Plus

Russische mannen doen alles om mobilisatie te ontlopen

Rusland heeft een gedeeltelijke mobilisatie ingevoerd. Maar veel jonge mannen willen helemaal niet naar Oekraïne om te vechten. Wat kunnen ze doen om daar onderuit te komen?

Joost Bosman
Russen staan in de rij aan de grenscontrolepost van Virolahtiin in Finland om vertrekken uit Rusland. 25 september 2022.  Beeld AFP
Russen staan in de rij aan de grenscontrolepost van Virolahtiin in Finland om vertrekken uit Rusland. 25 september 2022.Beeld AFP

Sinds de bekendmaking van de gedeeltelijke mobilisatie proberen Russen allerlei manieren te vinden om het land, of ten minste de dienstinzet te ontvluchten. Nieuwssites geven tips: van het land uit vluchten tot weer gaan studeren. Welke opties hebben de mannen?

Vertrekken uit Rusland

Natuurlijk is vertrekken uit Rusland en nooit meer terugkomen, het veiligst. In elk geval zolang het huidige regime er nog zit. Nadat president Vladimir Poetin afgelopen woensdag de mobilisatie had afgekondigd, ontplofte de vliegticketverkoop via internet. Op Aviasales.ru, de populairste Russische site voor het boeken van vliegreizen, waren er binnen een paar uur al geen tickets meer te krijgen voor reizen naar landen uit de oude Sovjet-Unie – daarvoor hebben Russen geen visum nodig.

Niet alleen de verkoop; ook de prijzen ontploften. Tickets naar Dubai kostten plotseling 5000 dollar, voor een gemiddelde Moskoviet vijf keer een maandsalaris. Maar niet iedereen kan zomaar ongestraft weg: als de oproep al op je deurmat is geploft, ben je de klos en mag je het land niet meer uit. Dus is het voor veel mannen een race tegen de klok, ze moeten een ticket bemachtigen voordat ze officieel worden verwittigd naar de kazerne te komen. “Ik ben op van de zenuwen,” zegt een moeder wier zoon oproepbaar is. “De hele dag aan de telefoon en computer gezeten, maar alles tot 26 september is uitverkocht. Terwijl we misschien maar een paar dagen de tijd hebben voordat de oproep komt.” Uiteindelijk zou het toch lukken om voor zaterdag een vlucht voor haar zoon te boeken.

Veel mannen proberen ook met de auto Rusland te ontvluchten. Daardoor staan er lange files aan de Finse grens (alleen van personen met een geldig Schengenvisum) en aan de grens met Georgië. Dit laatste land heeft al tienduizenden Russen zien komen, vlak na het begin van de ‘militaire operatie’, zoals Moskou het bloedvergieten in Oekraïne nog altijd noemt. Maar er lijkt de laatste week een einde te komen aan de spreekwoordelijke Georgische gastvrijheid. Steeds meer Russen worden geweigerd. En als ze al binnenkomen, moeten ze in sommige bars en restaurants eerst online verklaren dat ze ‘tegen de oorlog’ zijn.

Vervangende dienstplicht aanvragen

Rusland kent een vervangende dienstplicht voor gewetensbezwaarden, al zeggen de amendementen die de Doema, de Russische Tweede Kamer, voor het strafwet in ijltempo aannam, dat dienstweigeraars in tijden van mobilisatie drie jaar cel kunnen krijgen. Het is dus niet helemaal duidelijk. Bovendien gaat het volgens de onafhankelijke nieuwssite Meduza.io slechts om een ‘theoretische mogelijkheid’.

Je elders laten registreren

Wat Meduza.io mannen wel aanraadt, is van huis te vertrekken en niet te blijven wonen waar ze staan geregistreerd. Daardoor kunnen ze geen oproep ontvangen en ook geen gerechtelijke dagvaarding voor als ze geen gehoor geven aan de mobilisatie. “Het is een overtreding, maar er staan ​​geen sancties op,” schrijft de nieuwssite. “Tegelijkertijd kunnen we niet garanderen dat de autoriteiten niet actief op zoek gaan naar personen die dienstplichtig zijn voor militaire dienst.”

Je laten uitschrijven

Nog rigoureuzer is het om je totaal te laten uitschrijven uit de Russische maatschappij, door een speciaal formulier in te vullen bij het ministerie van Binnenlandse zaken. Aangeraden wordt hierbij om ‘vertrek naar het buitenland’ te melden. Het nadeel daarvan is dat je jezelf veroordeelt tot een schaduwbestaan en ook nergens meer recht op hebt, maar je wordt tenminste niet naar Oekraïne gestuurd, met alle risico’s van dien.

Weer gaan studeren

Omdat Poetin heeft beloofd dat studenten geen oproep krijgen, schrijven sommigen zich spoorslags in bij een universiteit. Een variant hierop is een parttime baantje te zoeken bij een bedrijf dat voor de Russische defensie werkt. Ook werknemers in die sector hoeven niet op te komen dagen voor de oorlog in Oekraïne.

Laten afkeuren of jezelf verwonden

Mannen die iets onder de leden hebben gekregen nadat ze (lang geleden) zijn afgezwaaid van hun dienstplicht, kunnen zich laten herkeuren en een bewijs van ziekte krijgen. Sommigen suggereren zelfs zichzelf te verwonden, maar dat is nauwelijks effectief. “Als je per ongeluk een arm breekt, zal er uitstel volgen van de mobilisatie; als het expres gebeurt, zal je strafrechtelijke vervolgd worden,” zei directeur Aleksej Tabalov van de mensenrechtenorganisatie ‘Rekrutenschool’. “Opzettelijke zelfverwonding zal worden beschouwd als een poging om mobilisatie te vermijden. Hiervoor krijg je een boete, dwangarbeid of gevangenisstraf van maximaal twee jaar,” aldus Tabalov tegen de Russische nieuwssite Lenta.ru. Maar je kunt erdoor wel overleven.

Kremlin-woordvoerder verdedigt dienstweigerende zoon

Kremlin-woordvoerder Dmitri Peskov heeft donderdag zijn zoon Nikolaj verdedigd, nadat deze er door activisten van de oppositie van beschuldigd was een oproep voor militaire dienst te hebben geweigerd.

Peskovs zoon was gebeld door aanhangers van de gevangengenomen Kremlin-criticus Alexej Navalny, die zich voordeden als rekruteringsofficieren. Zij bevalen hem zich te melden in het kader van de onlangs door de Russische regering verkondigde mobilisatie, waardoor zo’n 300.000 reservisten worden opgeroepen. In een online wijdverspreide video is te horen hoe iemand die oproep weigert en zegt ‘dit op een hoger niveau’ te zullen ‘regelen’. Volgens de makers van de video was het Nikolaj Peskov die dat zei.

Vader Peskov vertelde donderdag aan verslaggevers dat zijn zoon hem op de hoogte had gesteld van het gesprek. De Kremlin-woordvoerder wees erop dat er geen volledig transcript was vrijgegeven. Dat impliceert volgens hem dat de door de activisten verspreide opname bewust uit de context was gehaald. “Ik kijk niet naar materiaal dat door het team van een gevangene is geproduceerd,” zei Peskov, daarmee verwijzend naar Navalny. (ANP/AFP)

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden