Plus Achtergrond

Poolse justitie maakte rechters zwart

Het Poolse ministerie van Justitie ­regisseerde een lastercampagne op internet tegen onafhankelijke rechters.

Demonstranten eisen het vertrek van minister van Justitie Ziobro vanwege de online laster tegen rechters. Beeld AP

Kop eraf, probleem opgelost, moet de Poolse premier Mateusz Morawiecki gedacht hebben. Maar de kop van staatssecretaris van Justitie Lukasz Piebiak die afgelopen donderdag rolde, ontketende een lawine. Ook andere topfunctionarissen blijken op internet rechters te besmeuren die zich verzetten tegen politieke invloed op de rechtspraak.

Regeringspartij Recht en Rechtvaardigheid (PiS) vergroot al ruim drie jaar haar greep op de rechterlijke macht door middel van nieuwe wetten. De Europese Commissie eist dat deze worden teruggedraaid en heeft Polen daarom voor het Europese Hof gedaagd. Nu blijkt dat in Warschau niet alleen wettelijke middelen worden toegepast om rechters onder de duim te krijgen.

Goede daden

Centraal in de affaire staat ‘Emilka’. Zij is wat je in het Pools een hejterka noemt, een internet-haatzaaister. Ze verspreidde potentieel compromitterend materiaal over minstens twintig rechters en werd daarbij geholpen door onderminister Piebiak, onthulde website Onet maandag.

Dit materiaal was afkomstig uit geclassificeerde dossiers van het ministerie. ‘Ik hoop dat ik hiervoor niet de gevangenis in ga’, schrijft Emilka aan de onderminister. Deze antwoordt: ‘Nee hoor, voor het doen van goede daden stoppen we niemand in de gevangenis.’

De onderminister heeft ondertussen dus het veld moeten ruimen, maar de affaire rolt door. Een van zijn naaste medewerkers speelde Emilka informatie toe en moedigde haar aan een onwelgevallige rechter aan te pakken: ‘We moeten hem flink verneuken.’

Bendeleider

Emilka kreeg voor haar diensten geldbedragen en een cadeau namens ‘de bendeleider en zijn soldaten’. Wie deze bendeleider is, blijft vooralsnog onduidelijk. Duidelijk is wel dat Emilka als doorgeefluik functioneerde voor een groep hoge functionarissen binnen het justitiële apparaat.

Haar echtgenoot werkt bij de Raad voor de Rechtspraak. Deze raad benoemt alle rechters in Polen en wordt zelf sinds vorig jaar benoemd door politici. Dit ondanks fel protest van Brussel. Drie leden van de nieuw­benoemde raad werkten mee aan de lastercampagnes.

Ook in de zogeheten discipline­kamer van het Poolse hooggerechtshof blijken ‘internettrollen’ rond te lopen. De disciplinekamer, gecreëerd door de PiS-regering, heeft in zijn korte bestaan vooral rechters bestraft die kritisch staan ten opzichte van de regering. Ook dit instituut is volgens Brussel in zijn huidige vorm een bedreiging voor de onafhankelijke rechtspraak.

Niemand minder dan de voorzitter van deze disciplinekamer opperde in een gesloten Whatsappgroep om de voorzitter van het hooggerechtshof, Malgorzata Gersdorf, te intimideren: ‘Ik stel voor haar kaartjes te sturen met de leuze: opsodemieteren!’

De PiS-regering probeerde Gersdorf vorig jaar weg te krijgen door de pen­sioenleeftijd voor leden van het hooggerechtshof te verlagen. Het Europese Hof draaide twee maanden geleden deze maatregel terug.

De Poolse regering doet de zaak af als ‘een ruzie tussen rechters’, maar ondertussen hebben de trollen en topambtenaren één ding gemeen. Drie jaar geleden werkten ze nog bij lokale rechtbanken, maar onder PiS maakten ze een bliksemcarrière.

Machtige minister

Deze sprong danken ze aan minister van Justitie Zbigniew Ziobro. De machtige minister zit zelf nog stevig in het zadel. Bewijs dat hij betrokken was bij de trollen ontbreekt. Het begrip ‘ministeriële verantwoordelijkheid’ bestaat niet in het Pools. En bovendien controleert hij persoonlijk elk onderzoek naar de zaak, want de minister is tevens chef van het Openbaar Ministerie.

Lukasz Piebiak. Staatssecretaris van Justitie vertrok om haatcampagne tegen rechters. Beeld Reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden