PlusAchtergrond

Rusland voelt sancties: roebel onderuit, oorlogskas deels onbereikbaar

Met 630 miljard dollar in de oorlogskas lijkt Rusland immuun voor de westerse sancties. Maar het tegendeel is waar: veel van dat geld kan door die sancties niet gebruikt worden.

Peet Vogels
Mensen winkelen in een supermarkt in Moskou. Beeld ANP / The New York Times Syndication
Mensen winkelen in een supermarkt in Moskou.Beeld ANP / The New York Times Syndication

De Russische roebel ging de afgelopen dagen keihard onderuit en de Russische Centrale Bank (RCB) kan door de tegen Rusland ingestelde sancties weinig doen om de munt te ondersteunen. Daarmee is het laatste sanctiepakket al heel snel effectief gebleken.

Een middel dat de Russen nog wel ter beschikking hadden, is het rentewapen. Door de rente te verhogen is het mogelijk een munt aantrekkelijker te maken om in te beleggen, en dat stuit een vrije val ervan.

De RCB heeft dat wapen ingezet en verhoogde de rente maandag van 9,5 naar 20 procent. Maar dat voorkwam niet dat de roebel nog diezelfde dag 30 procent van zijn waarde verloor, wat slecht nieuws is voor de Russen en Russische bedrijven. De koopkracht wordt hard geraakt: een zwakkere munt leidt tot hogere inflatie. Voor bedrijven wordt het met dergelijke rentepercentages erg duur een lening aan te gaan, en afname van investeringen tast de economische groei aan.

Oorlogskas onbruikbaar

Deze grote renteverhoging maakt duidelijk hoe belangrijk het voor de RCB is de koers van de roebel te ondersteunen. Centrale banken ondersteunen de koers van hun valuta doorgaans door massaal buitenlandse valuta te verkopen en de eigen munt op te kopen. Maar de mogelijkheden voor de Russische monetaire autoriteiten zijn beperkt.

Dat wordt duidelijk als gekeken wordt naar de opbouw van de buitenlandse valutareserve van Rusland, zoals de Britse zakenkrant Financial Times deed. Grofweg de helft van Ruslands buitenlandse deviezen, 311 miljard dollar, zit in buitenlandse staatsleningen, onder andere van de VS en Duitsland.

Als de RCB euro’s nodig heeft, moet zij een Duitse staatslening verkopen. Dat gebeurt via een handelaar in Frankfurt of Londen die als agent werkt voor de RCB. Is de lening verkocht, dan gebruikt de RCB het geld – euro’s in dit geval – om roebels te kopen tegen een vastgestelde prijs. Zo steunt de centrale bank de Russische munt. Door zo een bodem in de koers te leggen, wordt de waardedaling gestopt en mogelijk omgekeerd.

Door de sancties kan de RCB die leningen nu niet meer verkopen op de markt. Geen handelaar zal eraan willen of mogen meewerken. Dat betekent dat de helft van hun oorlogskas niet bruikbaar is voor de Russen.

Alleen China kan helpen

De Russen hebben daarnaast ook voor 152 miljard dollar aan cash en deposito’s in vreemde valuta. Helaas voor hen staat een groot deel van dat geld op rekeningen bij centrale banken in het buitenland. De centrale banken in Europa hebben die tegoeden al bevroren. Alleen China zou de Russen kunnen helpen. Of dat gebeurt, is onduidelijk.

Dat zou de Russen sowieso maar gedeeltelijk helpen, want veel geld staat ook gestald bij westerse commerciële banken. Die zullen niet genegen zijn de Russen te helpen, zelfs als de transacties niet onder de sancties vallen. Want het laatste wat een bank wil, is de Amerikaanse monetaire autoriteiten tegen zich krijgen.

Ook heeft de RCB nog voor 130 miljard dollar aan goud in de kluis liggen; letterlijk, want de Russen bewaren hun goud in Rusland. De Russen kunnen aan cash komen door dat goud te verkopen. Als ze voldoende korting bieden, zullen er zeker kopers te vinden zijn die het risico willen nemen de sancties te ontduiken. Maar dat zal niet voldoende zijn om de roebel langdurig te ondersteunen.

Levering van grondstoffen

Vorige week besloten de westerse landen al een groot deel van de Russische banken uit te sluiten van Swift, een onderdeel van het internationale betalingsverkeer. Dat maakt het moeilijker zaken te doen met Russische bedrijven, zoals olie- en gasmaatschappijen.

Eén heel belangrijke Russische inkomstenbron blijft vooralsnog onaangetast: de levering van grondstoffen. Persbureau Bloomberg becijferde recent dat westerse landen dagelijks voor 700 miljoen dollar olie, gas, nikkel en andere grondstoffen importeren uit Rusland. Dat geld kan Poetin gebruiken om de oorlog tegen Oekraïne te financieren.

Stoppen met importeren is niet zo eenvoudig. Dat zou tot een economische crisis leiden, met torenhoge energieprijzen en grote tekorten. Aan de andere kant kunnen de Russen ook niet zomaar leveringen stopzetten, dat kost hun simpelweg te veel geld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden