PlusAchtergrond

President Joe Biden is vastgelopen in verzet en frustratie

Joe Biden haalt zijn vaccinatiedoel niet en krijgt een belangrijke kieswet niet langs Republikeinen in het Congres. Kan hij zijn plannen om Amerika flink te hervormen wel waarmaken?

President Joe Biden en first lady Jill Biden bij het witte huis op zondag. Beeld Getty Images
President Joe Biden en first lady Jill Biden bij het witte huis op zondag.Beeld Getty Images

Het was één van zijn eerste grote doelen als president: op 4 juli, als Amerika zijn onafhankelijkheid viert, wil Joe Biden dat 70 procent van de volwassen Amerikanen ten minste één keer is geprikt met een coronavaccin. Hij gaat het niet halen. Doordat een aanzienlijk deel van de Amerikanen weinig voor vaccinatie voelt, blijft de prikcampagne net onder zijn streefcijfer steken, is de voorspelling. Op dit moment is 66 procent van de volwassenen gevaccineerd.

En er was deze week meer tegenslag voor de Amerikaanse president: een wet waarmee zijn partij het stemrecht van alle burgers had willen waarborgen, kwam niet door de Senaat. De Republikeinse oppositie blokkeerde zelfs het

debat daarover. Het zomerreces komt ondertussen dichterbij. Onder progressieven in Washington klinkt gemopper.

Waar blijven de grootse investeringen in sociale voorzieningen, de hervormingen van de politie en het antwoord op nieuwe kieswetten in Republikeinse staten die het moeilijker maken om aan verkiezingen mee te doen? Na een voortvarende start is de Bidentrein vastgelopen in een moeras van Republikeins verzet en Democratische frustratie.

De leugen van Trump

Veel staten, voornamelijk onder Republikeinse leiding, besloten onlangs de regels voor verkiezingen aan te scherpen, bijvoorbeeld door poststemmen en vervroegd kiezen te beperken. Veel lokale Republikeinen geloven in de leugen van Trump, die nog altijd volhoudt dat hij de verkiezingen van vorig jaar won en zorgen over fraude blijft aanwakkeren. Democraten vrezen dat vooral minderheidsgroepen minder mogelijkheden zullen hebben te stemmen. De Amerikaanse democratie is in gevaar, waarschuwde president Biden.

De stemrechtwet had moeten vastleggen dat kiesdistricten partijdig inrichten of poststemmen afschaffen niet mag, dat het mogelijk moet zijn om je op de verkiezingsdag als kiezer te registreren en dat stemmen zonder ID-kaart moet kunnen als je een beëdigde verklaring tekent. Republikeinen zien daar juist weer een plan in ‘om elke verkiezing in het voordeel van de Democraten te kantelen’ en willen dat staten zelf over hun kieswet blijven gaan.

Ze zetten in de Senaat een zogeheten ‘filibuster’ in om de Democratische meerderheid in de wielen te rijden. Het is een manier om wetgeving eindeloos te vertragen door spreektijd op te rekken. Er is een supermeerderheid van 60 van de 100 stemmen nodig om zo’n procedure te blokkeren. Zoveel Democraten heeft de Senaat niet. Een van hen, de conservatieve Joe Manchin, stelde nog een compromis voor, waarin kiezers zich bijvoorbeeld wel degelijk moeten identificeren om te mogen stemmen. Maar ook dat voorstel lijkt te stranden.

Het is tekenend voor de status van alle wensen van Biden. In zijn eerste weken werd hem historische daadkracht toegedicht. Hij zorgde voor een coronareddingspakket van 1900 miljard dollar en maakte rap revolutionaire plannen bekend voor infrastructuur, klimaatmaatregelen en uitbreiding van sociale voorzieningen. Maar na vijf maanden is er weinig vooruitgang. Oppositieleider Mitch McConnell verklaarde dat zijn Republikeinse partij ‘100 procent’ gefocust is op het stoppen van de regering-Biden, en daarin lijkt hij te slagen.

Biden wilde zo’n 4000 miljard dollar uitgeven aan infrastructuur, maar de Republikeinse oppositie blokkeerde dat. Om het toch voor elkaar te krijgen, probeert hij zijn plan als ingewikkelde tweetrapsraket door het Congres te krijgen. Geld voor wegen, bruggen en internetkabels zou dan vrij moeten komen in een deal met enkele Republikeinse senatoren. Donderdag twitterde Biden dat een akkoord is bereikt over een pakket van 559 miljard dollar (bijna 470 miljard euro) aan investeringen. Goed voor miljoenen banen, aldus Biden. Alle andere plannen – bijvoorbeeld voor vergroening van de economie, betere kinderopvang en deels gratis hoger onderwijs – kunnen daarna via een speciale constructie voor begrotingsvoorstellen met alleen Democratische stemmen worden aangenomen.

Tussentijdse verkiezingen

Maar sommige Democraten voelen daar op hun beurt weinig voor – en hun stemmen heeft Biden óók nodig. De linkse senator Bernie Sanders bijvoorbeeld liet al weten dat hij niet akkoord gaat met een infrastructuurwet als er geen garantie is dat klimaatplannen en sociale programma’s óók worden uitgevoerd.

Er is weinig tijd. Nog even en de Amerikaanse politiek draait alweer om de tussentijdse Congresverkiezingen die in november 2022 op de agenda staan. Daarin kunnen Republikeinen weleens macht terugwinnen. Dan wordt het nóg moeilijker om Bidens beloftes waar te maken.

Het versterkt de roep om de filibuster af te schaffen. In de Democratische partij is veel animo om die regels in te trekken zodat een wet aangenomen is bij een gewone meerderheid van 51 stemmen. Maar omdat een paar partijgenoten er niet voor voelen, blijft de filibuster vermoedelijk bestaan, en worstelt Joe Biden om zijn agenda van de grond te krijgen.

Ohio staat nog steeds achter Trump

Donald Trump is weer op campagnetoer. Formeel was hij zaterdag in Ohio om ‘zijn’ kandidaat Max Miller te steunen tegenover een hem afvallige Republikeinse afgevaardigde, in aanloop naar de tussentijdse verkiezingen volgend jaar. Maar voor de in januari afgetreden president moeten deze en de volgende bijeenkomsten vooral duidelijk maken of hij nog voldoende steun heeft om het in 2024 opnieuw te proberen. Als het enthousiasme van de menigte in Ohio enige graadmeter is, lijkt het daar wel op.

Luid joelend en juichend, soms met tranen in de ogen, hoorden zijn duizenden fans Trumps woorden aan. De omstreden ex-president, die vanwege het verspreiden van leugens verbannen is van Facebook en Twitter, serveerde hun de vertrouwde act voor: het land gaat naar de filistijnen door de Democraten, die door fraude de macht hebben gestolen. Misdaadcijfers schieten door het plafond, drugskartels krijgen het land in hun greep, ‘illegale vreemdelingen’ overspoelen de Verenigde Staten.

Komende dagen staan nog twee grote bijeenkomsten gepland, in Texas en Florida. Trump wil wraak nemen op alle Republikeinse Afgevaardigden en Senatoren die in januari voor zijn impeachment hebben gestemd, door zijn fans aan te sporen volgend jaar te stemmen op kandidaten die hem trouw zijn. Dan wordt gestemd over zetels in de Senaat en het Huis van Afgevaardigden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden