PlusAchtergrond

Saoedi-Arabië zet deur naar vrede met Israël op een kier

Na de Verenigde Arabische Emiraten normaliseert nu ook Bahrein na ruim zeventig jaar zijn betrekkingen met Israël. Plaveit deze stap de weg voor de ‘verzoening van de eeuw’, die van Saoedi-Arabië met de joodse staat?

Beeld EPA

Normale betrekkingen tussen Israël en Saoedi-Arabië? Tot afgelopen zomer zou iedereen die hun relatie volgt in lachen zijn uitgebarsten. Een verzoening tussen de joodse staat en het conservatieve bolwerk van de islamitische wereld werd voor onmogelijk gehouden. Het zou nog gemakkelijker zijn om een slang met een muis te laten trouwen en het huwelijk in stand te houden.

Maar zo onmogelijk is het niet meer. De eerste twee Arabische staten zijn Saoedi-Arabië al voorgegaan. Eerst de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) en, afgelopen vrijdag, Bahrein. Zij worden daarbij gedreven door economisch voordeel, de rivaliteit met aartsvijand Iran en immense druk van de regering-Trump.

Vooral de stap van Bahrein brengt speculaties over Saoedi-Arabië op gang. Het koninkrijkje met 1,2 miljoen inwoners, is een vazal van Saoedi-Arabië, zonder de steun van Riaad kan het niet bestaan. Ook letterlijk, het eiland is met een 25 kilometer lange verbinding verankerd aan het Saoedische vasteland.

Bovendien koppelt de Saoedische machthebber, Mohammad bin Salman, afgelopen maand voor het eerst eisen aan een mogelijke erkenning van de joodse staat. Dat doe je alleen als je de intentie hebt om toenadering te zoeken. En dan is er nog de opmerkelijke preek van de imam van de Grote Moskee van Mekka, het hart van de islam. Abdulrahman al-Sudais zette de deur open voor toenadering door een lans te breken voor een dialoog, een betere relatie met niet-moslims, waarbij hij joden expliciet noemde. Genoeg ingrediënten voor speculatie over de verwerkelijking van de ‘onmogelijk verzoening’, tussen Saoedi-Arabië en Israël.

Normalisatie

De preek van de imam in Mekka zorgt niet alleen voor discussie in het buitenland. Ook in Saoedi-Arabië zelf woedt een debat, vooral op sociale media omdat velen zijn oproep zien als het begin van een normalisatie met Israël nu de VAE en Bahrein die stap al hebben gezet. Abdulrahman al-Sudais haalde verscheidene keren verhalen van de profeet Mohammed aan waarin hij wees op het belang van goede relaties met niet-moslims. “Als een gezonde dialoog tussen mensen wordt genegeerd zullen delen van de wereldbevolking met elkaar in botsing komen en zal de taal van geweld, uitsluiting en haat de boventoon krijgen,” aldus de zeer invloedrijke imam van de Grote Moskee in Mekka. Hij waarschuwde in dit verband voor ‘facties en groepen die zijn misleid’ en er andere gedachten op na houden. “Het is belangrijk om leiders en autoriteiten te gehoorzamen,” aldus de geestelijke.

Zijn opmerkingen vielen niet overal in goede aarde. Critici maakten Abdulrahman al-Sudais op sociale media het verwijt dat hij misbruik maakte van het platform van de meest heilige moskee van de islam. Zij maken zich vooral zorgen over de gevolgen van de verzoening van Israël met de VAE en Bahrein voor de Al-Aqsa-moskee in Jeruzalem, de op twee na heiligste plek van de islam. De toenadering zou in hun ogen kunnen leiden tot een wijziging van de status-quo over de moskee. Volgens een akkoord tussen Israël en Jordanië hebben joden wel toegang tot Al-Aqsa maar mogen ze er niet bidden. Conservatieve moslims vrezen dat normalisering van de betrekkingen met Arabische landen ertoe zal leiden dat de islam zijn greep verliest op de moskee.

Critici

Maar ook critici in Saoedi-Arabië zullen zich moeten neerleggen bij de besluiten van kroonprins Mohammad bin Salman, de sterke man in het land. Hij gaat tot nu toe uiterst behoedzaam te werk in het gevoelige dossier. Het blad Middle East Eye onthulde onlangs dat de kroonprins een bezoek aan Washington voor een ontmoeting met de Israëlische premier Benjamin Netanyahu op het allerlaatste nippertje had afgezegd, omdat hij vreesde dat het nieuws erover zou uitlekken en zijn bezoek aan de Amerikaanse hoofdstad daarom zou uitdraaien op ‘een nachtmerrie’. Volgens bronnen zou Trumps adviseur en schoonzoon Jared Kushner hebben aangedrongen op de ontmoeting om Bin Salman weer op het schild te hijsen als ‘jonge Arabische vredestichter’. Hij zou zich daarbij met zijn volle gewicht achter het akkoord van de VAE met Israël scharen.

Kort daarna werd duidelijk dat koning Salman nog wel degelijk invloed heeft op de kroonprins. De vorst en andere vooraanstaande leden van de koninklijke familie Saud eisen dat er pas een verzoening kan komen met de joodse staat als Israël met de Palestijnse leiders een akkoord sluit over een Palestijnse staat. Met Jeruzalem als hoofdstad. 

Haast

In dat geval heeft zeker president Donald Trump haast. Dan moet hij razendsnel een ander helemaal voor onmogelijk gehouden akkoord tot stand brengen, dat tussen Israël en de Palestijnen. De Amerikaanse president wil dolgraag vóór Election Day, de presidentsverkiezingen begin november, Saoedi-Arabië zo ver krijgen om de betrekkingen met Israël te normaliseren. Uiteraard met een ceremonie op het Witte Huis. Maar tot nu toe gaat Mohammed bin Salman niet verder dan het sturen van gezanten naar het Witte Huis met de boodschap dat er eerst een volwaardige deal met de Palestijnen moet komen.

In dat geval kan het nog wel eens lang duren, zeker als Trump wordt herkozen. Het door zijn schoonzoon uitgewerkte vredesvoorstel voor het Israëlisch-Palestijnse conflict houdt tot nu toe alleen rekening met de Israëlische, niet met de Palestijnse belangen. Het is ontwikkeld over de hoofden van de Palestijnse leiders heen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden