PlusAchtergrond

Pyongyang haalt hard uit: het knettert weer tussen de Korea’s

Door het enige ontmoetingspunt met Zuid-Korea op te blazen heeft Pyongyang dinsdag zelfs voor Noord-Koreaanse begrippen hard uitgehaald. De escalatie gaat door met militaire dreigementen.

Ook Zuid-Korea is alert; deze patrouille inspecteert het eiland Yeonpyeong bij de grens in de Gele Zee. Beeld AFP

Iets voor drie uur ’s middags Koreaanse tijd was dinsdag vanuit het zuiden te zien hoe grijze ­wolken optrokken boven een kantoor in de stad Kaesong, net over de grens tussen de twee ­Korea’s. Twee jaar geleden was hier op initiatief van de Zuid-Koreaanse president Moon Jae-in weer toenadering gezocht, wat bovendien tot een aantal verdragen leidde.

Het liaison office waar de onderhandelingen gevoerd werden, bleef als aandenken staan. Het werd bij tijd en wijle nog gebruikt voor besprekingen tussen afgevaardigden van beide regeringen, hoewel het kantoor wegens het covid­virus al sinds januari was gesloten. “Het werd gezien als een hoopvol signaal voor de toekomst,” zegt hoogleraar Koreastudies aan de Universiteit Leiden, Remco Breuker.

Door het gebouw te vernietigen, heeft Noord-­Korea volgens hem dan ook symbolisch een flinke tik uitgedeeld. Breuker kijkt niet zo zeer op van de escalatie, die analisten zagen aankomen. Maar de heftigheid ervan, het opblazen van de enige consulaire post, verbaast hem wel. Het is een van de agressiefste uitingen van de laatste paar jaar.

Woedend volk

Niet lang nadat dinsdagmiddag de eerste rookpluimen zichtbaar werden, volgde een verklaring van het Noord-Koreaanse staatspersbureau KCNA. Het gebouw was met een ‘geweldige explosie’ vernietigd omdat ‘het woedende volk vastbesloten is om het menselijke uitschot en degenen die het uitschot beschermen, hun misdaden te laten betalen’.

Wat die misdaad volgens Pyongyang inhoudt, liet het regime vorige week al doorschemeren: de stoet gasballonnen vol propagandamateriaal – van radio’s tot pamfletten en usb-sticks – die Noord-Koreaanse bannelingen in Zuid-Korea oplaten, in de hoop dat ze aan de andere kant van de grens neerdalen.

Deze propagandatactiek is sinds de twee­deling van het schiereiland ook door het Noorden gebruikt om Zuid-Koreanen naar ‘het socialistische paradijs’ te lokken. Niettemin maakt Pyongyang zich nu erg boos om de boodschappen die binnen komen vliegen. Nadat zowel dictator Kim Jong-un als zijn zus Kim Yo-jong er al mee dreigde, meldde KCNA woensdagochtend dat het Noord-Koreaanse leger optrekt naar de gedemilitariseerde zone, het niemandsland tussen de twee Korea’s. Dat gebied ligt bezaaid met landmijnen. Het herbergt de zwaarst bewaakte grensovergang ter wereld. In deze zone kondigt het Noorden aan weer wachttorens te bemannen, terwijl in de Gele Zee militaire oefeningen zullen worden hervat.

Wanneer Noord-Korea woord houdt, maakt het feitelijk een einde aan de afspraken uit 2018, afspraken waar het gebouw in Kaesong aan moest helpen herinneren. Toch bestaat ook na de explosie volgens Breuker nog steeds een ­diplomatieke relatie. Sterker nog: een gebouw tot ontploffing brengen is als het ware de Noord-Koreaanse manier om die aan te spreken. “Dit is vooral bedoeld om het Zuiden bij de les te houden. Het Noorden is duidelijk ontevreden en wil duidelijk maken: jullie kunnen beter hard aan de slag gaan met onze wensen.”

Noord-Korea heeft dringend behoefte aan economische hulp en verlichting van de sancties die met name de Verenigde Staten hebben opgelegd. Vorig jaar strandde een tweede ontmoeting tussen Kim en de Amerikaanse president Donald Trump op de mate waarin dat beleid versoepeld kon worden. Sindsdien klinkt er krijgshaftige taal en dreigt Kim Jong-un het nucleaire apparaat van zijn land uit te breiden.

Ondervoed

Voor zover de internationale isolatie daar al niet voor had gezorgd, is de Noord-Koreaanse economie door de coronarestricties alleen nog maar verder uitgehold. Van een zelfvoorzienende economie was al amper sprake en de binnenlandse voedselvoorziening begint volgens Breuker nu op te drogen. Dat is desastreus voor een land waar volgens de Verenigde Naties vorig jaar al 11 miljoen mensen zwaar ondervoed ­waren.

Toch is het voor Pyongyang onmogelijk op beleefde wijze hulp te vragen. “Daarmee zou het regime kwetsbaarheid tonen,” zegt Breuker. “Dat kan niet. Zowel naar binnen als naar buiten toe niet.” Hij vindt verdere escalatie waarschijnlijker. “Dan kunnen er raketten worden afgeschoten, een maritiem gevecht komen of zelfs een kleine militaire confrontatie.”

In Moon Jae-in hebben de Noord-Koreanen nog altijd een buur die zich sinds zijn aantreden in 2017 inschikkelijk opstelt en het conflict uit de weg gaat. De president werkt in het Zuid-­Koreaanse parlement nu bijvoorbeeld aan wetgeving die het versturen van ballonnen en ander propagandamateriaal naar het Noorden verbiedt. Breuker: “Moon laat heel duidelijk zien dat hij zelfs bereid is om de democratische Zuid-Koreaanse ziel te verkopen.”

De hoogleraar pleit ervoor dat Seoul de poot stijf gaat houden, in plaats van zich de gewillige partner te blijven tonen. “Seoul moet afstand nemen en de grenzen sluiten. Het tegenover­gestelde heeft na al die jaren niets opgeleverd.”

Beeld Laura van der Bijl
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden