Plus Analyse

Rutte krijgt op G20 kans Poetin aan te spreken op MH17-proces

Premier Rutte heeft op de G20 in Japan de uitgelezen kans om de Russische president Poetin aan te spreken op het naderende MH17-proces. De vraag is: gaat hij het doen. En hoe gaat zo’n gesprek dan?

Premier Mark Rutte (L) en collega premier Vladimir Putin tijdens een ontmoeting in 2014. Beeld ANP

Op de G20, de bijeenkomst van de belangrijkste industrielanden waarbij Nederland dit jaar weer mag aanschuiven, lopen alle wereldleiders de komende dagen ‘in het wild’ rond. Het biedt premier Mark Rutte dé mogelijkheid om de Russische president Vladimir Poetin aan zijn jasje te trekken. Het land werkt niet mee in het MH17-strafproces. Maar, waarschuwt oud-buitenlandminister Ben Bot: “Je komt elkaar alleen tegen als je elkaar ook tegen wílt komen.”

Als Rutte Poetin wil aanspreken in Osaka, zijn daarvoor grofweg twee routes. Route 1 is formeel: de medewerkers van Rutte nemen contact op met de medewerkers van Poetin en vragen om een onderhoud. Daar komt dan een antwoord op: ja of nee. “In principe is dat altijd ‘ja’, zegt oud-Navo-baas Jaap de Hoop Scheffer. “Een botte afwijzing zou ook gek zijn. Poetin maakt geen overdreven sterke indruk als hij het gesprek uit de weg gaat.”

De RVD hult zich in stilzwijgen of er dezer dagen al dan niet een ontmoeting plaatsvindt. Maar: volgens ingewijden is bij deze G20-top geen formeel onderhoud voorzien.

In de wandelgangen

Blijft over route 2: informeel. In de wandelgangen komen wereldleiders elkaar nou eenmaal tegen – meestal in de pauze van de echte vergadering – of rond de lunch en het diner. Een paar minuten in de deuropening, schetst De Hoop Scheffer, of een kwartiertje tijdens een wandeling rond de vijver, beschrijft Bot. Op diplomatiek niveau heeft Nederland Rusland op verzoek van het Openbaar Ministerie al aangesproken. Rutte kent Poetin persoonlijk, dus hij kan makkelijk op hem afstappen en nog eens extra druk zetten door te zeggen: we waarderen het als er toch een Russische reactie komt.

Als secretaris-generaal van de Navo ontmoette De Hoop Scheffer Poetin meermaals. “De beleefdheden deed hij bij mij altijd in het Duits. Dat spreekt hij goed, en ik ook. Daarna prefereert hij Russisch – hoewel zijn Engels redelijk is.” De tip voor Rutte: zorg sowieso voor een tolk. “Tenzij het een gesprek onder vier ogen wordt, dan gaat het in het Engels.”

De Hoop Scheffer typeert de Russische president als zakelijk, koel, to the point. “Charmant? Nee dat is niet het eerste woord waar ik aan denk. Hij is niet iemand waarmee je naar afloop nog een glas drinkt. Maar nu werd ik als secretaris-generaal van de Navo ook niet gezien als grote vriend van Rusland.”

Koersk

Rutte sprak Poetin al vaker aan op MH17. De eerste keer dat hij hem fysiek tegen het lijf liep, was op een top tussen de Europese en Aziatische landen (ASEM) in Milaan, oktober 2014. Het drama stond toen – drie maanden na dato – nog op ieders netvlies gegrift.

In de wandelgangen klampte Rutte de Russische president aan om bij hem aan te dringen op maximale medewerking bij de afwikkeling van de MH17-ramp. Daarbij probeerde hij op het eergevoel van Poetin in te spelen door te verwijzen naar de ramp met de Russische atoomonderzeeër Koersk. Op 12 augustus 2002 zonk de onderzeeboot in de Barentszzee. Bij het ongeluk kwamen alle 118 opvarenden om het leven. Nederlandse bedrijven hielpen toen bij de berging van de slachtoffers.

“Weet je nog Vladimir, hoe gevoelig dit voor jou land lag? Dat iedereen wilde dat aan de slachtoffers gerechtigdheid zou worden gedaan? De MH17 is onze Koersk”, herhaalde Rutte later zijn woorden tegen Poetin tegen deze krant. Of het gesprek destijds iets geholpen heeft, is onduidelijk. Wel kon – nadat dat eerder onmogelijk was door beschietingen over en weer tussen Oekraïense en separatistische troepen – kort daarna weer op de rampplek onderzoek worden gedaan en konden er nog stoffelijke resten worden veiliggesteld.

Dit keer is de kans klein dat een gesprek tot een doorbraak leidt, vermoedt De Hoop Scheffer. “Het resultaat is op voorhand helder: geen resultaat. Maar dat betekent niet dat je het gesprek niet aan moet gaan.”

Toch is er ook een kans dat de twee elkaar alleen treffen voor de traditionele ‘familiefoto’, de traditionele groepsfoto met alle staatshoofden en regeringsleiders. Bot vraagt zich af of het niet beter zou zijn als Rutte Poetin uit de weg gaat. Vorige week benadrukte de premier immers dat de MH17-strafzaak geen politiek proces mag worden.

“Maar als ik premier was, zou ik hem aanspreken. Het heeft altijd zin om een boodschap bij herhaling over te brengen”, weet Bot. “Al is het maar omdat je later kunt zeggen: ik heb geen gelegenheid onbenut gelaten om het over MH17 te hebben. Dat je er als een soort tijgertje achteraan zit.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden