PlusExclusief

Politie en criminele bendes in Arabische wereld jagen online op lhbtq’s: ‘Ik durf het huis nooit meer uit te gaan’

Datingapps als Grindr worden in het Midden-Oosten niet alleen gebruikt door mannen die willen afspreken, maar ook door de politie en criminelen om lhbtq’s te ‘lokken’ en te chanteren.

Isabel Bolle
Tijdens een demonstratie in 2020 demonstreert een groepje Libanezen onder andere voor meer rechten voor de lhbtq-gemeenschap.  Beeld AP
Tijdens een demonstratie in 2020 demonstreert een groepje Libanezen onder andere voor meer rechten voor de lhbtq-gemeenschap.Beeld AP

De 23-jarige Ayman zit in een cafe, in het centrum van Caïro. Hij is met een andere man aan het chatten op de datingapp Grindr, en nodigt hem uit om ook wat te drinken. “Maar in plaats van de man die ik verwachtte, kwamen er vijf politiemensen in burger binnen,” vertelt hij. Hij moet gedwongen zijn telefoon ontgrendelen, en als de agenten foto’s vinden van Ayman met een andere man, wordt hij beschuldigd van ‘losbandigheid’ en ‘zedeloosheid’ en anderhalve maand vastgezet.

Het is een van de getuigenissen in een deze week door Human Rights Watch (HRW) gepubliceerd rapport waarin uiteen wordt gezet hoe de veiligheidsdiensten van vijf landen – Egypte, Jordanië, Tunesië, Irak en Libanon – sociale media gebruiken om lhbtq’s op te sporen en te arresteren.

Instrumenten van repressie

De mensenrechtenorganisatie heeft met bijna honderd lhbtq’s gesproken die doelwit zijn geweest van zulke tactieken. Rasha Younes, hoofd van het lhbtq-onderzoeksprogramma van HRW, waarschuwt dat de online wereld voor lhbtq’s in de regio tegelijkertijd een zegen en een vloek is. “Terwijl digitale platforms lhbtq’s de mogelijkheid geven om zichzelf te uiten en hun stem te verheffen, zijn het ook instrumenten van repressie in handen van de autoriteiten geworden,” aldus Younes.

Niet alle landen hebben wetgeving die homoseksuele relaties expliciet verbiedt – zoals Egypte, Irak en Jordanië – maar dat betekent niet dat lhbtq’s het daar makkelijker hebben dan waar zo’n gebod wel geldt. Eenmaal in hechtenis worden ze vaak gemarteld en verkracht, en gedwongen een bekentenis af te leggen dat ze schuldig zijn aan aanklachten als ‘immoraliteit’, ‘zedeloosheid’ of ‘prostitutie’.

Politieagenten fabriceren bewijs

Als er niet voldoende ‘bewijs’ op iemands telefoon wordt gevonden dat iemand bijvoorbeeld gay of trans is, dan gaan politieagenten vaak zelf aan de slag – ze downloaden datingapps en expliciete foto’s op de telefoon van de arrestant, of ze fabriceren berichten, om de arrestatie te rechtvaardigen.

Niet alleen de politie maakt zich schuldig aan het leggen van online valstrikken voor lhbtq’s. Geïnterviewden vertellen ook aan HRW hoe leden van criminele bendes en milities – met name in Egypte en Irak – sociale media en datingapps zoals Grindr gebruiken om af te spreken met lhbtq’s, en ze vervolgens te chanteren.

Wat begint als een date verandert snel in een nachtmerrie. Eerst is het gezellig, maar dan slaat het vaak snel om. Geïnterviewden vertellen hoe ze in elkaar worden geslagen, bedreigd en verkracht worden, en hoe dit meestal gefilmd wordt. Vervolgens krijgen ze te horen dat ze moeten betalen, anders worden de beelden doorgestuurd naar hun vrienden en familie.

Het overkwam de 21-jarige Iraakse Yasser twee jaar geleden. De man die hem chanteerde stuurde een filmpje door naar Yassers beste vriend, en dreigde ook zijn vader in te lichten. Na een mislukte suïcidepoging leeft Yasser nu nog steeds in angst. “Ik ga het huis nooit meer uit. Ik ben doodsbang dat ze zullen inbreken en me zullen vermoorden. En als mijn vader erachter komt dat ik een doelwit ben, zal hij me vermoorden. Ik hou de bedreigingen voor me, maar ze kwellen me,” vertelt hij.

Al het spaargeld weg

Sommigen zijn als gevolg van de chantage al hun spaargeld kwijtgeraakt, zoals de 26-jarige Salam, ook uit Irak. Na een afspraak met een man wordt hij benaderd door iemand die lid zegt te zijn van Asa’ib Ahl al-Haq – een sjiitische militie die vaker in verband is gebracht met geweld tegen lhbtq’s – die vervolgens dreigt iedereen te vertellen dat Salam op mannen valt.

Salam beseft dat de informatie doorgespeeld moet zijn. “Ze zeiden dat ze 30.000 dollar wilden, en dat ze wisten dat ik het geld had. Ik was sprakeloos,” vertelt hij aan HRW. Hij haalt 20.000 dollar van zijn bankrekening, gaat een lening aan van 10.000 dollar, en betaalt de mannen. Nu heeft hij niks meer.

Wie gechanteerd wordt kan weinig kanten op; aangifte doen is volgens de geïnterviewden niet realistisch. De zes lhbtq’s van de groep die toch naar het politiebureau gingen, werden alle zes uiteindelijk zelf gearresteerd na beschuldigd te zijn van zaken als het ‘promoten van prostitutie’.

Nog duizenden zaken

Ondertussen helpen grote sociale mediabedrijven ook niet mee. Als de lhbtq’s de chantage-berichten die online over hen verspreid worden rapporteren, gebeurt er meestal niets. Volgens HRW investeren techbedrijven als Twitter, Facebook en Instagram lang niet genoeg in het modereren van Arabische berichten.

Dat de politie en criminele bendes dezelfde tactieken inzetten om achter lhbtq’s aan te gaan, zorgt ervoor dat slachtoffers geen gerechtigheid verwachten. “Hoe kan ik iemand aangeven als de politie net zo handelt als een dader?,” vertelt de 31-jarige non-binaire Nour, uit Egypte. “Er zijn nog duizenden van dit soort zaken waar niemand van weet.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden