Plus

Poetin blijft onschendbaar, voor eens en voor altijd

Door nieuwe wetgeving kan de Russische president Vladimir Poetin ook na zijn presidentschap niet strafrechtelijk worden vervolgd. Critici vrezen dat hij daardoor na zijn aftreden nog altijd de wet kan schenden.

Russian President Vladimir Putin has a telephone conversation with Patriarch Bartholomew I of Constantinople from his residence in Ankara on April 3, 2018. / AFP PHOTO / Sputnik / Mikhail KLIMENTYEVBeeld AFP

De Staatsdoema – de Russische Tweede Kamer – heeft in eerste lezing een wet aangenomen die regelt dat Russische presidenten na hun ambtstermijn(en) onschendbaar blijven voor de wet. Nu kan, zoals in veel landen, het staatshoofd niet worden vervolgd terwijl hij in functie is.

Ook wordt het voor het Russische openbaar ministerie vrijwel onmogelijk de president van zijn immuniteit te strippen, als dat nodig wordt geacht. Het huidige wetsvoorstel behoorde tot de grondwetswijzigingen waarover Rusland op 1 juli dit jaar stemde. Na die volksraadpleging kan Poetin in potentie tot 2036 aan de macht blijven.

Gorbatsjov

De wet geldt ook voor oud-president Dmitri Medvedev (2008-2012) en voor diens gezinsleden (Medvedev is getrouwd en heeft een zoon), alsmede voor het gezin van Poetin. De Russische leider heeft twee dochters uit zijn eerste huwelijk en al jaren speculeren media erover, dat hij de vader is van de drie jongens van oud-turnster Alina Kabajeva. Het Kremlin ontkent dat.

Oud-Sovjetpresident Michaïl Gorbatsjov valt niet onder de regeling, omdat hij nooit officieel de president van het onafhankelijke Rusland is geweest.

Tumultueuze stemronde

Tijdens de eerste, voor Russische begrippen tumultueuze stemronde nam de Doema het wetsvoorstel aan met een overweldigende meerderheid van 357 tegen 37 stemmen. Het verzet kwam hoofdzakelijk van de Communistische Partij (KPRF) en een deel van de ultranationalistische LDPR. KPRF-leider Gennadi Zjoeganov keerde zich afgelopen zomer al tegen de grondwetswijzigingen, onder meer vanwege de voorgenomen verlenging van de presidentiële onschendbaarheid.

Doemavoorzitter Vjatsjeslav Volodin van regeringspartij Verenigd Rusland, liet – geconfronteerd met de oppositie van de communisten – zijn neutraliteit totaal varen. Hij stelde dat de parlementariërs hun rebellie moesten staken in het belang van de Russische burger.

Zijn motivering was daarbij tamelijk onnavolgbaar: “Omdat dit (wetsvoorstel, red.) is hoe we ons land beschermen. Zodat de persoon die nu beslissingen neemt, voelt dat hij niet alleen vandaag, maar ook morgen nodig is.” De huidige situatie, waarin de onschendbaarheid na een of meerdere ambtstermijnen wordt afgenomen, is juist bedoeld om het volk te beschermen tegen machtsmisbruik van de president.

Verkrachting

De onafhankelijke Russische nieuwssite Meduza.io was onlangs al kritisch over het voorstel. ‘De president kan na zijn ontslag het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van Administratieve Delicten overtreden, zonder het risico te lopen te worden vervolgd’, schreef de site. Volgens Meduza kan zowel Poetin als zijn voorganger Dmitri Medvedev straks zelfs wegkomen met moord en verkrachting.

Volgens tegenstanders van Poetin komt het voorstel uit de koker van het Kremlin. De president zou willen voorkomen dat, mocht het ooit tot een politieke omwenteling komen, hij door een volgend regime voor de rechter wordt gesleept wegens onder meer corruptie, machtsmisbruik en verduistering van staatsgelden.

De KPRF probeerde in de jaren ’90 Poetins voorganger Boris Jeltsin te vervolgen, maar dat mislukte. Ze verweten Jeltsin de oorlog in Tsjetsjenië, het uiteenvallen van de Sovjet-Unie en ‘genocide op het eigen volk’. Juist om vervolging te vermijden, schoof Jeltsin eind 1999 Poetin, toen de baas van de veiligheidsdienst FSB, naar voren als zijn opvolger. Poetin was bereid de in 2007 overleden oud-president uit de wind te houden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden