Plus Interview

Ruslandexpert over Poetin: ‘Er zal geen enkel excuus over zijn lippen komen’

Reken niet op medewerking of enig excuus van Vladimir Poetin in de MH17-affaire. Daar is hij de man niet naar, zegt Ruslandexpert Mark Galeotti.

Als er iets misgaat, laat Vladimir Poetin het puinruimen over aan anderen. Beeld Getty Images

Mark Galeotti (54) komt met een harde vaststelling: het Westen heeft een totaal verkeerd beeld van Vladimir Vladimirovitsj Poetin. “De Russische president is geen strategisch genie met een masterplan. Hij is geen schaker, geen filosoof. Hij is een judoka. Een opportunist die zoekt naar de zwakke plek van zijn tegenstander en toeslaat,” zegt de Britse Rusland­expert, verbonden aan het Institute of International Relations in Praag.

Volgens Galeotti laat Europa zich door Poetin ‘gijzelen’. Poetin weet dat het Westen sterker is dan Rusland, als het de rijen sluit. “Hij kan niet zonder de westerse technologie en de afzetmarkten voor olie en gas.” Daarom grijpt hij elke gelegenheid aan om verdeeldheid te zaaien, opdat het Westen de lastpak niet durft aan te pakken, maar zaken met hem blijft doen.

In We moeten het even over Poetin hebben schetst Galeotti een beeld van Poetins stijl van regeren. “Rusland is een adhocratie. Hij trekt aan alle touwtjes en zijn entourage in het Kremlin moet vandaag kunnen voorspellen wat Poetin morgen wil. Het systeem functioneert als een hofhouding; het draait om loyaliteit, de vraag wat iedereen voor de baas kan doen.”

In die adhocratie is de Presidentiële Raad rond Poetin, het ‘keukenkabinet’, veel belangrijker dan de officiële regering. Die is loopjongen, uitvoerder en opruimdienst. “Ook Buitenlandse Zaken, het departement van minister Sergej Lavrov, klaagt dat het amper invloed heeft.”

Vast draaiboek

Naar het Westen stelt Poetin zich graag op als wispelturig, maar hij is behoedzaam, zoekt gegarandeerde successen. “Als het misloopt, laat hij anderen puin ruimen.” Bij de verovering van de Krim op Oekraïne eist hij de hoofdrol op in het licht van alle schijnwerpers. In de desastreuze operatie in Oost-Oekraïne, met als dieptepunt het neerhalen van passagiersvlucht MH17 van Malaysian Airlines, is hij onzichtbaar.

Net zoals in andere crises, zoals bij het dopingschandaal rond de Russische olympische ploeg, haalde het Kremlin na de dood van 298 onschuldige inzittenden van MH17 op 17 juli 2014 in Oekraïne, een vast draaiboek van de plank. Dat bestaat volgens Galeotti uit vijf stappen.

Eerst wordt alles glashard ontkend. Daarna volgt de tegenaanval. Beschuldig anderen van laster en een smaadcampagne, spreek van een provocatie. De derde stap is verwarring zaaien. Strooi met zo veel mogelijk alternatieve theorieën en ‘bewijzen’. Stap vier: wijs met de vinger naar anderen. Zeg dat die geen haar beter zijn. Stap vijf: houd de desinformatiecampagne vol totdat de crisis nog slechts voer is voor discussies onder historici.

Bij de MH17 moet een rookgordijn volgens Galeotti de harde werkelijkheid verbergen. “Het was een gênante, catastrofale gebeurtenis als gevolg van een rammelend, niet doordacht beleid voor steun aan de pro-Russische separatisten in Oost-Oekraïne. Het Kremlin dacht dat de operatie in het buurland kort zou duren. Er is nooit rekening mee gehouden dat het uit de hand zou kunnen lopen als er Russische BUK-raketten naar het gebied van de opstandelingen zouden worden gestuurd.” BUK-raketten die volgens onderzoek van het Joint Investigation Team (JIT) MH17 neerhaalden.

Mark Galeotti. De Britse Ruslandexpert is verbonden aan het Institute of International Relations in Praag. Beeld -

Wist Poetin dat de gewraakte raketten in Oekraïne waren? Galeotti: “Dat weet ik niet, maar hij heeft er nooit behoefte aan besluiten over militaire operaties tot in detail te kennen. In algemene termen zal hij er weet van hebben gehad dat er versterkingen met wapenmaterieel zouden worden gestuurd.”

De auteur voegt eraan toe dat Rusland wel zijn lessen heeft geleerd. “Russisch wapentuig dat zich nu nog in Oekraïne bevindt kan alleen met Russische toestemming worden afgevuurd.”

Galeotti verwacht niet dat Poetin zich anders gaat opstellen. “Er zal geen enkel excuus over zijn lippen komen. Dat zou zijn status en imago ondermijnen, zeker in eigen land.” Ook op medewerking aan het onderzoek van het JIT en het proces tegen de eerste vier verdachten, onder wie drie Russen, volgend jaar maart, hoeft niemand te rekenen. “Dat kan alleen maar leiden tot de conclusie dat Rusland heeft geblunderd en dat het een grote rol speelde in de oorlog.”

Mini-Poetin als opvolger

“Veel Russen vinden dat Poetin het land heeft gered van de ondergang na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie. Rusland telt weer mee in de wereld. Maar tegenover de steun aan Poetin de tsaar staat de kritiek op Poetin de politicus. Steeds meer Russen vertrouwen hem niet meer. Zij zijn niet tevreden over zijn bestuurssysteem met alle corruptie en vriendjespolitiek. Ze praten over hem als ‘de oude man’, en dat zegt iets over zijn houdbaarheid.”

Poetin is echter geen man die zich laat wegjagen. Galeotti: “Hij weet wat macht is, hoe hij die moet behouden. Daarom zoekt hij naar een opvolger, een soort mini-Poetin, die ervoor zal zorgen dat hij zonder gevaar na zijn aftreden met zijn vergaarde rijkdom in Rusland kan blijven. In het buitenland heeft hij weinig te zoeken. Maar kan Poetin voor zichzelf een Poetin vinden?”

Volgens Mark Galeotti zal Rusland zichzelf na de heerschappij van Poetin ‘herdefiniëren’. “Russen worden mondiger, assertiever. De roep om democratie groeit. Ik ben er optimistisch over. Er zullen hervormingen komen.” Hij gelooft dat Rusland langzaam in de richting van Europa en Europese waarden beweegt en zich losmaakt van de trauma’s die het land heeft opgelopen omdat het geen wereldrijk meer is. “Maar dat is eerder een kwestie van generaties dan van jaren.”

Non-fictie Mark Galeotti We Moeten het even over Poetin hebben Uitgeverij Prometheus, €16,99, 160 blz. Beeld -
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden