Rellen in Wit-Rusland na dubieuze verkiezingszege president Loekasjenko

De Wit-Russische president Aleksandr Loekasjenko heeft zich naar eigen zeggen verzekerd van een zesde termijn. Buiten het presidentieel paleis om twijfelt niemand eraan dat er enorm gefraudeerd is. 

Rellen in de hoofdstad Minsk.Beeld AP

Weinig maakt zo duidelijk dat verkiezingen onrechtmatig zijn verlopen dan een winnaar die de hoofdstad afsluit, het internet blokkeert en het leger en de oproerpolitie op demonstranten afstuurt.

Volgens de kiescommissie, die maandagochtend zei alle stemmen te hebben geteld, heeft tachtig procent van de Wit-Russen zondag op zittend president Aleksandr Loekasjenko gestemd. Uitdaagster Svetlana Tichanovskaja bleef steken op net geen tien procent. De docente Engels liet maandagochtend weten de uitslag onder geen beding te erkennen. Zij en haar partijgenoten willen vreedzaam campagne voeren voor verandering, zei ze in een korte eerste reactie.

Bikkelharde repressie

Na publicatie van de exitpolls gingen aanhangers van de oppositie zondagavond met tienduizenden gelijk de straat op in steden als Minsk, Brest en Gomel. Ten minste 140 mensen zijn gearresteerd, er zijn tientallen gewonden en één demonstrant is overleden. Volgens mensenrechtenorganisatie Lente 96 gebeurde dat nadat een politiebusje moedwillig over hem heen was gereden. Sociale media staan vol met filmpjes van knokploegen die demonstranten in busjes rammen. Persbureau AP zag in het ziekenhuis van Minsk ambulances af- en aan rijden. Een journalist van dat persbureau moest er zelf ook worden behandeld na een pak slaag van de politie. Een cameraploeg van de Russische zender Dozjd zou zijn gearresteerd na een interview met een kopstuk van de oppositie.

Geen precedent

Wit-Rusland wordt vaak omschreven als de laatste dictatuur van Europa. Drie jaar na de onafhankelijkheid van 1991 kwam Loekasjenko aan de macht. Sindsdien zijn er volgens de internationale verkiezingswaarnemer Ifes nooit meer vrije, eerlijke verkiezingen geweest. Waarnemers waren bij die van zondag niet welkom.

Loekasjenko regeert met ijzeren hand. De macht is gedecentraliseerd, het parlement is vleugellam gemaakt en Sovjetsymboliek heerst in het straatbeeld. Nog maar kort nadat Wit-Rusland loskwam van de Sovjet-Unie herintroduceerde de president de vlag uit die periode, het groen en rood dat nu nog altijd de nationale kleur vormt.

Juist het wit-rood-wit van de drie jaar voor Loekasjenko was de voorbije weken weer volop in het Wit-Russische straatbeeld te zien. Hoewel Tichanovskaja op grond van de formele uitslag bepaald geen aanspraak kan maken op het presidentschap, heeft de volksbeweging waarvan ze het gezicht werd geen precedent in Wit-Rusland.

De afgelopen weken trokken bijeenkomsten van de oppositie door het hele land duizenden bezoekers per keer. Tichanovskaja – die na de arrestatie van haar man en eigenlijke presidentskandidaat naar voren werd geschoven – haalde zondag haar neus op voor de exitpolls.

“Ik geloof wat ik met mijn eigen ogen heb gezien. De meerderheid van dit land heeft op ons gestemd. Er zijn genoeg signalen die die stelling onderbouwen, in elk geval van buitenaf. De onafhankelijke Russische kieswaakhond Golos hield een eigen telling bij en kwam op 80 procent voor de oppositie uit.”

Van de Wit-Russen in Moskou stemde 78,5 procent op Tichanovskaja en in Polen 71 procent. De Wit-Russische gemeenschap in Nederland, waarvan zondag 404 leden stemden bij de ambassade in Den Haag, stemde met 95 procent op haar. De oppositie in Wit-Rusland heeft voor maandagavond nieuwe landelijke protesten aangekondigd.

Loekasjenko wil per se president van Wit-Rusland blijven. Vóór hem de Russische president Poetin. Beeld AP
Speciale politie-eenheden bewaakten vandaag strategische punten in de Wit-Russische hoofdstad Minsk. Beeld AFP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden