Poetin kiest openlijk voor militaire missie in afvallige regio’s Oekraïne

De Russische president Vladimir Poetin heeft aangekondigd dat er een militaire ‘vredesmissie’ komt in de twee afvallige regio’s in Oost-Oekraïne. Het gaat om de zelfverklaarde republieken Donetsk en Loehansk, die Poetin eerder als onafhankelijk had erkend.

Caspar Naber
President Vladimir Poetin spreekt het Russische Volk toe, maandagavond tijdens een toespraak op televisie waarin hij bekendmaakte de Oekraïense regio's Donetsk en Loehansk te erkennen. Beeld AP
President Vladimir Poetin spreekt het Russische Volk toe, maandagavond tijdens een toespraak op televisie waarin hij bekendmaakte de Oekraïense regio's Donetsk en Loehansk te erkennen.Beeld AP

Oekraïne riep na het besluit op tot een spoedzitting van de VN-veiligheidsraad. Die kwam er dinsdagnacht (Nederlandse tijd).

De VS hebben in een reactie aangekondigd dat het ambassadepersoneel Oekraïne tijdelijk zal verruilen voor Polen. Ook komen er nieuwe sancties, aldus het Witte Huis.

Poetin heeft militairen opdracht gegeven de vrede in de twee gebieden te handhaven. De pro-Russische separatisten daar zijn sinds 2014 verwikkeld in een burgeroorlog met de Oekraïense regering, waarbij zo’n 15.000 doden zijn gevallen.

De spanningen zijn er afgelopen week weer toegenomen, nadat beide partijen elkaar beschuldigden van beschietingen. De leiders van de separatisten hebben in enkele dagen zo’n 70.000 mensen naar Rusland geëvacueerd.

Historische redenen

Poetin zette maandagavond zijn handtekening onder het besluit na een lange televisietoespraak. Poetin motiveerde het besluit met historische redenen, maar waarschuwde ook voor het militaire gevaar dat van Oekraïne zou uitgaan. De president uitte zijn ongenoegen over het huidige Oekraïne, dat hij omschreef als onder meer een Amerikaanse kolonie met een marionettenregime.

Door de erkenning kunnen de Russen de rebellen in de zogenoemde Volksrepublieken Donetsk en Loehansk nu openlijk gaan steunen in hun strijd tegen de Oekraïense regering in Kiev. De kans op eenheid lijkt daarmee verder weg dan ooit. Met de beslissing gooit Moskou olie op het vuur in de Oekraïnecrisis. Rusland wil voorkomen dat Oekraïne toetreedt tot het westerse militaire bondgenootschap Navo. Bij een verscheurd land is dat ook vrijwel ondenkbaar.

Territorium

Volgens het Kremlin bracht Poetin de Duitse bondskanselier Olaf Scholz en de Franse president Emmanuel Macron, bemiddelaars in het conflict, maandagmiddag telefonisch al op de hoogte van zijn beslissing. ‘Ze spraken hun teleurstelling uit na het vernemen van het besluit.’

Daarvoor had Poetin tijdens een op televisie uitgezonden bijeenkomst van de Russische veiligheidsraad gezegd dat hij overwoog de onafhankelijkheid te erkennen van de twee afgescheiden regio’s, maar ze niet te annexeren en formeel toe te voegen aan zijn territorium. Alle deelnemers aan de bijeenkomst verklaarden dat ze de erkenning van de zelfverklaarde Volksrepubliek Donetsk en Volksrepubliek Loehansk steunden.

EU

Brussel veroordeelt Poetins besluit ‘in de sterkst mogelijke bewoordingen’ en spreekt van een ‘schaamteloze schending’ van zowel internationaal recht als de Minsk-akkoorden (waarbij Rusland partij is, red.). ‘De Europese Unie zal reageren met sancties tegen degenen die betrokken zijn bij deze illegale daad,’ luidt het in een gezamenlijke verklaring van de voorzitters van de Europese Raad en de Europese Commissie, Charles Michel en Ursula von der Leyen.

De Europese Unie zal een ‘beperkt pakket sancties’ tegen Russen aankondigen die bij het erkenningsbesluit betrokken waren. Dat zei premier Mark Rutte maandagavond in Jinek.

Navo en VS

Secretaris-generaal Jens Stoltenberg van de Navo noemt de erkenning van de onafhankelijkheid van de afvallige regio’s in Oekraïne eveneens een schending van de Minsk-akkoorden en ‘een verdere ondermijning van de soevereiniteit en territoriale integriteit van Oekraïne en aantasting van de inspanningen voor de oplossing van het conflict,’ reageert hij op Twitter.

De VS kondigden al eerder sancties af. Zo mogen Amerikanen niet meer investeren en handelen in en met de zelfverklaarde volksrepublieken Donetsk en Loehansk. President Joe Biden zal het bevel binnenkort uitvaardigen. De sancties waren al voorbereid, omdat rekening werd gehouden met een Russische erkenning. De Amerikaanse autoriteiten waarschuwen dat er meer sancties kunnen volgen.

Nederland

Minister van Buitenlandse Zaken Wopke Hoekstra noemt de erkenning van de separatistische gebieden ‘een flagrante schending van het internationaal recht, de territoriale integriteit van Oekraïne en de akkoorden van Minsk. Nederland veroordeelt deze daad met klem en zal resoluut reageren in nauwe samenwerking met onze EU- en Navo-partners’.

De Britse premier Boris Johnson reageert met: ‘Een flagrante schending van de soevereiniteit en integriteit van Oekraïne’ en ‘een verwerping van het proces en de akkoorden van Minsk’.

De Duitse bondskanselier Olaf Scholz liet na zijn telefoontje met Poetin al via zijn woordvoerder weten dat erkenning van de ‘zogenoemde’ Volksrepublieken ‘in flagrante tegenspraak zou zijn met de akkoorden van Minsk’ en ‘een eenzijdige schending van deze overeenkomsten door Rusland’. Scholz riep de Russische president in een telefoongesprek op ‘tot een onmiddellijke de-escalatie en terugtrekking van de troepen aan de grens met Oekraïne,’ aldus de zegsman. De bondskanselier besprak de zaak daarna met zijn naaste partners, onder wie de Franse president Emmanuel Macron en de Oekraïense president Volodimir Zelenski.

Zelenski heeft de nationale Veiligheidsraad maandagavond bijeengeroepen. Vanuit Oekraïne werd vorige week al afkeurend gereageerd op een eventuele erkenning. De Oekraïense buitenlandminister Dmitro Koeleba ziet die stap als bewijs dat Moskou afstand neemt van de Minsk-akkoorden. In 2015 werden afspraken gemaakt voor de de-escalatie van het conflict in Oost-Oekraïne. De strijdende partijen gingen onder meer akkoord met een wapenstilstand.

De Franse president Emmanuel Macron riep na het telefoontje met Poetin ook een defensie- en nationale veiligheidsraad bijeen. Die zal de situatie tussen Oekraïne en Rusland onderzoeken, zo kondigde het Elysée aan.

Donetsk

De leiders van de pro-Russische separatisten in Oost-Oekraïne hadden de Russische president gevraagd ‘de soevereiniteit en onafhankelijkheid’ van beide regio’s te erkennen. Denis Puschilin van de afgescheiden regio Donetsk riep Poetin tevens op een verdrag over vriendschap en militaire bijstand te sluiten met zijn ‘Volksrepubliek’.

Daarmee zou Rusland duizenden militairen kunnen stationeren, zoals eerder gebeurde in de regio’s Zuid-Ossetië en Abchazië die zich afscheidden van Georgië. Na een korte oorlog erkende Rusland beide regio’s als onafhankelijke staten.

Burgeroorlog

In 2014 namen de Russen het Oekraïense schiereiland Krim in, dat vervolgens werd ingelijfd. In dat jaar brak ook de burgeroorlog uit in het oosten van Oekraïne. Pro-Russische separatisten vechten daar sindsdien tegen het regeringsleger. In 2015 werden in de Belarussische hoofdstad Minsk afspraken gemaakt over het verminderen van de spanningen, waaronder een staakt-het-vuren. Frankrijk en Duitsland waren daarbij betrokken als bemiddelaars.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden