Plus

Serieuze zorgen over snelle verspreiding apenpokken: ‘Kan volgende pandemie worden’

Het aantal gevallen van apenpokken in Europa is in twee weken verdrievoudigd. De Wereldgezondheidsorganisatie en virologen roepen op tot actie. ‘Dit kan de volgende pandemie worden, we moeten verschrikkelijk voorzichtig zijn.’

Annemieke van Dongen
null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Het aantal gevallen van het apenpokkenvirus is de afgelopen twee weken in Europa verdrievoudigd. De Wereldgezondheidsorganisatie is ‘erg bezorgd’ en overweegt de uitbraak op te schalen tot het hoogste alarmniveau (‘Public Health Emergency of International Concern’).

“Qua ernst is apenpokken niet te vergelijken met Covid-19, dat zich sneller verspreidt en meer mensen ernstig ziek maakt. Maar dit kan wel degelijk een pandemie worden,” verklaart viroloog Ab Osterhaus. “Covid is een bosbrand, apenpokken een veenbrand. Daar moet je ook verschrikkelijk voorzichtig mee zijn, want die kan zich ondergronds verspreiden en ook voor grote problemen zorgen.”

Kinderen

In Europa zijn inmiddels meer dan 4000 besmettingen vastgesteld met het apenpokkenvirus, dat doorgaans alleen in Afrika voorkomt. In Nederland staat de teller op een kleine 300 gevallen. Het gaat tot nu toe vooral om mannen die seks hebben met mannen; een fetisjfestival in België wordt beschouwd als waarschijnlijke brandhaard. Maar ook bij vrouwen en kinderen duikt het virus nu op. In Nederland is tot nu toe één kind in de basisschoolleeftijd besmet geraakt.

Apenpokken is geen soa: het virus kan zich ook op andere manieren dan via seks verspreiden. Huid-op-huidcontact is de belangrijkste besmettingsroute, maar viroloog Marion Koopmans sluit niet uit dat apenpokken ook verspreid kan worden door bijvoorbeeld hoesten. “Bij mensen met apenpokken zit het virus vaak ook in de keel. Dat bewijst niet dat het zich nu ook via de luchtwegen verspreidt, maar het zou natuurlijk niet de eerste vervelende verrassing uit de viruswereld zijn als dat gaat veranderen. We weten uit Afrika dat sommige varianten van apenpokken zich makkelijker verspreiden.”

Geen pretje

De meeste mensen met apenpokken worden niet heel ziek. Maar naarmate het virus zich verder verspreidt, zullen ook meer kwetsbare mensen besmet worden die mogelijk wél ernstige symptomen krijgen, vreest de Wereldgezondheidsorganisatie. In Afrika zijn gevallen bekend van kinderen die er wel ernstig ziek van zijn geworden. “We weten niet goed wat het virus in kinderen doet,” zegt Osterhaus, “Dat geldt ook voor mensen met een verzwakt immuunsysteem door bijvoorbeeld kanker.”

Bovendien is apenpokken ook voor sommige gezonde jonge mensen geen pretje, waarschuwt Koopmans. “Ik sprak van de week een arts uit Engeland die gevallen behandelt die niet mild verlopen. Deze mensen zijn flink ziek, vertelde hij. Ze hebben heel veel blaasjes en zulke extreme pijn dat soms morfine nodig is.”

Nog niet te laat

Volgens de virologen is het nog niet te laat om de uitbraak van de ziekte in te dammen. “Testen bij klachten, isolatie en bron- en contactonderzoek zijn net als bij Covid ontzettend belangrijk,” stelt Koopmans. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) roept volwassenen met blaasjes op het lichaam op zich te melden bij de huisarts. “Zeker als deze blaasjes begonnen rond je anus, je geslachtsdeel of in het gezicht.” Dat geldt overigens niet voor kinderen: kinderen met blaasjes hebben meestal waterpokken.

Mensen die in nauw contact zijn geweest met iemand die apenpokken heeft, worden gevaccineerd. Koopmans pleit ervoor om de groep met het hoogste risico - mannen die seks hebben met mannen - ook preventief te vaccineren.

Stigmatiseren

Het RIVM waarschuwde vorige week dat aankomende evenementen voor de lhbti-gemeenschap, zoals de Pride Amsterdam, kunnen leiden tot verdere verspreiding van het apenpokkenvirus in Nederland. De organisatie van Pride Amsterdam ziet echter geen aanleiding om extra maatregelen te nemen. “Je moet oppassen dat je niet stigmatiseert door een hele algemene groep hierover aan te spreken. Het RIVM heeft het over mannen die seks hebben met mannen, maar de Pride-community is veel breder dan dat,” stelde een woordvoerder.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden