Plus Achtergrond

Shame! Dubrovnik overspoeld door toeristen dankzij Game of Thrones

De Kroatische stad Dubrovnik wordt overspoeld door toeristen, met dank aan de serie Game of Thrones. ‘In de zomer is de hele stad één groot restaurant.’

De trappen in het centrum van Dubrovnik waar de beroemde ‘walk of shame’-scène werd opgenomen. Beeld Shutterstock

“Kijk, kijk!” Pedro Girart (15) stoot zijn zus aan als hij tijdens de wandeltour door de oude stad van Dubrovnik de Jezuïetentrappen ontwaart. Candela (17) slaakt een vreugdekreetje en grijpt haar broer bij de arm. ­“Shame! Shame! Shame!’” scanderen de Argentijnse pubers spontaan in koor.

Voor wie nooit naar Game of Thrones gekeken heeft: de Jezuïetentrappen waren het decor van een legendarische scène in de hitserie. Koningin Cersei, een van de hoofdrolspelers, wordt daarin poedelnaakt de trappen afgestuurd terwijl ze door sensatiebelust gepeupel met vieze dingen wordt bekogeld. 

In de duurste tv-serie ooit figureert Dubrovnik als de met veldslagen, draken en intriges ­bevochten hoofdstad King’s Landing. Geen gekke keus: Dubrovnik lijkt wel uit een sprookje te komen. De middeleeuwse stad is omringd door stadsmuren die loodrecht oprijzen uit de azuurblauwe zee.

Voor auto’s is in de steile steegjes geen plaats.

De ‘parel van de Adriatische zee’, die sinds 1979 op Unesco’s Werelderfgoedlijst staat, was al lang voor de Joegoslavische Oorlogen een toeristische trekpleister. Maar de laatste jaren wordt Dubrovnik overspoeld door bezoekers. Met 8 procent meer toeristen dan het jaar ­ervoor, waaronder 700.000 cruisepassagiers en meer dan 4 miljoen overnachters, brak de stad vorig jaar alle records.

Dat is vooral te danken aan het Game of Thrones-effect’, aldus directeur Kristjan Stanicic van de Croatian Tourism Board. “Deze befaamde tv-serie heeft voor de promotie van onze stad in de hele wereld een onschatbare waarde gehad.”

Ook de twee jonge Argentijnse fans spenderen de ochtend dat hun cruiseschip in Dubrovnik ligt afgemeerd aan een Game of Thrones-tour. Hun vader Fabian heeft voor hen Game of Thrones-shirts gekocht in een van de winkeltjes die zijn volgepakt met ‘official licensed’ en dus ­peperdure prullaria, zoals kitscherige stalen ­bekers van 100 euro. Vader Fabian (53) is misschien wel de grootste fan. “Ik was al verslaafd toen de kinderen nog te klein waren,” zegt hij, verwijzend naar de vele scènes met bloed, onthoofdingen en naakt.

Nog maar 800 inwoners

Een Canadese vrouw vertelt dat de kans om de plekken waar Game of Thrones is opgenomen te zien, de belangrijkste reden is dat ze een rondreis door Kroatië heeft geboekt. Twee Australische vriendinnen fotograferen elkaar met foto’s van de hoofdpersonen bij het baaitje dat, zo vertelt gids Ivan Lujo (29), het gevechtstoneel was van de bij thronies’ beruchte Battle of Black­water Bay.

Gids Lujo is blij met alles wat Game of Thrones zijn stad heeft gebracht. Hij werkte zelf achter de schermen bij de filmopnames en verdient al zes jaar aan de rondleidingen, genoeg om buiten het toeristenseizoen op vakantie naar Cuba en Tanzania te gaan. “Game of Thrones heeft Dubrovnik op de wereldkaart gezet. Ook bij jongeren. Onze stad, die het vooral van zijn historie moest hebben, is dankzij de magie van film nu weer populair en fris.”

Niet iedereen denkt er zo over. Door het massa­toerisme is Dubrovnik onleefbaar geworden, vinden veel bewoners. Ze klagen over de volgepropte bussen, de ellenlange files, de enorme parkeerproblemen. In de oude stad hebben toeristen bewoners al grotendeels verdrongen. Zelfs in de nauwste steegjes prijkt op vrijwel elke gevel een bordje ‘hotel’ of ‘appartement’. “Voor de Joegoslavische oorlogen woonden hier nog vijfduizend mensen. Nu zijn we misschien nog met achthonderd,” zegt Dulija Hrnic die met haar man, achtjarige zoon en moeder nog wel in de oude stad woont. Ze snapt wel waarom zo veel stadsgenoten hun huis voor veel geld hebben verkocht en naar een rustige buitenwijk zijn verkast. “Vroeger had je hier slagers, groenteboeren, wasmachinezaken. Nu alleen nog toeristenwinkeltjes. In de twee buurtsupers die nog over zijn, is alles drie keer zo duur.”

Ze wijst naar haar zoontje Marian. “Hij kan nergens spelen. In de zomer is de hele stad één groot restaurant.”

Badkleding verboden

Het afval dat al die toeristen achterlaten, de ­belasting van het eeuwenoude riolering­systeem, de stadsmuren die zuchten onder het gewicht van soms wel tienduizend mensen die tegelijk op zoek zijn naar het meest pittoreske plaatje: het massatoerisme drukt zwaar op de stad. Zo zwaar, dat Unesco twee jaar geleden waarschuwde dat Dubrovnik zijn beschermde status dreigt kwijt te raken.

De nieuw verkozen burgemeester stelde daarop een limiet in voor het aantal cruiseschepen en verscherpte de regels. Zo is het in de oude stad nu verboden om in badkleding over straat te lopen. Onder het motto ‘liever weinig toeristen die veel uitgeven dan veel toeristen die weinig spenderen’ zijn de prijzen drastisch ­verhoogd. Een toegangskaartje voor de stadsmuren kost nu 200 kuna (27 euro).

De aanpak lijkt te werken, zegt Dulija Hrnic. “Het is wat minder druk dan voorgaande jaren. Maar het is een lastig dilemma. We willen de toeristen ook niet wegjagen. Iedereen verdient aan het toerisme.”

Ja, haar gezin leeft er ook van. Zij werkt als gids en haar man Srdan heeft zijn ouderlijk huis verbouwd tot appartementen, die ze nu verhuren via Booking.com en Airbnb.

Alleen een ijsje kopen

Toch vindt Srdan de maatregelen tegen massatoerisme niet ver genoeg gaan. “Ja, er liggen nu nog maar twee of drie cruiseschepen in plaats van zeven of tien. Maar het is nog steeds veel te druk. Ik moest laatst twee uur zoeken naar een parkeerplek. En die cruisepassagiers ­geven niks uit. In de paar uur dat ze hier zijn, kopen ze misschien een ijsje en dan lunchen ze weer op het schip,” zegt hij. Hij pleit voor radicalere actie. “De stad moet cruiseschepen verplichten om hier minimaal een hele dag te blijven. Dan verdienen we er tenminste wat aan.”

Na een snelle selfie op de Jezuïetentrappen moet het Argentijnse gezin Girart zich haasten om op tijd terug te zijn op het cruiseschip. Om 13.00 uur zetten ze koers naar Venetië. “Heel jammer,” verzucht Candela. “Naast de locaties uit Game of Thrones is hier nog veel meer moois te zien.

De Jezuïetentrappen in een scène van Game of Thrones. Beeld -

Setjetters

‘Setjetters’ worden ze genoemd: mensen die een plek bezoeken omdat hun favoriete serie of film daar is opgenomen. Behalve Dubrovnik zien ook plaatsen in Noord-Ierland, ­IJsland en Spanje waar scènes van Game of Thrones zijn ­gefilmd een flinke toeristenaanwas. Setjetters gaan soms ver voor de ultieme beleving van hun favoriete filmplek. Zo moesten de eigenaren van een huis in New Mexico dat figureerde in tv-serie Breaking Bad een hoog hek om hun tuin plaatsen. Toeristen bleven maar pizza’s op hun dak gooien, omdat de hoofdpersoon in de tv-serie, over een scheikunde­leraar die crystal meth-producent wordt, dat deed.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden