PlusExclusief

Polen wil alle hulp, behalve die van de EU

In het naargeestige spel tussen Belarus en de EU probeert Polen zelf de regie te nemen. Het land neemt wel Britse hulp aan, en vraagt ook om Amerikaanse inmenging.

Romana Abels
De grenscrisis met Belarus maakt eens te meer duidelijk dat Polen liever zo min mogelijk te maken heeft met Europese regels.  Beeld AFP
De grenscrisis met Belarus maakt eens te meer duidelijk dat Polen liever zo min mogelijk te maken heeft met Europese regels.Beeld AFP

Niemand weet waar het gerucht precies vandaan kwam, maar het Duitse ministerie van Buitenlandse Zaken probeert het uit alle macht te ontkrachten. Nee, zegt het ministerie in verschillende talen op Twitter, wij komen niet met bussen naar de grens tussen Polen en Belarus om migranten op te halen.

Afgelopen weekeinde ging dat verhaal van mond tot mond langs het grenshek dat Polen van Belarus scheidt. Aan de Poolse kant staat een steeds groter groeiend leger van grenswachten, aan de andere kant van het prikkeldraad staan duizenden mensen die hopen de EU binnen te kunnen. Met hele gezinnen kwamen ze van heinde en verre af op de belofte dat ze vanuit Minsk vrije doorgang zouden krijgen naar Duitsland of het Verenigd Koninkrijk.

De premier van Litouwen vertelde maandag aan de pers dat de mensen in de grensstrook van Belarussische kant inmiddels instructies krijgen om de Poolse grens te bestormen. Dat begon afgelopen weekeinde.

Volgens Poolse media probeerden groepen mensen op meer dan vijftig plekken door het hek te breken, meestal zonder succes. De enkele tientallen die het wel lukte, werden even verderop in hun kraag gevat en zonder pardon weer aan de andere kant van het prikkeldraad gekieperd.

Dat terugduwen van mensen over de grens mág eigenlijk niet, maar Polen doet het toch. In het gebied geldt de noodtoestand en een onlangs aangenomen wet maakt het mogelijk dat Poolse grenswachten veel verder gaan dan de Europese regels eigenlijk toestaan. Diezelfde wet zorgt er ook voor dat journalisten nog altijd niet precies weten wat zich rond die grens afspeelt.

Grenscrisis

De grenscrisis met Belarus maakt eens te meer duidelijk dat Polen liever zo min mogelijk te maken heeft met Europese regels. Brussel heeft al veel hulp aangeboden, van grensbewakingsdienst Frontex bijvoorbeeld, maar Polen wijst zulke hulp steeds van de hand. “Wij hebben militairen, Frontex heeft ambtenaren,” zei de Poolse regering. Warschau stuurde 12.000 militairen naar de grens, waar ook al achtduizend grenswachten stonden.

Maar diezelfde regering nam dankbaar hulp aan van niet-EU-lid Verenigd Koninkrijk, al bestond die uit een klein groepje van tien logistiek medewerkers. Die zullen helpen met het leggen van prikkeldraad. Later, tegen de zomer, zal Polen de helft van dat prikkeldraad hebben vervangen door een bijna 6 meter hoog hek van 200 kilometer lang.

Het hek zal 350 miljoen euro kosten. Tussen de Brusselse instituties woedt nog een strijd over de vraag of de EU eraan zal meebetalen. De lidstaten in de Europese Raad willen dat wel doen, maar Commissievoorzitter Ursula von der Leyen is tegen.

Intussen heeft ook Polen liever niet meer dat de EU zich ermee bemoeit: vertegenwoordigers van regeringspartij PiS in het Europees Parlement wijzen hun landgenoten erop dat er aan elk aanbod van Brussel lastige voorwaarden zijn verbonden.

Waarschijnlijk vragen de Poolse premier Mateusz Morawiecki en zijn regering ook daarom inmiddels om steun van anderen dan de EU. “De Navo moet in actie komen,” zei hij. “Dit is een zaak voor de hele alliantie.”

In het koude niemandsland aan de oostkant van Polen is er nog geen hulp voor de ongeveer vierduizend ontheemden. Beeld EPA
In het koude niemandsland aan de oostkant van Polen is er nog geen hulp voor de ongeveer vierduizend ontheemden.Beeld EPA

De belangstelling van de Verenigde Staten is gewekt. Daar is de regering ervan overtuigd dat de Belarussische kwestie president Vladimir Poetin goed uitkomt, omdat die ‘de aandacht afleidt van wat de Russen in Oekraïne doen’, zoals de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Antony Blinken zei.

Polen waarschuwt intussen dat de situatie aan de grens nog maanden kan aanhouden, ook al zijn de EU-pogingen om de aanvoer van mensen naar Minsk af te knijpen redelijk succesvol. Maandag ging Commissaris Margaritis Schinas naar Afghanistan om de Taliban uit te leggen hoe Afghaanse burgers naar Minsk worden gelokt door de Belarussische overheid. Sinds Schinas dat heeft uitgelegd aan Turkije en Libië, kunnen burgers uit Irak, Syrië of Jemen daar geen ticket meer naar Belarus boeken. Schinas hoopt dat meer landen dit voorbeeld zullen volgen.

EU-buitenlandchef Borrell sprak nog hoopvol dat het ‘bijna gedaan’ is met de vluchten uit zeker twaalf landen naar Minsk, maar er is alweer een nieuwe route. Inmiddels komen de mensen via Moskou. En in het koude niemandsland aan de oostkant van Polen is er intussen nog geen hulp voor de ongeveer vierduizend ontheemden.

Brussel breidt strafmaatregelen uit

De Europese Unie schakelde een tandje bij in het sanctiebeleid tegen Belarus. Met het uitbreiden van de criteria voor die strafmaatregelen kunnen nu ook personen en instellingen worden getroffen die direct te maken hebben met het actief ophalen en doorsturen van migranten naar de grenzen van EU-landen. De 27 EU-ministers hebben ingestemd met die stap.

“Het besluit weerspiegelt de vastberadenheid van de EU om op te treden tegen de instrumentalisering van migranten voor politieke doeleinden,” zei EU-buitenlandchef Josep Borrell. “We duwen terug tegen deze onmenselijke en illegale praktijk.”

Sinds vorig jaar zomer heeft de EU al vier sanctiepakketten tegen het regime in Minsk aangenomen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden