Plus

‘Shutdown’ VS dreigt: ‘Zou rampzalig zijn voor de economie’

Het is de week van de waarheid voor Joe Biden: de toekomst van zijn hervormingsplannen hangt aan een zijden draad, zijn overheid heeft grote geldzorgen.

President Joe Biden. Beeld Reuters
President Joe Biden.Beeld Reuters

Het Amerikaanse Congres staat voor een serie doorslaggevende deadlines. Als Republikeinen en Democraten niet snel een compromis sluiten, moet de Amerikaanse overheid sluiten en is er volgende maand mogelijk zelfs geen geld meer om de rekeningen te betalen. Tegelijk dringt de tijd voor de ambitieuze plannen die Joe Biden aan het begin van zijn presidentschap aankondigde. Zijn eigen partijgenoten dreigen investeringen in infrastructuur te blokkeren.

En dus moeten Biden en zijn partij op vier schaakborden tegelijk proberen hun hachje te redden. Voor donderdag middernacht moeten Congresleden het om te beginnen eens worden over een tijdelijke begroting, om te voorkomen dat de overheid bij gebrek aan geld vrijdag dicht gaat. Ambtenaren zouden dan zonder salaris naar huis gestuurd worden. Een vergelijkbare ‘shutdown’ duurde eind 2018 35 dagen.

Republikeinen blokkeerden tot op heden zo’n tijdelijke begroting, omdat Democraten met dezelfde stemming ook een verhoging van het zogeheten schuldenplafond willen afhandelen. Dat is de limiet aan het bedrag dat de overheid volgens de Amerikaanse wet mag lenen.

Het schuldenplafond wordt wel vaker verhoogd om de oplopende staatsschuld te kunnen financieren. Normaal gesproken is dat een formaliteit waar beide partijen mee akkoord gaan. Maar Republikeinen in het Congres gooien nu de kont tegen de krib. Ze stellen dat Democraten het maar zelf moeten regelen, omdat zij veel geld willen uitgeven aan sociale voorzieningen.

Partijleider Mitch McConnell wil Democraten neerzetten als big spenders met een gat in hun hand. “Als ze belasting willen heffen, lenen en historische sommen geld willen uitgeven zonder onze inbreng, zullen ze de schuldenlimiet moeten verhogen zonder onze hulp,” zei McConnell vorige week in de Senaat.

Coronasteun en belastingverlaging

Dat is geen eerlijke voorstelling van zaken. Het geld is nodig om bestaande, door beide partijen gemaakte schulden te dekken, niet voor nieuwe uitgaven. De VS leende de afgelopen jaren onder meer voor coronasteun en een belastingverlaging onder Donald Trump.

Als het Congres meer schuld niet toestaat, kan het land half oktober de rekeningen niet meer betalen, waarschuwde minister van Financiën Janet Yellen. Dat is nog nooit gebeurd, en zou een ‘financieel armageddon’ zijn, klinkt het op Wall Street. Senioren krijgen dan geen oudedagsuitkering, soldaten geen salaris en bedragen bij schuldeisers blijven open staan.

“Het zou rampzalig zijn voor de Amerikaanse economie, voor de wereldwijde financiële markten en voor miljoenen gezinnen en werknemers wier financiële zekerheid in gevaar zou komen door vertraagde betalingen,” zei Yellen.

Banken

Democraten kunnen in een speciale procedure de Republikeinse obstructie omzeilen. Maar ze willen niet als enige verantwoordelijk zijn voor de schulden die de twee partijen samen hebben gemaakt. Bovendien zou zo’n proces te veel tijd kosten. Banken beginnen te vrezen dat de partijen het niet eens worden en de VS door politieke bonje voor het eerst als wanbetaler te boek kan komen te staan.

Tegelijk stemt het Huis van Afgevaardigden op donderdag ook over Bidens plan om 1000 miljard dollar te investeren in infrastructuur. Maar progressieve partijgenoten dreigen dwars te gaan liggen als een tweede pakket met ambitieuze plannen voor sociale en groene investeringen niet eerst aangenomen wordt. Ze vrezen dat er anders niets van terecht komt.

Over die uitgaven voor onder meer klimaatmaatregelen, betere kinderopvang en deels gratis hoger onderwijs zijn Democraten het onderling niet eens. Sommigen vinden de investeringen van 3500 miljard dollar die Biden voorstelt veel te duur. Biden wil het betalen met hogere belastingen voor rijken, maar vooralsnog heeft hij niet genoeg steun in zijn eigen partij.

‘Topvorm’

Als het deze week lukt om alle doelen en deadlines te halen, zal het land ‘in topvorm’ komen, zei Biden. Maar als het niet lukt, dreigen grote financiële drama’s en heeft hij kiezers weinig succesverhalen te bieden als ze volgend jaar mogen oordelen over het Congres. Hij is de afgelopen weken al steun verloren in peilingen. Een kleine meerderheid van de Amerikanen is ontevreden, sinds de verknoeide terugtrekking uit Afghanistan.

Partijleider Nancy Pelosi blijft erbij dat de infrastructuurwet deze week aangenomen wordt, en dat de overheid niet hoeft sluiten. “Jullie kennen me, ik ben een geboren optimist,” zei Joe Biden zelf tegen verslaggevers. “We gaan het voor elkaar krijgen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden