PlusAchtergond

Poetin versus Erdogan over de strijd in Nagorno-Karabach

Sinds het conflict in de betwiste regio Nagorno-Karabach oplaaide, zijn de schijnwerpers niet alleen op Armenië en Azerbeidzjan gericht, maar ook op steunpilaren Rusland en Turkije. Hoe bemoeien zij zich met deze terugkerende strijd? 

Deze foto van het Azerbeidzjaanse Ministerie van Defensie laat een aanval in de richting van Armeense separatisten zien in de regio Nagorno-Karabakh. Beeld AFP PHOTO / Azerbaijani Defence Ministry

RUSLAND: Het leger heeft zelfs een eigen basis in Armenië

Rusland werpt zich in het conflict in Nagorno-Karabach op als neutrale bemiddelaar. Gezien het verleden niet zo vreemd, maar in werkelijkheid klopt dat beeld niet helemaal.

Nu het gewapende conflict tussen Armenië en Azerbeidzjan weer oplaait, kijkt de internationale gemeenschap verwachtingsvol richting het noorden. In Moskou wist het Kremlin de gemoederen van de twee aartsvijanden al meermalen te sussen met als resultaat een, al dan niet fragiel, staakt-het-vuren.

Bijvoorbeeld in mei 1994, toen het na zes jaar oorlog en 30.000 doden tot een wapenstilstand kwam. Met name de bemiddelende rol van Moskou zorgde er toen voor dat Jerevan en Baku met elkaar om de tafel gingen. In de jaren daarna kwam het meermalen tot gewelddadige uitbarstingen met als absoluut dieptepunt een volwaardige vierdaagse oorlog in 2016, waarbij ten minste 110 mensen om het leven kwamen.

Minsk Groep

Ook toen was het Moskou dat een wapenstilstand wist te beklinken. Daarnaast is Rusland samen met Frankrijk en de Verenigde Staten onderdeel van de zogenaamde Minsk Groep die de vredesbesprekingen tussen Baku en Jerevan leidt. Toen het geweld afgelopen zomer ineens korte tijd aanwakkerde, speelde Moskou ook een sleutelrol. Destijds spraken minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov en president Vladimir Poetin met de leiders van zowel Azerbeidzjan als Armenië. Ze hadden een groot aandeel in de de-escalatie.

Geen wonder dus dat de internationale gemeenschap ook nu weer naar het diplomatieke corps in Moskou kijkt. Zeker nu Poetins Turkse collega Recep Tayyip Erdogan zich ontegenzeggelijk achter zijn ‘Azerbeidzjaanse broeders’ schaart en Armenië oproept de ‘bezetting van Nagorno-Karabach te beëindigen’, zal in Moskou het idee heersen dat Rusland de enige is die de huidige spanningen via diplomatieke weg kan oplossen.

Dinsdag riep het Kremlin de Turken op om mee te werken aan een oplossing via ‘politieke en diplomatieke weg’. Ondanks dat Moskou inderdaad warme economische banden met beide landen onderhoudt, en cynisch genoeg aan beide partijen wapens verkoopt, gaat dat beeld echter niet helemaal op. In werkelijkheid zijn de betrekkingen van Rusland met Armenië een stuk warmer dan die met Azerbeidzjan.

Dat komt voornamelijk doordat Moskou en Jerevan verenigd zijn in de Collectieve Veiligheidsverdragorganisatie, een militair bondgenootschap van enkele oud-Sovjetrepublieken. Door die samenwerking leunt Jerevan voor militaire steun sterk op het Kremlin. Niet voor niets heeft het Russische leger een basis in Armenië.

Russisch militair optreden lijkt op dit punt hoe dan ook uitgesloten. In plaats daarvan benadrukt Moskou dat het er alles aan doet om de gemoederen te sussen. Zo liet Poetins woordvoerder, Dmitri Peskov, deze week weten dat het Kremlin in ‘constant contact’ staat met alle partijen, inclusief Turkije.
Jarron Kamphorst

TURKIJE: Het gonst van de geruchten over Turkije 

Luid en duidelijk sprak de Turkse president Erdogan afgelopen dagen zijn steun uit voor Azerbeidzjan. ‘Het Turkse volk staat achter zijn Azerische broeders’, twitterde hij. ‘Met alle mogelijke middelen, zoals altijd.’

Ook de belangrijkste partijen in het Turkse parlement legden een gezamenlijke verklaring af. Die steun is volgens Armenië al pijnlijk zichtbaar geworden. Het ministerie van Defensie verklaarde dat een Turks gevechtsvliegtuig een Armeense straaljager boven Armeens grondgebied uit de lucht schoot. De piloot zou daarbij om het leven zijn gekomen. “Absoluut niet waar,” luidde het antwoord uit Ankara.

Syrische militairen

Hoe ver Turkije wil gaan om Azerbeidzjan bij te staan is moeilijk te voorspellen. Is Ankara bereid om te interveniëren door eigen militairen naar Nagorno-Karabach te sturen of misschien een nieuw front te openen aan de grens met Armenië? Niemand die het weet, maar sinds de gevechten afgelopen weekend oplaaiden, gonst het van de geruchten over de mogelijke Turkse bijdrage. Armenië zegt drones en Turkse oorlogsvliegtuigen te hebben gespot. De Armeense ambassadeur in Rusland wist te vertellen dat Turkse militaire adviseurs ter plekke zouden zijn. Het meeste opzien baarde hij met zijn uitspraak dat er 4000 Syrische strijders Azerbeidzjan op de grond bijstaan.

Hun aanwezigheid is lastig te verifiëren. Reuters meldt dat tussen de 700 en 1000 Syrische strijders vorige week al voorbereidingen troffen om via Turkije naar de betwiste regio af te reizen. Twee van hen vertelden anoniem hun verhaal aan het persbureau. Ze zeiden te zijn ingehuurd door een Turks privaat veiligheidsbedrijf. Het tweetal verwachtte te zullen worden ingezet als grenswachten. Niet om te vechten.

Azerbeidzjan ontkent ondertussen de aanwezigheid van Syriërs. “Volkomen nonsens,” zei een adviseur van de Azerbeidzjaanse president. “Onze eigen gewapende strijdkrachten hebben meer dan genoeg personeel en reservisten beschikbaar.”

Dat Ankara partij trekt, wekt geen verbazing. De twee landen – met etnisch aan elkaar verwante inwoners – hebben een sterke band.

Toen het conflict in de jaren negentig na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie in alle hevigheid losbarstte, kon Azerbeidzjan ook al op Turkije rekenen. Afgelopen zomer liet Turkije zich eveneens duidelijk gelden.

De Turkse hulp is onder meer ingegeven door de relatie met aartsvijand Armenië waarmee Ankara ruim honderd jaar na de Armeense genocide nog altijd geen diplomatieke banden heeft aangeknoopt. Bovendien is de Azerbeidzjaanse oliemaatschappij een van de grootste buitenlandse investeerders in Turkije.

Dus spreekt Erdogan vooralsnog heel openlijk zijn steun uit voor Azerbeidzjan en eist hij dat Armenië een einde maakt aan de ‘bezetting’ van Nagorno-Karabach. En daarmee slaat de Turkse president het dringende advies van Moskou in de wind om alles in het werk te stellen een staakt-het-vuren tot stand te brengen.
Pieternel Gruppen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden