Exclusief

Rusland verzamelt ook al jaren informatie over slecht beschermde internetkabels op de zeebodem

Ook internetkabels op de oceaanbodem zijn uitermate kwetsbaar voor aanslagen, zoals nu vermoedelijk met de gasleidingen van Nord Stream 1 en 2 is gebeurd. Als die onbruikbaar worden gemaakt, kan de wereldeconomie instorten.

Erik van Zwam
De Russische marine zet steeds vaker onbemande duikbootjes in om internetkabels tussen de Verenigde Staten en Europa in kaart te brengen.  Beeld EPA
De Russische marine zet steeds vaker onbemande duikbootjes in om internetkabels tussen de Verenigde Staten en Europa in kaart te brengen.Beeld EPA

Een catastrofale wereldwijde economische en financiële ineenstorting dreigt als knooppunten met internetkabels op de oceaanbodem worden doorgesneden, gesaboteerd of vernietigd. De kabels liggen daar onbeschermd. 99 procent van al het internetverkeer loopt door die kabels over de zeebodem.

Geschat wordt dat er dagelijks voor 10 biljoen dollar aan financiële transacties door de onderzeese netwerken plaatshebben. Ook werken op afstand komt bij het doorsnijden van kabels compleet stil te liggen. Over de bodem van oceanen ligt een kleine 900.000 kilometer aan internetkabels tussen de continenten. “Als kabelbundels op grote diepten worden doorgesneden of vernietigd, dan is dat lastig snel te herstellen. De kwetsbaarheid is levensgroot, maar die geldt wel voor alle landen,” zegt Frank Bekkers van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies. Van zijn hand verscheen vorig jaar het rapport The High Value of the North Sea over de enorme investeringen in internet- en elektriciteitskabels in de Noordzee, waarbij het veiligheidsaspect compleet is vergeten. En dat geldt voor alle bekabeling in de wereldzeeën.

De vraag naar de risico’s van al die onbeschermde leidingen over de zeebodem is weer actueel nu op een diepte van circa 80 meter de gaspijpen Nord Stream 1 en 2 in de Oostzee zijn opgeblazen. Het Westen wijst naar Rusland als dader, maar Moskou ontkent. Het maakt de dreiging van een zeebodemoorlog, zoals dit sinds vijf jaar wordt genoemd, erg actueel, volgens Bekkers.

Russische spionageschepen

Zowel de Amerikaanse als de Britse strijdkrachten waarschuwen sinds 2017 voor de enorm toegenomen activiteiten van de Russen met onderzeeboten en spionageschepen, waarbij internetkabels worden bestudeerd. De onderzeeër AS-12 Losharik en het spionageschip de Jantar van Rusland verzamelden sinds 2015 informatie over de internetkabels. De Losharik kan tot een diepte duiken van enkele duizenden meters. Kabels die daar worden beschadigd, zijn moeilijk te repareren.

De Jantar beschikt over onbemande miniduikboten, die tot een diepte van 6000 meter kunnen gaan, veel dieper dan de gemiddelde oceaanbodem. De Russische marine zou een tweede spionagevaartuig uit de Jantar-klasse onlangs in gebruik hebben genomen. Voor de Navo was dit reden genoeg om in 2020 het Atlantisch Commando nieuw leven in te blazen om de zeewegen tussen de Verenigde Staten en Europa beter te beschermen, ook onder water.

Aanleg geheim kabelnetwerk

De toenmalige Britse maarschalk en chefstaf Sir Stuart Peach waarschuwde zijn land en de Navo al eind 2017 voor aanslagen op het internationale onderzeese kabelnetwerk. Het overgrote deel van de militaire communicatie wereldwijd loopt via het civiele internet dat door bedrijven en burgers wordt gebruikt. Hij noemde de bescherming van de communicatielijnen ‘topprioriteit’ en vreesde voor een economische meltdown als die oceaankabels worden getroffen door aanslagen. Een van de militaire oplossingen is het aanleggen van een geheim kabelnetwerk, maar daar is vooralsnog niet meer over bekend.

Bekkers waarschuwt voor een hybride oorlogsvoering door middel van terreurdaden in internationale wateren op kabelnetwerken. De veronderstelde aanslagen op Nord Stream 1 en 2 lijken daarop. Dergelijke aanslagen kunnen volgens hem wel worden opgevat als een oorlogsdaad. Het is echter moeilijk te bewijzen wie hiervoor verantwoordelijk is.

Hij pleit voor het inbrengen van sensoren om de zoveel honderd meter bij de internetpijpleidingen op zee, die waarschuwen als er activiteiten worden gemeten. Dat vergroot de pakkans en heeft een afschrikwekkende werking. Tegelijkertijd is dit een bijzonder kostbare investering. Voorlopig zitten er geen sensoren in die honderdduizenden kilometers internetkabels over de zeebodem.

Verstoren van de communicatie

Het verstoren van de communicatiestructuur is niet ongebruikelijk in oorlogssituaties. Bij de inname door Russische troepen van de Krim in 2014 was een van de eerste doelen het platleggen van het lokale internetknooppunt om de Krim te isoleren van de rest van de wereld.

Al in 1898 in de Spaans-Amerikaanse oorlog op de Filippijnen werd de telegraafkabel in de Baai van Manilla doorgesneden om de Spanjaarden te isoleren van de rest van Azië.

Bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog in 1914 werden de telegraafverbindingen van de Duitsers op de zeebodem door de Britten vrijwel onmiddellijk onklaar gemaakt.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden