Plus

Ruk naar rechts maakt links groot in Denemarken

De sociaaldemocratische Mette Frederiksen is met haar harde anti-immigratiekoers woensdag de grote favoriet in de Deense parlementsverkiezingen.

Mette Frederiksen (midden) gooide het na het historische verlies in 2015 over een andere boeg. Beeld AFP

Een boerkaverbod. De verplichting voor asielzoekers om bij aankomst in Denemarken hun juwelen en goud in te leveren om mee te betalen aan hun verblijf. De plicht aan moslimouders in achterstandswijken om hun kinderen minstens 25 uur per week naar een opvang te sturen waar ze de Deense taal en waarden leren. Het zijn maar een paar van de vele maatregelen rond immigratie die de rechtse regering van Denemarken afgelopen jaren heeft ingevoerd met steun van Socialdemokratiet.

Die linkse partij, decennialang de grootste van het Scandinavische land, zit in de oppositie sinds ze de verkiezingen van 2015 grandioos verloor. Daar lijkt na woensdag verandering in te komen. Alle peilingen wijzen erop dat Social­demokratiet (zeg maar de PvdA van Denemarken) de verkiezingen gaan winnen. En dat partijleider Mette Frederiksen (41) de jongste (en tweede vrouwelijke) premier van Denemarken wordt.

De winst van haar partij bij de Europese verkiezingen was een eerste teken. Die ging ten koste van de populistische Deense Volkspartij, die vier jaar geleden nog een grote zege boekte. In Brussel verliest de evenknie van de PVV nu drie van haar vier zetels. Een pijnlijke strop voor de tweede partij van Denemarken, die afgelopen jaren de rechts-liberale regering van premier Lars Løkke Rasmussen steunde. In de peilingen staat de Deense Volkspartij ook op fors verlies.

Lodewijk Asscher

Sociaaldemocraten in heel Europa, die hun kiezers al jaren zien overlopen naar populistische anti-migratiepartijen, kijken met grote ogen naar de omwenteling die zich in Denemarken voltrekt. Zo bracht PvdA-leider Lodewijk Asscher vorig jaar een bezoek aan zijn Deense collega’s. “Nederland en Denemarken hebben natuurlijk veel gemeen met elkaar dus het is belangrijk om van elkaar te leren en te kijken hoe ze hier dingen aanpakken,” verklaarde hij toen aan Nieuwsuur.

Wat is het geheim van Frederiksen? “Haar harde standpunt over immigratie,” zegt Ruud Koole, hoogleraar politieke wetenschappen aan de Universiteit Leiden en oud-voorzitter van de PvdA. “Daarmee heeft zij de achteruitgang van haar partij gestopt en omgekeerd.”

Immigratie bedreigt het sociale stelsel dat Denemarken zoveel welvaart en gelijkheid heeft gebracht, stelt Frederiksen. Zij komt uit een links nest; op haar 24ste zat ze al in het parlement voor de sociaaldemocratische partij en in het vorige kabinet was ze minister van Werkgelegenheid en Justitie. “Voor mij is steeds dui­delijker geworden dat de lagere klassen de prijs betalen voor ongereguleerde globalisering, massa-immigratie en het vrije verkeer van arbeid,” zei ze in een biografie.

Eyeopener

De vluchtelingencrisis van 2015, toen veel Syriërs naar Europa kwamen, was voor Frederiksen een eyeopener, zegt Koole. “Zij is van eenvoudige komaf. In haar eigen kringen hoorde ze hoe mensen zich in hun bestaanszekerheid bedreigd voelden.”

Toen zij na het historische verlies van de sociaal­­democraten in dat jaar aantrad als partijvoorzitter, gooide ze het over en andere boeg. Op sociaaleconomische thema’s maakte Frederiksen een ruk naar links, terwijl ze over migratie en integratie rigide rechtse standpunten innam. Ze dwong haar fractiegenoten om in te stemmen met een groot deel van de meer dan honderd strengere immigratiewetswijzigingen die het rechtse kabinet doorvoerde.

Op economische thema’s trokken de sociaal­democraten op met de Deense Volkspartij. Samen streden ze tegen verhoging van de pensioenleeftijd en andere bezuinigingen op het sociale stelsel. Om hun bondgenootschap kracht bij te zetten, liet Frederiksen zich meerdere keren interviewen met de leider van die populistische partij, Kristian Thulesen Dahl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden