vorige maand moest de terminal twintig dagen dicht omdat er explosieven waren aangetroffen uit de Tweede Wereldoorlog.

Tokajevs aanbod om Kazachse olie te leveren als alternatief voor Russische was niet zijn eerste ‘brutaliteit’ tegenover Rusland. De ex-Sovjetrepubliek Kazachstan heeft dan wel politieke en militaire samenwerkingsverbanden met Rusland, Tokajev heeft Poetin in diens gezicht gezegd dat hij weigert de Oekraïense ‘volksrepublieken’ Loegansk en Donetsk te erkennen. Ook hoeft Moskou niet te rekenen op hulp bij het omzeilen van de westerse sancties.

De vrees van de Russische rechter voor een milieuramp bij de CPC-terminal in Novorossiejsk is niet geheel ongefundeerd: vorig jaar was daar een grote olielekkage. CPC kreeg vorige maand te horen tot november de tijd te krijgen om zijn papieren op orde te krijgen. Maar opeens lag daar nu een aanklacht, meteen gevolgd door de uitspraak dat de terminal dicht moet.

‘Intimidatiemiddel’

“Rusland ontdekt nu het milieubeleid,” schamperde Karl Nehammer, bondskanselier van Oostenrijk, dat zijn meeste olie (39 procent) uit Kazachstan importeert. “Toeval? Dat kan ik niet geloven.” Nehammer noemde de uitspraak een Russisch ‘intimidatiemiddel’ tegen de EU.

Maar als er sprake is van intimidatie, is die niet zozeer gericht tegen EU-landen die Kazachse olie inkopen, zoals Oostenrijk en Duitsland. Kazachstan is slechts goed voor 1 procent van ’s werelds olieproductie – dat is ook wel elders te betrekken.

Als een land reden heeft om zich geïntimideerd te voelen, is het Kazachstan zelf. President Poetin heeft in 2013 al eens openlijk getwijfeld aan het bestaansrecht van Kazachstan, dat een grote (20 procent) Russische bevolkingsgroep kent. In Russische media werd onlangs een ‘Oekraïens scenario’ in Kazachstan bepleit.

Kazachstan dankt driekwart van zijn export aan olie. Het zoekt naarstig naar alternatieve routes buiten Rusland om, zoals een pijpleiding onder de Kaspische Zee naar Bakoe, vanwaar een leiding via Georgië en Turkije naar de Middellandse Zee loopt. Tijdens zijn telefoontje met Europese Raadvoorzitter Michel heeft president Tokajev gevraagd of de EU geïnteresseerd is daaraan een steentje bij te dragen.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden