PlusAchtergrond

Ruimterace tussen miljardairs Branson en Bezos: heeft de mensheid daar ook nog wat aan?

Miljardairs Richard Branson en Jeff Bezos proberen elkaar deze maand de loef af te steken met hun ruimteprojecten. Hebben we daar op aarde ook nog iets aan?

Interieur van het  ruimteschip dat   Richard Branson zondag in hogere sferen moet brengen.  Beeld AFP
Interieur van het ruimteschip dat Richard Branson zondag in hogere sferen moet brengen.Beeld AFP

Als de eerste space race, in de jaren zestig, een strijd was tussen twee concurrerende politieke systemen, de VS en de Sovjet-Unie, dan lijkt de space race die nu aan de gang is vooral een wedstrijd tussen miljardairs en hun ego.

Zondag vliegt Richard Branson, de Britse miljardair die rijk werd met zijn Virgin-imperium, zelf mee met een testvlucht van Virgin Galactic. Zijn bedrijf wil ruimtevluchten op commerciële basis aanbieden en heeft al een wachtlijst van 600 klanten die een kwart miljoen dollar overhebben voor tien minuten in de ruimte. Branson vervroegde zijn eigen ruimtereis nadat Jeff Bezos, de oprichter van Amazon en de rijkste man ter wereld, had bekendgemaakt dat hij later deze maand meevliegt met een testvlucht van zijn ruimtebedrijf Blue Origin.

Op de achtergrond werkt een derde miljardair aan een nog veel ambitieuzer project: Elon Musk wil naar Mars. Met dat doel begon hij ooit het private ruimtebedrijf SpaceX, dat inmiddels al veel meer ruimte-ervaring heeft dan Blue Origin of Virgin Galactic. Musk deelde deze week details over de krachtigste raketmotor ooit, waar SpaceX aan werkt. Het zal nog wel even duren voor hij zelf plaatsneemt in zo’n Marsraket. Hij hoopt er te sterven, vertelde Musk ooit, ‘alleen niet direct bij de landing’.

Steken onder water

De ruimteconcurrenten wisselen steken onder water uit. Zo vliegt Branson maar tot 80 kilometer hoogte. Volgens Amerikaanse afspraken mag je jezelf dan al astronaut noemen, maar internationaal geldt de ‘Kármánlijn’, op 100 kilometer, als het begin van de ruimte. “We wensen Branson een veilige vlucht, maar ze vliegen niet boven de Kármánlijn dus het is een heel andere ervaring,” aldus een woordvoerder van Blue Origin.

De grote bazen zelf geven intussen brave antwoorden als je ze vraagt of hun ruimtereizen geen eerzuchtige prestigeprojecten zijn. “Het maakt echt niet uit wie van ons een paar dagen eerder gaat,” aldus Branson op CNN. Bezos huldigt het principe ‘hoe meer zielen, hoe meer vreugd’. “Wat we nodig hebben, is een dynamische ruimte-industrie met duizenden bedrijven,” vertelde hij op CBS.

Alle drie zeggen de miljardairs geïnspireerd te zijn door een verlangen om de aarde vooruit te helpen: de mensheid heeft een ontsnappingsroute nodig als onze planeet onleefbaar wordt. Ze dromen over nederzettingen op de maan of op Mars. Bovendien kan een blik vanuit de ruimte ons een nieuwe blik op de aarde geven. “Ik doe dit omdat het belangrijk is,” stelt Bezos. “Alle mensen die naar de ruimte gaan, zeggen dat ze een beetje veranderd terugkomen. Ze beseffen hoe prachtig deze planeet is, en hoe klein en fragiel.”

Het overzichtseffect wordt dat laatste ook wel genoemd. Schrijver en ruimtevaartjournalist Marjolijn van Heemstra haalt dat effect ook aan in haar vorige maand verschenen boek In lichtjaren heeft niemand haast. Daarin onderzoekt ze ‘hoe we via het heelal anders naar onszelf kunnen kijken’.

Maar of de avonturen van de ruimtebaronnen ons wat dat betreft verder zullen helpen, betwijfelt ze. Want Bezos, Musk en Branson lijken buiten de dampkring vooral door te willen gaan met waar ze op aarde al druk mee waren: het veroveren van nieuwe markten. “Ze gaan er niet alleen naartoe, ze gaan ernaartoe om die ruimte te gebruiken. Jeff Bezos spreekt bijvoorbeeld over hoe we in de toekomst zware industrie naar de maan kunnen verplaatsen. Dat beslist zo iemand dan gewoon, die eigent zich zo de ruimte gelijk toe. Het is een herhaling van zetten, want hier op aarde gebeurt dat natuurlijk steeds opnieuw, dat grondgebieden, bossen, water toegeëigend worden.”

De ruimte is een ‘gemeenschappelijk erfgoed van de hele mensheid’, citeert Van Heemstra het ruimterecht. Ruimtevaart hoort wat haar betreft dus ook een gemeenschappelijke onderneming te zijn, niet het privilege van een paar miljardairs. “Dan moeten we er met zijn allen over nadenken wat we daar willen.”

Enorme investeringen

Bezos pareert zulke kritiek vaak met een analogie. Toen hij Amazon begon, lag er op aarde al een hele infrastructuur, van wegen tot de post, die hem in staat stelde om zijn bedrijf te beginnen. Maar in de ruimte is nog niets. Als de mensheid daar ooit iets wil, moeten er enorme investeringen worden gedaan, in technologie, zoals herbruikbare raketten. Dan kom je al snel uit bij bevlogen miljardairs als hijzelf.

“We weten allemaal hoe Amazon werkt, en wat de misstanden binnen het bedrijf zijn,” reageert Van Heemstra. “Dat we dan zo’n cruciale infrastructuur aan zo’n man zouden toevertrouwen, lijkt mij zeer onverstandig. Ik denk dat de geschiedenis sowieso wel leert dat het nooit verstandig is om zulke grote operaties, die ons allemaal aangaan, aan enkelingen toe te vertrouwen.”

De plannen van Virgin Galactic, Blue Origin en SpaceX voor commerciële ruimtevluchten komen met de vluchten van de oprichters rap dichterbij. Maar wie meegaat met zo’n vlucht moet wel beseffen: in tegenstelling tot de reguliere luchtvaart, waar zeer strikte veiligheidseisen gelden, hoeft de ruimteluchtvaart aan geen enkele veiligheidsregel te voldoen.

Het Amerikaanse Congres nam in 2015 een wet aan die het de luchtvaartautoriteiten verbiedt om tot 2023 de ruimteluchtvaart te reguleren. Het doel was om een ontluikende industrie niet te hinderen met allerlei veiligheidsvoorschriften. Nu de eerste commerciële lanceringen dichterbij komen, barst de discussie in de VS weer los: moeten er niet snel nieuwe regels komen? Elon Musk klaagt inmiddels over de paar regels die er nu al zijn: “Onder die regels zal de mensheid nooit Mars bereiken.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden