PlusAchtergrond

Protesten in Wit-Rusland houden aan, Amnesty spreekt van marteling

Massale arrestaties en politiek geweld: bijna een week houden de protesten in Wit-Rusland al aan, sinds de verkiezingen van zondag. En het lijkt nog niet ten einde.

Mishandelde betogers worden in Minsk op verwondingen gecheckt door dokters. Beeld EPA
Mishandelde betogers worden in Minsk op verwondingen gecheckt door dokters.Beeld EPA

‘De oproerpolite in Wit-Rusland bestaat uit beesten, oorlogsmisdadigers,’ schrijft Artjom Doedzin via de chatapp Messenger. En hij waarschuwt: ‘Als Europa niet reageert, zal Loekasjenko zijn repressie voortzetten en komt het uiteindelijk tot schietpartijen.’

Toch is de MRI-arts uit de Wit-Russische stad Borisov ook hoopvol: ‘Het land wordt wakker, we zijn met duizenden, miljoenen. Zij slechts met een handjevol, al hebben ze dan wapens.’

Sinds zondag lopen Wit-Russen te hoop tegen de in hun ogen zwaar gefraudeerde presidentsverkiezingen van afgelopen weekeinde. De regerende president Aleksandr Loekasjenko (65) kreeg officieel 80 procent van de stemmen. Zijn inmiddels naar Litouwen uitgeweken tegenstrever Svetlana Tichanovskaja bleef steken op 10 procent.

En dus trokken mensen de straat op. Vooral in Minsk, maar ook in andere steden. Er waren felle gevechten met de oproerpolitie, waarbij de Mobiele Eenheid demonstranten aftuigde en arresteerde.

Afgerost

Doedzin vertelt over een collega uit zijn ziekenhuis in Minsk: ‘Hij deed mee aan een artsenprotest tegen het politiegeweld. Ze waren herkenbaar, hadden hun witte doktersjassen aan. De oproerpolitie heeft hem meegenomen en de hele nacht afgerost.’ De jonge arts heeft diabetes en dus dringend behoefte aan insuline.

Landelijk zijn al bijna zevenduizend burgers opgepakt. Het Wit-Russische Telegramkanaal Nexta Live toonde medische dossiers van vrijgelaten arrestanten uit de beruchte Okrestina­gevangenis in Minsk. Ze hadden schaafwonden over het hele lichaam, hersenschuddingen, botbreuken en verwondingen aan genitaliën. Sommigen zelfs beschadigingen rond het rectum, wat wijst op verkrachting met een voorwerp.

Volgens militair expert Aleksandr Alesin trainen de Wit-Russische politie- en legertroepen elke dag voor situaties zoals nu in hun land. “Ze worden bewust geselecteerd. Als je niet bereid bent keihard op te treden, val je af,” vertelt Alesin telefonisch vanuit Minsk.

Bovendien dienen ze volgens de analist ook alleen in delen van het land waar ze niet op demonstrerende familieleden kunnen stuiten. Toch deserteerden er de afgelopen week agenten en militairen. In internetvideo’s zeggen ze zich te schamen voor hun dienst. Een legerofficier die openlijk zijn uniform aflegde, werd zelfs gearresteerd.

Op internet circuleren ook instructies over hoe demonstranten zich tegen de politiemacht kunnen wapenen. Ga niet demonstreren op plaatsen waar de politie traint, die kennen de agenten te goed. Daarnaast: de elite-eenheid van de politie, Omon, draagt een zware uitrusting. Dus blijf bewegen, put ze uit.

Alesin denkt evenwel niet dat leger en politie massaal het oppositiekamp zullen kiezen. Hij wijst erop dat demonstranten met hun auto’s inreden op de politie. En dat maakt de agenten mogelijk nog meedogenlozer. “Het is hard tegen hard en dit zijn specialisten, die hun contract dienen. Ze lopen niet over.”

Oleg Kozlovski van mensenrechtenorganisatie Amnesty International Rusland bevestigt het brute politieoptreden. Hij is net terug van een missie naar Wit-Rusland. Hij is geschokt en spreekt zelfs van ‘marteling’. De verhalen zijn onbeschrijfelijk, nooit maakte Kozlovski zo veel politiegeweld mee als de afgelopen dagen.

Reactie op politie

“De demonstranten waren niet vijandig of agressief, gingen zelfs uiteen toen de oproerpolitie eraan kwam. Pas in de tweede nacht gebruikten ze zelf ook geweld, maar het was incidenteel en een reactie op het politieoptreden,” aldus Kozlovski, die zelf maar net aan arrestatie wist te ontkomen.

Ook hij sprak met mensen die uit de Okrestina-gevangenis kwamen. “Ze moesten op de vloer liggen, zich geheel uitkleden, op hun knieën zitten om vervolgens geslagen te worden. Ze werden niet eens ondervraagd. De agenten waren niet uit op informatie, wilden slechts de wil breken van de betogers.” Wat de Russische mensenrechtactivist opviel, is dat de politie meteen de beuk erin gooide. “Mensen klapten en zongen, er waren nog nergens barricaden. Dit regime heeft deze terreurgolf van tevoren gepland. Ter intimidatie van de hele bevolking.”

Artjom Doedzin stuurt foto’s van pantservoertuigen voor zijn ziekenhuis. ‘Ik weet zeker dat ze acties voorbereiden tegen de dokters,’ schrijft hij erbij. Hij laat zich niet afschrikken. ‘Niemand beschouwt Loekasjenko nog als president. Mensen haten hem. Ik weet zeker dat deze protesten doorgaan.’

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden