PlusAchtergrond

Salman Rushdie voelde zich veilig en anoniem in New York, zonder beveiliging

In New York voelde de wereldberoemde schrijver Salman Rushdie zich veilig. De man die hem vrijdag bij een lezing ernstig verwondde, bleek vlakbij te wonen.

Karlijn van Houwelingen
Salman Rushdie in 2012.  Beeld Brunopress
Salman Rushdie in 2012.Beeld Brunopress

Het gaat iets beter met Salman Rushdie – volgens zijn agent is hij van de beademing af en kan hij praten. Een bevriende schrijver spreekt zelfs van grapjes. Rushdie werd vrijdag ernstig verwond op het podium waar hij nota bene zou spreken over de Verenigde Staten als toevluchtsoord voor bedreigde schrijvers en kunstenaars. De 75-jarige schrijver liep tien steekwonden op, onder meer in zijn hals, buik en een oog

Zelf moest de gevierde auteur in de jaren negentig lange tijd onderduiken, nadat de Iraanse ayatollah Khomenei in een fatwa opriep hem te doden omdat hij de religie zou hebben belasterd in zijn boek De duivelsverzen. In New York voelde hij zich weer vrij om gewoon de metro te nemen, zei hij in 2017 in een interview in het AD. “Ik heb al twintig jaar geen beveiliging meer,” zei hij destijds.

Vaak kon hij zich anoniem door de stad bewegen, soms werd hij herkend. Die week hield een jonge medereiziger hem in de New Yorkse metro nog een foto van de auteur zelf voor met de vraag of hij het was. “Wat fijn is aan deze stad: dat mensen dan hun schouders ophalen en doorgaan met wat ze aan het doen waren,” zei Rushdie.

Hij ging graag naar bokswedstrijden en sprak in de stad af met een vriendengroep die hij zijn ‘Indiase posse’ noemde. De in India geboren Brit Rushdie heeft inmiddels ook een Amerikaans paspoort. “Ik voel me New Yorker. In sommige delen van Amerika voel ik me een buitenlander, maar in New York voel ik me thuis.”

Boksschool

Maar vlak bij de stad waar Rushdie zich veilig waande, woonde de man die probeerde hem te doden: Hadi Matar, een 24-jarige Amerikaan, zoon van Libanese ouders. Matar woonde in een voorstad van New York, net over de grens van de staat New Jersey. Hij plande zijn aanval in een rustige, overwegend Spaanstalige middenklassebuurt waar sommige buren Mariabeeldjes in hun voortuin hebben staan.

Buren zeggen hem niet te kennen. De eigenaar van een boksschool verderop liet aan persbureau AP weten dat de aanvaller daar recent een serie lessen volgde. Hij kwam op de eigenaar over als een beleefd maar afstandelijk en somber mens.

Toen Rushdie naar het noorden reisde om een lezing te geven in Chautauqua, een idyllisch dorp tegen de Canadese grens met een gerenommeerd instituut voor kunst en cultuur, reisde Matar hem achterna. Hij kocht een kaartje voor het evenement, nam de bus en arriveerde zeker een dag van tevoren.

Bezoekers van het instituut zeiden tegen Amerikaanse media dat ze hem enkele dagen voor de aanval al hebben gezien op het terrein. “Dit was een gerichte, niet uitgelokte, vooraf geplande aanval op meneer Rushdie,” zei de aanklager toen Matar in gestreept gevangenispak in de rechtbank verscheen voor een eerste zitting. Matar wordt verdacht van mishandeling en poging tot doodslag.

Godslastering

Hadi Matar was nog niet geboren toen Salman Rushdie in 1988 zijn Duivelsverzen publiceerde. Een jaar later verklaarde de Iraanse ayatollah Khomeini in een fatwa dat Rushdie gedood moest worden vanwege vermeende godslastering. Iraanse organisaties beloofden 3 miljoen dollar aan de succesvolle moordenaar.

Officieel is nog niets duidelijk over het motief van Matar om Rushdie met een mes aan te vallen, maar er zijn signalen dat de in Amerika geboren zoon van Libanese ouders sympathie heeft voor Khomeini en het Iraanse regime.

Op een Facebookpagina die mogelijk van hem is, stonden foto’s van Iraanse leiders. Bij zijn arrestatie zou onder meer een vals rijbewijs gevonden zijn met de naam van een leider van Hezbollah, de door Iran gesteunde militante groep. De familie van Matar komt uit het Zuid-Libanese dorp Yaroun. Bezoekende journalisten zagen er vlaggen van Hezbollah en portretten van de helden van het Iraanse regime, onder wie ayatollah Khomeini.

Op school in de omgeving van Los Angeles, waar Matar opgroeide, deed hij mee aan de debatclub en had hij een groepje vrienden, volgens een klasgenoot die met nieuwssite Daily Beast sprak, Gabriel Sánchez. “Hij was een vrome moslim en een van de weinige dingen waarvan ik me herinner dat ik er met hem over sprak was aardig en behulpzaam zijn,” aldus Sánchez.

Verdachte Hadi Matar voor de rechtbank in Chautauqua. 'Dit was een gerichte, niet uitgelokte, vooraf geplande aanval op meneer Rushdie,' zei de aanklager. Beeld AP
Verdachte Hadi Matar voor de rechtbank in Chautauqua. 'Dit was een gerichte, niet uitgelokte, vooraf geplande aanval op meneer Rushdie,' zei de aanklager.Beeld AP

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden