Plus Achtergrond

Poetin is de grote winnaar in het Midden-Oosten

Russische president Vladimir Poetin wordt ontvangen door Sheikh Mohamed bin Zayed al-Nahyan, kroonprins van Abu Dhabi, tijdens een officiële verwelkoming in het presidentiële paleis van de Verenigde Arabische Emiraten op 15 oktober. Beeld AFP

Rusland is niet alleen in Syrië de grote winnaar na het vertrek van de Verenigde Staten: Vladimir Poetin verstevigt zijn greep op het Midden-Oosten. Donald Trump is geen betrouwbare partner meer.

Het gebeurt zelden dat Saoedi-Arabië openlijk in harde taal spreekt over zijn traditionele bondgenoot de Verenigde Staten. Nu kost het de grootste moeite begrip op te brengen voor het besluit van Donald Trump zich uit Syrië terug te trekken. De Saoedische ambassadeur in het Verenigd Koninkrijk, prins Khalid bin Bandar bin Sultan al-Saud, zegt over de inval van Turkije na de Amerikaanse terugtrekking: “Dit leidt tot nog meer chaos. Het is een ramp voor de regio.”

De ambassadeur noemt Trump een ‘tweetmonster’. De eerste tweets kunnen haaks staan op latere mededelingen. Eerst legt Trump Erdogan geen strobreed in de weg, nu vaardigt hij sancties uit tegen Turkije in reactie op de inval. 

Prins Khalid wil voorts niets weten van Trumps beschuldiging, wederom in een tweet, dat Saoedi-Arabië in zijn kritiek alleen aan zichzelf denkt en niet op eigen benen kan staan zonder Amerikaanse hulp. “Wie heeft de laatste tien jaar geprofiteerd van elke ramp in het Midden-Oosten? Saoedi-Arabië in elk geval niet,” aldus de diplomaat. 

Wie wel, zegt hij niet, maar iedereen weet dat hij doelt op aartsvijand Iran. “Deze regio heeft dringend behoefte aan meer volwassen mensen en wij proberen ons zo te gedragen. Het laatste wat we kunnen gebruiken is dat we de totale controle verliezen.”

Schril contrast

De harde taal staat in schril contrast met de ontvangst van de Russische president Vladimir Poetin in Saoedi-Arabië, diens eerste bezoek in twaalf jaar. De gastheren spreken meteen de hoop uit dat Rusland een meer betrouwbare partner is. Opnieuw een sneer richting Donald Trump. 

De kans dat Rusland en Saoedi-Arabië snel op één lijn zullen zitten is overigens klein. In Syrië zijn Assad en Iran bondgenoten van Poetin en dat zijn alle twee vijanden van het koninkrijk. Maar ook de Saoediërs weten dat zij in de regio niet meer om Rusland heen kunnen. Vriend en vijand zijn het erover eens dat Poetin de grote winnaar is van de ontwikkelingen van de laatste week. De machtsverhoudingen zijn compleet veranderd. 

Tot 2015, toen Poetin besloot de Syrische president Assad militaire hulp te geven, was de VS de enige grote speler in het Midden-Oosten, nu trekt Rusland aan de touwtjes. Het land is met Iran de dominante factor op het slagveld. Assad loopt aan de leiband van Poetin. Dat de Syrische leider nu samenwerkt met de Koerden in de strijd tegen de Turkse invasietroepen, is hem opgedragen door Rusland. 

Na het Amerikaanse vertrek kunnen de Koerden niet anders dan delen van hun gebied overdragen aan Assad en daarmee ook aan de Russische en Iraanse invloedssfeer. Het Koerdische gebied is te groot om te verdedigen tegen de veel sterkere Turkse troepen.

Euforie

Ondanks alle euforie heeft het Kremlin wel zorgen. De kans bestaat dat ook Kaukasische IS-strijders, vooral geharde Tsjetsjenen, uit Syrische gevangenkampen zullen ontsnappen. Bovendien wil Poetin niet dat de spanningen met Turkije te hoog oplopen. Het blijft bij een ingehouden commentaar op de inval en het Kremlin wil voorkomen dat het in Syrië tot een confrontatie komt tussen Turkse en Russische militairen. 

Er staan grote handelsbelangen op het spel. Navo-lid Turkije heeft voor het eerst wapens besteld in Rusland, beide landen openen een pijpleiding die olie vanuit het Midden-Oosten via Turkije naar Rusland moet voeren, en de Russen bouwen een grote kerncentrale in Turkije. Rusland mag dan de enige grote speler zijn geworden in de regio, die grotere machtspositie gaat gepaard met nieuwe kopzorgen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden