PlusInterview

Oud-generaal Van Uhm kritisch over vertrek uit Afghanistan: ‘Taliban kan greep naar de macht doen’

Peter van Uhm, de generaal b.d. die zijn zoon verloor tijdens de oorlog in Afghanistan, is kritisch over het besluit alle westerse militairen uit het land terug te trekken. Dat zal de Taliban in de kaart spelen.

Nederlandse militairen zijn sinds 2002 actief in Afghanistan.  Beeld Defensie/ANP
Nederlandse militairen zijn sinds 2002 actief in Afghanistan.Beeld Defensie/ANP

De Navo trekt in navolging van de Verenigde Staten haar militairen terug uit Afghanistan, werd vorige week bekend. Ook Nederlandse troepen dus. De afgelopen jaren sneuvelden 25 Nederlandse militairen tijdens de missie daar.

Oud-commandant der Strijdkrachten Peter van Uhm verloor er in 2008 zijn 23-jarige zoon Dennis, die werd geraakt door een bermbom. De in Nijmegen woonachtige Van Uhm stond destijds volledig achter de Nederlandse militaire aanwezigheid in Afghanistan. “Maar ik zou er alles voor geven mijn zoon terug te krijgen, laat daar geen misverstand over bestaan.”

Is de terugtrekking verstandig, is het niet het zinkend schip verlaten?

“Dat zou ik zo niet willen zeggen. Dan moet je terug naar de reden waarom de Amerikanen er destijds naartoe zijn gegaan: omdat het een broedplaats was voor terrorisme en Al Qaida er weg moest. Wij hebben geprobeerd het land op te bouwen en veiligheid te brengen, zodat de Afghaanse instituties, diplomaten, ontwikkelingswerkers, hulporganisaties er hun werk konden doen.”

“We zijn mijn ogen nog lang niet zover dat de Afghaanse instituties het helemaal zelf kunnen. Tegelijkertijd moet er wel een keer een einde komen aan die missie. Alleen: of dit nu het moment is, daar heb ik wel mijn twijfels bij. Er zijn onderhandelingen gaande tussen de Taliban en de regering. Vorig jaar hebben de Amerikanen gezegd dat ze op 1 mei zouden vertrekken, nu is dat 11 september geworden. De Taliban zien dat de Amerikanen zich niet aan hun woord houden en ze zeggen daar ‘jullie hebben de klok, wij hebben de tijd’. De kans is zeer reëel dat ze weer proberen aan de macht te komen.”

Het terrorisme is niet weg en begint juist nu weer voet aan de grond te krijgen, wat heeft die 20 jaar dan echt opgeleverd?

“Een heleboel mensen beginnen de vraag aan de verkeerde kant, die zetten het af tegen de slachtoffers, de mensenlevens die het gekost heeft. Dat vind ik echt een foute discussie. Als de geallieerden zich aan het begin van de Tweede Wereldoorlog hadden afgevraagd hoeveel opofferingen ze moesten doen om de West-Europeanen weer hun vrijheid te geven, waren ze er ook niet aan begonnen.”

“Het is de vraag: waar sta je voor, wat zijn je principes, wat zijn je waarden? In de Grondwet staat dat een van de taken van het leger het bevorderen en verbeteren van de internatio­nale rechtsorde is.”

null Beeld Hollandse Hoogte / Harmen de Jong
Beeld Hollandse Hoogte / Harmen de Jong

Maar dat is het nog lang niet toch? Is het dan toch de moeite waard geweest?

“We hebben fantastisch mooie dingen gedaan voor de bevolking. Dan wordt al snel gewezen naar schooltjes en waterputten, dat is ook gebeurd. Maar we hebben ook gezorgd dat mensen zagen dat je normaal economisch verkeer kunt hebben zonder dat de Taliban je dwingen bepaalde dingen te doen, zoals het verbouwen van heroïne.”

“We hebben ook laten zien dat medische zorg zo te organiseren is dat je in elk geval binnen een uurtje rijden fatsoenlijke medische zorg kunt krijgen, dat was er allemaal niet. We hebben ze laten zien dat vrouwenrechten wél gelden, dat ook meisjes naar scholen kunnen en dat vrouwen beroepen kunnen uitoefenen. Dat soort immateriële zaken zijn niet meer uit de hoofden van een hele generatie te halen, we hebben ze laten zien dat er een alternatief is.”

Je kunt op je klompen aanvoelen dat die vrouwenrechten over een paar jaar weer verdwenen zijn, want dan zijn de Taliban weer aan de macht. Wat is het dan waard, dat het in de hoofden zit terwijl je er niets mee kunt?

“Ik kan niet in een kristallen bol kijken, maar ik denk dat u een realistisch scenario schetst. Maar we hebben het wel geprobeerd om mensen te helpen, en het is nu aan de Afghanen zelf om er zelf verder invulling aan te geven. Ik snap het dilemma ook wel: je moet een keer weg uit dit land. Alleen dit vind ik wel een ongelukkig moment.”

Wat was beter moment geweest?

“Had op zijn minst de vredesonderhandelingen afgewacht.”

Uw zoon is er gesneuveld, valt dit besluit daardoor zwaarder?

“Nee hoor, je moet rationele afweging maken. Mijn gezin geloofde in wat we deden en helaas is dat zo afgelopen. Maar het heeft mijn beoordeling van de situatie niet beïnvloed. Ik zou er alles voor geven mijn zoon terug te krijgen, laat daar geen misverstand over bestaan, maar ik denk dat onze hele aanwezigheid in Afghanistan niet voor niks is geweest.”

De oorlog in Afghanistan

De oorlog in Afghanistan begon op 7 oktober 2001, toen militairen van onder meer de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Australië en Frankrijk het talibanregime in Afghanistan aanvielen. De aanval was een reactie op de aanslagen van 11 september in de VS, waar de terroristische organisatie Al Qaida van Osama bin Laden achter zat. De Taliban, een islamitische beweging die een guerrillaoorlog voert en in Afghanistan heerste, bood een thuis aan deze organisatie.

Nederland stuurde in 2002 voor het eerst troepen naar Afghanistan, voornamelijk om er te zorgen voor veiligheid en om het land weer op te bouwen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden