Plus Reportage

Partijgenoten Trump houden vol dat er niets aan de hand is

Heel Amerika kan horen hoe bezorgd diplomaten waren over de dominantie van Trumps persoonlijke belangen in zijn Oekraïne-beleid, en hoe zijn partijgenoten volhouden dat er niets aan de hand is.

Ambassadeur Bill Taylor. Beeld EPA

Als de baritonstem van ambassadeur Bill Taylor de zaal vult, moeten veel Amerikanen die thuis meeluisteren denken aan Walter Cronkite, legendarisch nieuwslezer. Omgeven door dat aura van autoriteit schetst Taylor dat levens op het spel stonden, toen uitbetaling van Amerikaans militair hulpgeld aan Oekraïne werd opgeschort. Vorige week was hij nog aan het front in het oosten, en telde hij daar één Oekraïense dode en vier gewonden, vertelt hij. In juli 2014 werd vlucht MH17 uit Amsterdam daar neergeschoten, zo haalt Taylor aan om de kwetsbaarheid van Oekraïne te schetsen.

Amerikaanse geschiedenis

Maar de Amerikaanse president? Die geeft meer om strijd met Joe Biden dan om Oekraïne, heeft hij van een medewerker begrepen, zo schetst de ambassadeur. De medewerker zat in juli in een restaurant met EU-ambassadeur Gordon Sondland, de man die namens Trump probeerde de Oekraïners zover te krijgen dat ze onderzoek zouden doen naar de Bidens. Sondland belde aan tafel met Trump, die door de telefoon zo luid vroeg om ‘de onderzoeken’ dat Taylors staflid het kon horen. Toen de medewerker vroeg wat Trump eigenlijk dacht van Oekraïne antwoordde Sondland dat ‘president Trump meer gaf om de onderzoeken naar Biden’.

Met dit soort uitspraken, live te zien op alle Amerikaanse zenders en online kanalen, hopen Democraten het land ervan te overtuigen dat Trump zijn macht misbruikt heeft om zijn herverkiezingscampagne te helpen. Naast Taylor spreekt ook George Kent, Oekraïne-specialist van het ministerie, in een hoorzitting die nog generaties lang zal gelden als voorbeeld van één van de weinig pogingen in de Amerikaanse geschiedenis een president af te zetten.

Coup

Echt vuurwerk blijft in de eerste uren uit, mede dankzij het besluit de vragen overwegend te laten stellen door twee stafleden met juridische expertise, in plaats van politici op zoek naar aandacht. Maar de irritatie en onenigheid tussen de twee partijen is zichtbaar, als commissievoorzitter en Democraat Adam Schiff de Republikeinse voorman Devin Nunes onderbreekt om getuige Taylor te waarschuwen dat niet alles wat Nunes hem voorhoudt klopt. Als Schiff spreekt over de ernst van de verdenkingen tegen de president – ‘als dit geen afzetting rechtvaardigt, wat dan wel?’ - zit Nunes er skeptisch naast, de armen over elkaar. Schiff kijk zijn Republikeinse evenknie vrijwel geen moment aan.

Nunes doet zijn uiterste best het onderzoek in diskrediet te brengen. De Republikeinen hebben grote posters klaargezet, met onder meer een oude tweet van Mark Zaid, advocaat van de klokkenluider waar het onderzoek mee begon. ‘#coup is begonnen,’ schreef Zaid al in 2017. En: ‘#impeachment zal uiteindelijk volgen.’

Er is sprake van een geplande lastercampagne, schetst Nunes. Hij zet het onderzoek weg als ‘goedkoop Oekraïens vervolg op de Rusland-hoax’. Nunes meandert door een voor leken moeilijk te volgen en ontkrachtte complottheorie over Oekraïense bemoeienis in de verkiezingen van 2016. Een van de jongste Congresleden, Elise Stefanik, houdt kijkers een duidelijker Republikeins argument tégen afzetting voor.

Gebedskettingen

Niet alleen geldt dat Trump de Oekraïners juist meer militaire bijstand gaf dan voorganger Obama, zei Stefanik. “Twee feiten zijn belangrijk. Eén: Oekraïne heeft de hulp gekregen. Nummer twee: er is nooit een onderzoek naar Biden gekomen.”

Republikein Jim Jordan, speciaal geïnstalleerd in de commissie om Trump te verdedigen, maakt zijn reputatie als politieke pitbull waar en werpt Taylor voor dat hij het helemaal mis had. “Het is niet gebeurd,” barst hij. En, sarcastisch over de herinneringen van Taylor: “Bent u hun stergetuige? Ik heb gebedskettingen gezien die makkelijker te begrijpen zijn dan dit.”

Ze zeggen er niet bij dat het geld pas werd vrijgegeven nádat Congresleden vragen begonnen te stellen over de vertraging, en het Witte Huis had gehoord over de klokkenluider die alarm sloeg over het Oekraïne-beleid. Het is genoeg dat Trump geprobéérd heeft om Oekraïne onder druk te zetten om zijn rivaal te verzwakken , benadrukken Democraten.

Maar of Taylor en Kent het land daarvan hebben kunnen overtuigen, is de vraag. Ze hebben zelf nooit met Trump over de kwestie gesproken. Republikeinen kunnen hen makkelijk verwijten dat ze niet meer te bieden hebben dan van-horen-zeggen.

En dus maakt toeschouwer Joseph Grikis (68) zich een beetje zorgen over de impact van de historische hoorzitting. Hij wacht met smart op peilingen die in beeld brengen of Republikeinen van gedachten veranderd zijn, vertelt hij. Hijzelf is hij vroeg opgestaan om een plek in de zaal te bemachtigen en zelf te zien hoe de president ter verantwoording wordt geroepen. Hij kan zich de hoorzittingen in het Watergate-schandaal rond president Nixon herinneren. Als student keek hij ernaar op tv. Het was anders, destijds, vindt hij. “Toen ging het land boven de partij, voor Republikeinen. Daar lijkt het nu niet op.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden