Plus

Russische studenten spil in demonstraties: ‘Generatie is niet bang’

Russische studenten speelden een belangrijke rol van betekenis bij de demonstraties in Moskou van de afgelopen maanden. ‘Deze generatie durft meer, ze is niet bang.’

Aanhangers van student Jegor Zjoekov vragen om zijn vrijlating bij een demonstratie vorige maand in Moskou. Beeld Getty Images/Maxim Sjemetov

Als uit het niets verschijnt de jongeman uit de menigte en rukt een doos uit de handen van studentenactivist Daniil Chrjasjtsjov. “De universiteit staat buiten de politiek,” mompelt hij, enigszins besmuikt, om zich weer snel uit de voeten te maken. De grond is bezaaid met de inhoud van de doos, stickers die aandacht vragen voor het lot van studenten die zijn opgepakt bij recente protestdemonstraties, in de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van zondag.

Plaats van handeling is het Gorki-park, waar de prestigieuze Hogeschool voor Economie (HSE) de jaarlijkse introductiedag voor eerstejaars houdt, een evenement waar duizenden studenten op af komen. De schoolleiding heeft angstvallig geprobeerd de politiek buiten de deur te houden. Het studentenblad Doxa, dat de eigen kraam wilde gebruiken om er brieven te schrijven aan politieke gevangenen, is op het laatste moment verboden deel te nemen.

“De universiteit is geen platform voor politieke activiteit,” zegt bestuurslid Oleg Solodoechin, die de boodschap aan de studenten overbracht en poolshoogte komt nemen. Een neutrale presentatie van het tijdschrift mag van hem wel. Volgens Solodoechin is maatschappelijke betrokkenheid van studenten prima, maar dan wel buiten de schoolmuren.

Studenten waren deze zomer prominent aanwezig bij de demonstraties voor eerlijke verkiezingen en tegen politiegeweld. Of sprake is van een groeiende rol van de studentenbeweging in die protesten, is de vraag. “Die voorstelling is deels overtrokken,” vindt Sergej Medvedev, politicoloog en docent aan de HSE. “Er is maar een heel klein deel politiek actief. De rest kijkt toe.”

Geen traditie

Medvedev benadrukt dat Rusland al sinds de revolutie van 1917 geen traditie van studentenprotest kent. Niettemin is duidelijk dat er een nieuwe generatie opgroeit die geen herinneringen heeft aan het Sovjetverleden, met zijn repressieve klimaat, en zich meer openstelt naar de buitenwereld, een proces dat vooral in grote steden als Moskou sneller gaat. “Je ziet wel een bepaald cumulatief effect,” zegt Medvedev. “Deze generatie durft meer, ze is opener dan vijf jaar geleden en zeker dan tien jaar geleden. Deze mensen zijn niet bang. En ze willen kunnen kiezen.”

De redactie van studentenblad Doxa is daarvan een goed voorbeeld. Die legt zich niet zomaar neer bij het verbod op deelname aan de introductiedag van de HSE. “Wij hebben geantwoord dat opkomen voor politieke gevangenen geen politieke mening is,” becommentarieert Doxa-redacteur Armen Aramjan het besluit. “Het gaat om bescherming van mensenrechten.” De redactie voelt zich gesteund door veel andere studenten, aldus Aramjan. “Zo’n vijftien studentenorganisaties hebben hun steun aan ons uitgesproken.”

Na rijp beraad besluit de redactie alsnog een ‘presentatie’ te houden, waarbij ze de nadruk legt op haar inzet voor studenten die vastzitten. Er is ook een quiz, waarbij studenten kunnen leren over wat ze moeten doen als ze worden opgepakt. De presentatie wordt verstoord door enkele jongeren, die scanderen dat de HSE ‘buiten de politiek staat’. “Ik denk dat ze zijn ingehuurd door het bestuur,” zegt docent Medvedev.

Gevangenisstraf

Op kramen van de studentenorganisaties in het Gorki-park hangen inmiddels solidariteitsbetuigingen in de trant van ‘Je suis Doxa’. De redactieleden hullen zich in T-shirts met de tekst ‘Vrijheid voor Zjoekov’, die verwijst naar de gearresteerde HSE-student Jegor Zjoekov. Hem hangt meerdere jaren celstraf boven het hoofd wegens vermeende uitingen van extremisme.

Na massale aanhoudingen bij de demonstratie van 27 juli, gericht tegen uitsluiting van onafhankelijke kandidaten bij de gemeenteraadsverkiezingen, hebben diverse studenten de redactie van Doxa versterkt. Zoals Anastasia Jakoebovskaja, die is belast met het bijeenbrengen van geld via crowdfunding, om aan studenten opgelegde boetes te kunnen betalen. “Ik heb me aangesloten bij Doxa na 27 juli, toen ik zelf ben opgepakt,” zegt Jakoebovskaja. “Ik heb toen veel steun gekregen uit de universiteitsgemeenschap, van docenten, studenten, het bestuur.” Na haar vrijlating ging ze zich inzetten voor andere opgepakte studenten. “Ik had het sterke gevoel dat ik een schuld had in te lossen, want ze hebben mij echt enorm geholpen.”

Vrij wegens gebrek aan bewijs

Politieke gevangenen zijn het gesprek van de dag. Hoewel verschillende opgepakte demonstranten inmiddels zijn vrijgelaten wegens gebrek aan bewijs, zijn enkele anderen afgelopen week veroordeeld tot lange gevangenisstraffen. Kirill Zjoekov bijvoorbeeld kreeg drie jaar celstraf omdat hij de helm van een politieman heeft aangeraakt. Jevgeni Kovalenko is veroordeeld tot 3,5 jaar wegens het gooien van en halflege prullenbak in de richting van enkele politiemannen die op hardhandige wijze een demonstrant wegsleepten.

De veroordeling afgelopen donderdag van Konstantin Kotov riep nog de meeste afschuw op. In aanwezigheid van tientallen sympathisanten veroordeelde de rechter hem tot vier jaar strafkolonie, omdat hij tot driemaal toe is opgepakt wegens deelname aan een vreedzaam straatprotest. Daarbij negeerde de rechter videobeelden waarop te zien is dat Kotov voor zijn laatste arrestatie geen enkele overtreding beging.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden