Update

Oppositieleider Wit-Rusland gevlucht naar Litouwen, dode bij protesten

De Wit-Russische oppositieleider Svetlana Tichanovskaja is gevlucht. Opnieuw demonstreerden tienduizenden aanhangers tegen de verkiezingsuitslag van zondag. Er vielen één dode en tientallen gewonden.

Demonstranten in de hoofdstad Minsk.Beeld AP

‘Ze is veilig.’ Het bericht kwam vanochtend om iets voor half acht Nederlandse tijd via Twitter van de Litouwse minister van Buitenlandse Zaken Linas Linkevicius. De Wit-Russische presidentskandidaat Svetlana Tichanovskaja is de grens naar het buurland overgestoken, mogelijk met hulp van de regering in Vilnius. EU- en ­Navo-lid Litouwen heeft in het verleden vaker opvang geboden aan dissidenten uit Rusland en andere voormalige Sovjetlanden.

Zondag kreeg Tichanovskaja volgens officiële cijfers net geen 10 procent van de stemmen bij de verkiezingen, tegenover dik 80 procent voor zittend president Aleksandr Loekasjenko.

Traangas en rubberkogels

Onmiddellijk gaf ze aan met die uitslag niet te erkennen. Tegen de BBC: “Om heel eerlijk te zijn, ik ben doodsbang. Maar ik kan nu niet meer stoppen. Niet als ik zie hoezeer onze mensen verandering willen.” Tichanovskaja eist een hertelling. Kort na het interview moet ze zijn ‘verdwenen’, in elk geval voor de buitenwacht. ‘Ik probeer Ticha­novskaja al een paar uur te bereiken,’ twitterde Linkevicius gisteravond. ‘Niemand weet waar ze is, ook haar staf niet. We zijn bezorgd.’

Maandagavond eisten betogers in Wit-Rusland opnieuw het vertrek van president Loekasjenko, die zijn winst van zondag volgens velen op frauduleuze wijze heeft verkregen. De reactie van de ordepolitie en het leger was fel. De politie reageerde met traangas en rubberkogels en sloeg met bruut geweld in op de menigte, zo was te zien op beelden die werden verspreid via sociale media. Zondag werd ook al met geweld opgetreden.

Tijdens de protesten maandagavond zijn meer dan 2000 mensen aangehouden. Een demonstrant kwam om het leven. Volgens de officiële lezing nadat een explosief in zijn hand was afgegaan. 

Het ministerie van Binnenlandse Zaken meldde dat 21 politiemensen en veiligheidsfunctionarissen gewond waren geraakt en vijf naar het ziekenhuis zijn gebracht. Over gewonden bij de demonstranten deed het ministerie geen mededelingen. Maar later zei het ministerie van Volksgezondheid dat ruim tweehonderd mensen in het ziekenhuis waren opgenomen.

Europese Unie

De Europese Unie en verschillende regeringsvertegenwoordigers beginnen zich ondertussen uit te spreken. Zo laat het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken desgevraagd weten bezorgd te zijn over het harde optreden van de autoriteiten.

Ook zegt het ministerie sterke aanwijzingen te hebben dat de presidentsverkiezingen van zondag ‘niet volgens internationale standaarden’ zijn verlopen. Meerdere Tweede Kamerfracties eisen dat het kabinet de uitslag niet erkent, maar zover wilde het kabinet vanmorgen nog niet gaan.

Poetin kijkt mee

‘Pesterijen en gewelddadige onderdrukking van vreedzame demonstranten horen niet thuis in Europa,’ schreef voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen op Twitter. EU-buitenlandcoördinator Josep Borrell sprak in een verklaring van ‘onevenredig en onaanvaardbaar staatsgeweld tegen vreedzame demon­stranten’.

Het Duitse ministerie van Buitenlandse Zaken pleitte ervoor het sanctiebeleid ten aanzien van Minsk te heroverwegen. De Europese Unie versoepelde vier jaar geleden sancties tegen Wit-Russische bedrijven en individuen. De regering-Loekasjenko had toen net een aantal politieke gevangenen vrijgelaten.

Eind deze maand zal de situatie ongetwijfeld worden besproken op de EU-top die dan gepland staat. Polen – dat een grens deelt met Wit-Rusland – heeft aangegeven eerder te willen praten. Vanuit het oosten kijkt de Russische president Vladimir Poetin mee, die als een van de weinige wereldleiders Loekasjenko feliciteerde. Moskou ziet liever dat hij blijft zitten, dan dat zijn plek wordt ingenomen door een Europagezind alternatief.

Beeld AP
Beeld AP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden