PlusReportage

Russen lopen trots mee in parade, maar hier en daar klinkt twijfel: ‘We willen vrede, daarom ben ik gekomen’

Rusland vierde met groot vertoon van eensgezindheid de overwinning op nazi-Duitsland, maar de schaduw van Oekraïne bleef in Moskou over de feestelijkheden hangen.

buitenlandredactie
Vladimir Poetin draagt, net als andere Russen, een portret van een familielid dat heeft gevochten in de Tweede Wereldoorlog. Beeld ANP / EPA
Vladimir Poetin draagt, net als andere Russen, een portret van een familielid dat heeft gevochten in de Tweede Wereldoorlog.Beeld ANP / EPA

Al was het maar omdat vooraf in binnen- en buitenland druk werd gespeculeerd over de speech die president Vladimir Poetin dit jaar zou houden. Zou hij de totale oorlog verklaren aan Oekraïne? En parallel daaraan een mobilisatie, waardoor het minsterie van defensie vrijwel iedere Rus onder de wapenen zou kunnen roepen.

Nee, zover kwam het niet, evenmin als dat Poetin een soort van overwinning zou uitroepen in het buurland. Zijn redevoering was veeleer een opeenstapeling van verwijten en waarschuwingen aan het Westen, dat in zijn ogen schuld draagt aan het gewapende conflict in Oekraïne, dat geen oorlog mag heten.

Patriot

Niettemin kon Poetin ook maandag weer op brede steun rekenen van de bevolking. In talloze steden trokken Russen de straat op om de inmiddels traditionele Mars van het onsterfelijke regiment te lopen. Daarbij torsen de betogers foto’s mee van familieleden, die de epische strijd tegen nazi-Duitsland vochten.

“Ik loop mee, omdat ik een patriot ben,” zegt apotheker Anzjela Vasiljeva (48) uit Moskou. “Dit is mijn oom,” vertelt ze, wijzend op de zwart-witfoto van een man in een militair uniform. “Hij is met zijn eenheid helemaal tot aan Berlijn opgetrokken.”

Anzjela loopt de mars voor het eerst. “We willen vrede, ook daarom ben ik gekomen.” Maar dit jaar hangt over de Overwinningsdag nadrukkelijk de schaduw van de ‘militaire operatie’ in Oekraïne, zoals Moskou het nog altijd eufemistisch noemt. In het buurland heerst bepaald geen vrede. Anzjela worstelt zichtbaar. “Natuurlijk is het voor die mensen een grote tragedie. Maar het gaat hier om geopolitiek. En het (Oekraïne, red.) is historisch gezien onze grond.”

Sint-Jorislintjes

Ook voor marketeer Maksim Sergejev (51) is Oekraïne een pijnlijk onderwerp. “Ik steun de president,” ontwijkt hij de vraag of deze Overwinningsdag anders is dan andere jaren. “Oekraïne ligt slechts aan de oppervlakte. Eronder zit een veel bredere internationale constellatie, waardoor banden worden verbroken en iedereen zijn eigen recht heeft,” zegt Sergejev.

Hij vindt evenwel dat Poetin groot gelijk heeft over dat het Westen schuld draagt aan het conflict in Oekraïne. “Natuurlijk, ik ben in de Sovjet-Unie geboren. De jaren 1991 (onafhankelijkheid van Oekraïne, red.) en 2014 (volksopstand in Oekraïne, red.) voelden niet juist aan.”

Overal tijdens de Mars dragen deelnemers de oranje-zwarte Sint-Jorislintjes, een verwijzing naar de overwinning op nazi-Duitsland door alle Sovjetvolkeren. De Russen hebben het symbool gekaapt, nadat in 2014 een pro-Europees bewind in Kiev aan de macht kwam, dat door Moskou tot op heden wordt weggezet als ‘fascistisch’ en ‘neo-nazistisch’.

Heilig

En dat is geen toeval. Door naar nazi’s te verwijzen, verwijst het Kremlin naar de Tweede Oorlog en die is, zeker vandaag, heilig voor Russen. Dus raak je een gevoelige snaar als je het verleden naar het heden overhevelt. Een Amerikaanse journalist schreef een jaar of zeven geleden: ‘Poetin probeert de Russen in het verleden te verenigen, omdat hij hun in de toekomst niets te bieden heeft.’

Anzjela zegt dat ze volgend jaar opnieuw komt. Ze worstelt nog steeds. “Ik hoop dat er dan geen oorlog meer is.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden