Plus

Op Lesbos is de chaos compleet

Op Lesbos regeert de chaos, vijf dagen na de brand die vluchtelingenkamp Moria verwoestte. Duizenden migranten zwerven nu dakloos op straat, onder wie tientallen mensen die zijn besmet met corona. ‘Dit is een gezondheidsbom. Deze mensen kunnen zelfs hun handen niet wassen.’

Moria raakte totaal verwoest.Beeld Hollandse Hoogte / AFP

Verbrande tenten, zwartgeblakerde spiraalbedden, een afwasteiltje, vertrapte flessen, een rondslingerend speelgoedautootje, een fluwelen bloem. 

Arnhemmer Matthias voor de Poorte (37), die sinds juni op Lesbos is om theater te maken met vluchtelingenkinderen, beschrijft aan de telefoon wat hij ziet terwijl hij op zondagochtend door Moria loopt, in zijn neus de stank van verkoolde spullen. “Schamele bezittingen van mensen die in dit uitzichtloze kamp nog iets van hun leven probeerden te maken. Allemaal weg.’’

Buiten het dinsdagnacht afgebrande vluchtelingenkamp is de wanorde nog veel groter. “12.000 mensen leven hier nu al vijf dagen op straat. Ze liggen in slaapzakken onder dekens in tentjes langs de weg of op de parkeerplaats van de Lidl. De doorgaande weg is afgesloten, er zijn blokkades met politieauto’s en ME-bussen. De politie gebruikt traangas om vluchtelingen, die naar de haven in de hoofdstad Mytilene willen, tegen te houden. Het is één grote chaos.’’

Corona

En dan waart ook het coronavirus nog rond. 35 kampbewoners waren positief getest op Covid-19. Uit onvrede met de lockdown, die daarop volgde, zou de brand zijn aangestoken. Maar waar de besmette migranten nu zijn? Sanitaire voorzieningen zijn er niet, voor de duizenden mensen die nu op straat leven. “Dit is een gezondheidsbom. Deze mensen hebben al dagen geen toegang tot water, ze kunnen zelfs hun handen niet wassen,” zei Matina Pagoni, voorzitter van een Griekse artsenorganisatie, tegen Skai tv.

Vlakbij het verwoeste kamp Moria, zondag 13 september.Beeld Hollandse Hoogte / AFP

Een oplossing is niet in zicht. Migranten mogen van de autoriteiten het eiland niet af, met uitzondering van de 406 alleenstaande minderjarigen die woensdag naar het Griekse vasteland zijn gevlogen. Noch lokale bewoners, noch de migranten willen dat er een nieuw kamp wordt gebouwd. 

Om blokkades van woedende inwoners te ontwijken, zijn dit weekend met helikopters nieuwe tenten ingevlogen. In de loop van zondag waren in het nieuwe, door het leger gebouwde opvangkamp, dat 3.000 mensen moet gaan huisvesten, pas ongeveer 300 migranten ondergebracht. Bij de entree moeten zij een sneltest doen, wie positief test wordt geïsoleerd.

Schandvlek

Plannen om een veerboot als tijdelijke opvanglocatie te gebruiken zijn gedwarsboomd: lokale autoriteiten eisten een toezegging over hoe lang het schip maximaal zou worden gebruikt. Een aantal Europese landen heeft toegezegd wat vluchtelingen uit Moria op te nemen; Nederland honderd. Bij lange na niet genoeg, zeggen mensenrechten- en vluchtelingenorganisaties. Zij noemen Lesbos de schandvlek van het falende immigratiebeleid van Europa.

Een gezin in een nieuw kamp op Lesbos.Beeld Hollandse Hoogte / EPA

De EU sprak in 2016 in de vluchtelingendeal met Turkije af dat migranten tijdelijk op Lesbos werden opgevangen in afwachting van ofwel goedkeuring van hun asielaanvraag, ofwel deportatie terug naar Turkije. Maar dat liep grandioos mis. Trage asielprocedures, amper uitzettingen en een continue toestroom van nieuwe migranten naar het eiland vlak voor de Turkse kust hebben ertoe geleid dat Moria hopeloos overbevolkt is geraakt: in en rond het kamp, gebouwd voor 2.750 vluchtelingen, woonden vier keer zoveel mensen.

Hulp

“Deze situatie is echt vreselijk. We wisten dat de situatie in Moria onhoudbaar was, maar dat het zó uit de hand moest lopen? En nog steeds ondernemen de verantwoordelijke leiders geen actie om dit op te lossen, om de mensen weg te halen van dit eiland,” zegt Karin Arendsen, veldcoördinator van de Stichting Bootvluchteling, aan de telefoon vanuit Lesbos. Ze klinkt verslagen. 

Een familie neemt hun schamele bezittingen mee naar een nieuw tijdelijk kamp.Beeld Hollandse Hoogte / AFP

“Wij hebben de afgelopen dagen maar heel weinig hulp kunnen verlenen. Hulporganisaties worden maar beperkt toegelaten in het afgezette gebied bij de migranten, de distributies van hulpgoederen bereiken lang niet iedereen. Er zijn hier mensen die dagen niet hebben gegeten. Oude vrouwen liggen te slapen tussen vuilcontainers, kindjes lopen rond met verbrande gezichten van de zon. Moria is een officieel Europees vluchtelingenkamp. Het is een politieke keus om deze situatie zo te laten. Dit is zo pijnlijk en verdrietig om te zien.’’

Ook Voor de Poorte voelt zich machteloos. Theatermaken om de kinderen de ellende om zich heen even te laten vergeten, zoals hij afgelopen maanden deed, is niet aan de orde. “Het komt nu aan op de eerste levensbehoeften van mensen. Aan mensen die ik tegenkom, vraag ik wat ze nodig hebben en dat koop ik voor ze. Medicijnen, wat eten, een powerbank. Veel meer kan ik niet doen.’’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden