PlusAchtergrond

Russische haast met vaccinatie is ‘roekeloos, onethisch en dom’

Rusland staat op het punt het eigen coronavaccin massaal te gaan gebruiken, maar deskundigen waarschuwen dat het nog niet genoeg getest is. ‘Massavaccinatie met een onvoldoende bewezen vaccin is onethisch.’

Het Russische vaccin.Beeld EPA

Een paukenslag op 11 augustus: de Russische president Vladimir Poetin kondigde in samenspraak met minister Michaïl Moerasjko van Volksgezondheid plotseling aan dat Rusland als eerste ter wereld een vaccin tegen het coronavirus had laten registreren. Poetin verklaarde dat het vaccin zorgt voor een ‘stabiele immuniteit’. “Het heeft alle noodzakelijke tests doorstaan,” aldus de president. Om het vertrouwen te verhogen, voegde hij eraan toe dat ook een van zijn dochters al was gevaccineerd.

In juli meldde de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) dat zes kandidaat-vaccins zich al in de derde en meest kritieke ontwikkelingsfase bevonden. Maar zelfs bij de snelste afwikkeling van noodzakelijke procedures kan een nieuw vaccin volgens de WHO niet eerder dan einde van dit jaar of begin volgend jaar worden verwacht.

En daar was Rusland ineens. Veel experts vroegen zich af hoe dat mogelijk was. De kwaadste tongen beweerden zelfs dat de Russische inlichtingendiensten in de computernetwerken van buitenlandse laboratoria hadden ingebroken om zo belangrijke informatie te stelen.

Hoe is het Rusland gelukt om het medicijn zo snel te ontwikkelen? In totaal werden 38 mensen gevaccineerd in de eerste twee testfases, onder wie verschillende hoge ambtenaren en directeur Aleksandr Gintsboerg van het Gamaleia-instituut in Moskou, waar het medicijn werd ontwikkeld.

Haast

Maar de derde cruciale testfase met duizenden proefpersonen is nog lang niet achter de rug, terwijl vanaf half september mensen zich al op grote schaal kunnen laten vaccineren, meldde het Russische persbureau Interfax. Volgens de Russische vicepremier Tatjana Golikova zal het vaccin vanaf 1 januari in de rest van Rusland worden verspreid.

Deze haast met het starten van vaccinaties terwijl het testen nog niet klaar is, stuit op weerstand bij veel wetenschappers. De Russische Associatie van klinische onderzoeksorganisaties schreef zelfs een brandbrief aan minister Moerasjko om aan te dringen op uitstel van de vaccinregistratie. ‘Dit is een nieuw vaccin. Het is nog niet getest met de deelname van honderden mensen, laat staan duizenden die er nodig zijn in fase drie,’ schreven de verontruste wetenschappers. Ze vinden dat een versneld gebruik ‘eindgebruikers aan onnodig gevaar zal blootstellen’.

Vladimir Poetin.Beeld EPA

Veiligheid

Ook de Russische viroloog Aleksandr Tsjepoernov waarschuwde voor te veel haast. Hij beklaagde zich over het ontbreken van testresultaten. “We kunnen onmogelijk praten over het vrijgeven van het vaccin. Het kost tijd om de veiligheid te testen.”

Mocht het Russische vaccin niet goed werken, dan kan dat ernstige gevolgen hebben voor de gezondheid van niet alleen Russen, zei Danny Altman, hoogleraar immunologie aan Imperial College London (UCL) tegen Deutsche Welle. “De schade door een onveilig en ineffectief vaccin zal onze huidige problemen verergeren. Ik hoop dat aan alle noodzakelijke criteria voor massaproductie wordt voldaan.”

Een vaccin dat niet goed blijkt te werken, kan mensen negatief stemmen over andere covid-19-vaccinaties, vreest professor François Balloux, het hoofd van het British Institute of Genetics aan de UCL. “Dit is een roekeloze en domme beslissing. Massavaccinatie met een onvoldoende bewezen vaccin is onethisch.” Eventuele problemen met de Russische vaccinatiecampagne zullen ‘rampzalige’ gevolgen hebben, voorspelde Balloux. “Het zal effect hebben op de gezondheid en de angst van mensen verder vergroten.”

De Russen zelf zijn er trots op dat hun land als eerste een vaccin tegen Covid-19 heeft. Maar laten ze zich ook gratis en vrijwillig inenten? Slechts 38 procent is daartoe bereid, bleek uit een opiniepeiling. Een meerderheid van 54 procent piekert er niet over.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden