PlusAchtergrond

Opnieuw heibel tussen Nederland en Rusland: ‘Wraakoefening voor MH17’

In 2013 vierden Nederland en Rusland hun al vier eeuwen lange relatie met onder meer dit officiële diner in Amsterdam. Beeld Reuters
In 2013 vierden Nederland en Rusland hun al vier eeuwen lange relatie met onder meer dit officiële diner in Amsterdam.Beeld Reuters

Opnieuw is er heibel tussen Nederland en Rusland: onze inlichtingendiensten zouden spionageapparatuur in een Russisch diplomatiek voertuig hebben geplaatst. Experts zien een wraakoefening voor MH17 en de mislukte Russische spionage bij de OPCW in Den Haag. 

Het is de zoveelste deuk in de onder meer door MH17 verstoorde betrekkingen tussen Rusland en ons land. In de wagen van een Russische militair-attaché in Nederland is volgapparatuur aangetroffen, maakte het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken vandaag bekend. De Russen zijn woedend en hebben plaatsvervangend ambassadeur Dominique Kuhling op het matje geroepen.

Volgens Ben de Jong, kenner van de Russische inlichtingendiensten, is vooral sprake van selectieve verontwaardiging. “Als dit waar is kijk ik hier niet van op. Elke veiligheidsdienst doet dit bij vijandige inlichtingendiensten, het is volstrekt normaal. De Russen proberen dit in Moskou evengoed.”

Hoogleraar Inlichtingenstudies Paul Abels vraagt zich af of de beschuldiging juist is. “Het zou net zo goed een set-up van de Russen kunnen zijn om Nederland zwart te maken. De spionagewereld is een schijnwereld, waar niets is wat het lijkt.”

Geen sinecure

De aangetroffen apparatuur is volgens de Russen traceerapparatuur. Daarmee kunnen Nederlandse veiligheidsdiensten onder meer nagaan welke ontmoetingen de Russische militaire attaché heeft. Het plaatsen van dergelijke elektronica is bepaald geen sinecure, stelt De Jong. “De Russen weten dat de kentekens van hun diplomatieke voertuigen bij de AIVD bekend zijn en parkeren die echt niet op een willekeurige hoek van de straat.”

Mocht een auto kapot gaan dan zal hij zo mogelijk op het ambassadeterrein door een eigen monteur gerepareerd worden. “En als er toch een garagebezoek vereist is, zullen ze er met hun neus bovenop willen zitten.”

Een andere manier om spionage te voorkomen is door steeds kortdurend voertuigen te huren. Al met al is het vrijwel ondoenlijk om apparatuur ongezien te installeren, stelt kenner van de Russische inlichtingendiensten De Jong. 

Het gemakkelijkst lijkt nog het plaatsten van een gps-tracker onderop de auto. “Zoiets is snel te doen, de technologie is ook al decennia oud.” Inlichtingendiensten zullen hun eigen diplomatieke auto’s echter regelmatig binnenstebuiten keren om spionageapparatuur op te sporen.

De MIVD verijdelde in 2018 een cyberaanval van Russische spionnen op de OPCW.  Beeld ANP
De MIVD verijdelde in 2018 een cyberaanval van Russische spionnen op de OPCW.Beeld ANP

MH17

Of de spionagebeschuldigingen nu waar zijn of niet, de vraag rijst waarom Rusland de zaak zo hoog opspeelt. Normaliter worden dergelijke affaires diplomatiek en in alle stilte opgelost. Experts Abels en De Jong hebben wel een vermoeden. “Met weinig westerse landen is de relatie momenteel zo slecht als met Nederland,” zeggen beiden. “Dat Nederland al jarenlang stelt dat Rusland achter de crash van MH17 zit, is tegen het zere been van Moskou.” Zo besloot het kabinet begin juli nog Rusland voor het Europese Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) te dagen.

De Jong gaat er vanuit dat Rusland belang heeft bij publiciteit. “Rusland probeert in zijn betrekkingen met het Westen momenteel overal stennis te schoppen.”

De beschuldigingen kunnen volgens hoogleraar inlichtingenstudies Abels verder een wraakoefening zijn voor hoe Nederland Rusland te kijk zette na de mislukte spionagepoging bij de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) in Den Haag in 2018. Russische spionnen probeerden de systemen te hacken, maar werden op heterdaad betrapt door de MIVD. “Nederland organiseerde vervolgens een persconferentie om de zaak wereldwijd bekend te maken.”

De Nederlandse ambassade in Moskou. Plaatsvervangend ambassadeur Dominique Kuhling werd door het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken op het matje geroepen. Beeld EPA
De Nederlandse ambassade in Moskou. Plaatsvervangend ambassadeur Dominique Kuhling werd door het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken op het matje geroepen.Beeld EPA

Geen excuses

Het besluit om er een diplomatieke rel van te maken is op hoog niveau genomen, denken Abels en De Jong. “Door Vladimir Poetin zelf of de Russische veiligheidsraad.”

Moet Nederland nu diep door het stof en nederig excuses maken? Geenszins, stelt De Jong: “Als je ziet wat de Russen ons de afgelopen jaren allemaal geflikt hebben zou ik dat zeker niet doen,” wijst hij op de vele affaires die in 2012 startten met de arrestatie van Russische spion Raymond P., die als ambtenaar op het ministerie van Buitenlandse Zaken jarenlang honderden gevoelige documenten doorspeelde aan de Russen. 

Volgens hoogleraar inlichtingendiensten Abels is glashard ontkennen altijd het devies, of de beschuldigingen nu waar zijn of niet. Hoe dat gaat liet Rusland zien na de verijdelde spionagezaak bij de OPCW. Daar klopte niets van, de beschuldigingen van Nederland en het Westen getuigden van een ‘levendige fantasie’ en waren een ‘absurditeit’
, stelde het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken in 2018.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden